Terapia schematów emocjonalnych
Przekład: Beata Radwan
Redakcja naukowa: dr Joachim Kowalski
Seria: Psychiatria i Psychoterapia
Liczba stron: 432
Format: 17 x 24 cm
Rok wydania: 2026
Data premiery: 15.04.2026
Opis książki
Kompleksowy przewodnik terapii schematów emocjonalnych
Skuteczna pomoc psychoterapeutyczna wymaga uchwycenia treści myśli pacjentów, a w szczególności tego, co sądzą o własnych uczuciach i jak na nie reagują. Robert L. Leahy przedstawia spójny, oparty na dowodach model schematów emocjonalnych, który rozszerza klasyczną perspektywę poznawczo-behawioralną (CBT) o metadoświadczeniowy wymiar pracy nad przekonaniami dotyczącymi emocji oraz sposobami ich regulacji.
Autor dogłębnie analizuje kluczowe obszary praktyki terapeutycznej: zastosowanie skali schematów emocjonalnych (LESS i LESS-II), psychoedukację oraz normalizację trudnych doświadczeń przez powiązanie ich z celami i wartościami. Odwołując się do przykładów klinicznych, proponuje eksperymenty zwiększające elastyczność reakcji i poprawiające samoregulację. Książka zawiera przykładowe dialogi, scenariusze interwencji oraz procedury pomocne w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji czy zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Osobne rozdziały poświęcono pracy z emocjami zazdrości i zawiści, a także schematom w relacjach partnerskich.
Leahy wyjaśnia, czym jest „niedopasowanie schematyczne” w diadzie pacjent–terapeuta; wskazuje, jak klinicysta może zadbać o własne granice i odporność oraz przełożyć refleksję nad emocjami na konkretne decyzje terapeutyczne.
Terapia schematów emocjonalnych to kompendium wiedzy dla specjalistów różnych nurtów poszukujących sprawdzonych sposobów kształtowania kompetencji emocjonalnych u pacjenta. Co myślisz o emocjach? Traktujesz je jak wsparcie czy widzisz w nich zagrożenie? Zastanawiasz się, czy inni ludzie czują podobnie jak ty? Leahy przygląda się emocjom w ujęciu społeczno-poznawczym, uwzględniając nie tylko naturę emocji, lecz także ich znaczenie w świecie relacji i kultury, która nas otacza. Sięga po mechanizmy spostrzegania, przekonania i kontekst społeczny, by objaśnić, że schematy emocjonalne to coś więcej niż samo odczuwanie. Zaproponowane ujęcie jest kluczowe z punktu widzenia nauki skutecznych strategii regulacji emocji.
dr Joanna Gutral psycholożka, psychoterapeutka, twórczyni podcastu Gutral Gada
Terapia schematów emocjonalnych oferuje dogłębny opis rozumienia i interwencji nacelowanych na nieadaptacyjne przekonania dotyczące emocji. Prezentowane w książce podejście jest nie tylko metodą terapeutyczną samą w sobie, lecz także cennym uzupełnieniem dla osób praktykujących w innych podejściach, szczególnie poznawczo-behawioralnym.
dr Joachim Kowalski, Instytut Psychologii PAN
Podręcznik Terapia schematów emocjonalnych Roberta L. Leahy’ego to obowiązkowa lektura dla terapeutów, którzy chcą wyjść poza klasyczne korygowanie myśli i dotrzeć do głębokich struktur regulacji afektu u swoich pacjentów. Autor przekonuje, że kluczem do sukcesu terapeutycznego nie jest sama zmiana emocji, lecz dekonstrukcja „naiwnej psychologii emocji” pacjenta. Leahy porządkuje proces pracy z metaemocjami, oferując kompletny protokół terapeutyczny: od unikatowych skal oceny klinicznej, przez proces socjalizacji, aż po zaawansowane techniki pracy z nietolerancją ambiwalencji czy poczuciem winy wynikającym z przeżywania „zakazanych” emocji. To niezwykle praktyczny przewodnik dla każdego klinicysty, który chce pomóc pacjentom odzyskać dostęp do ich wewnętrznego doświadczenia i budować życie oparte na wartościach, a nie na unikaniu lęku.
Kamila Grochowska-Kramek, psychoterapeutka i członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Poznawczej i Behawioralnej
Skuteczna pomoc psychoterapeutyczna wymaga uchwycenia treści myśli pacjentów, a w szczególności tego, co sądzą o własnych uczuciach i jak na nie reagują. Robert L. Leahy przedstawia spójny, oparty na dowodach model schematów emocjonalnych, który rozszerza klasyczną perspektywę poznawczo-behawioralną (CBT) o metadoświadczeniowy wymiar pracy nad przekonaniami dotyczącymi emocji oraz sposobami ich regulacji.
Autor dogłębnie analizuje kluczowe obszary praktyki terapeutycznej: zastosowanie skali schematów emocjonalnych (LESS i LESS-II), psychoedukację oraz normalizację trudnych doświadczeń przez powiązanie ich z celami i wartościami. Odwołując się do przykładów klinicznych, proponuje eksperymenty zwiększające elastyczność reakcji i poprawiające samoregulację. Książka zawiera przykładowe dialogi, scenariusze interwencji oraz procedury pomocne w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji czy zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Osobne rozdziały poświęcono pracy z emocjami zazdrości i zawiści, a także schematom w relacjach partnerskich.
Leahy wyjaśnia, czym jest „niedopasowanie schematyczne” w diadzie pacjent–terapeuta; wskazuje, jak klinicysta może zadbać o własne granice i odporność oraz przełożyć refleksję nad emocjami na konkretne decyzje terapeutyczne.
Terapia schematów emocjonalnych to kompendium wiedzy dla specjalistów różnych nurtów poszukujących sprawdzonych sposobów kształtowania kompetencji emocjonalnych u pacjenta. Co myślisz o emocjach? Traktujesz je jak wsparcie czy widzisz w nich zagrożenie? Zastanawiasz się, czy inni ludzie czują podobnie jak ty? Leahy przygląda się emocjom w ujęciu społeczno-poznawczym, uwzględniając nie tylko naturę emocji, lecz także ich znaczenie w świecie relacji i kultury, która nas otacza. Sięga po mechanizmy spostrzegania, przekonania i kontekst społeczny, by objaśnić, że schematy emocjonalne to coś więcej niż samo odczuwanie. Zaproponowane ujęcie jest kluczowe z punktu widzenia nauki skutecznych strategii regulacji emocji.
dr Joanna Gutral psycholożka, psychoterapeutka, twórczyni podcastu Gutral Gada
Terapia schematów emocjonalnych oferuje dogłębny opis rozumienia i interwencji nacelowanych na nieadaptacyjne przekonania dotyczące emocji. Prezentowane w książce podejście jest nie tylko metodą terapeutyczną samą w sobie, lecz także cennym uzupełnieniem dla osób praktykujących w innych podejściach, szczególnie poznawczo-behawioralnym.
dr Joachim Kowalski, Instytut Psychologii PAN
Podręcznik Terapia schematów emocjonalnych Roberta L. Leahy’ego to obowiązkowa lektura dla terapeutów, którzy chcą wyjść poza klasyczne korygowanie myśli i dotrzeć do głębokich struktur regulacji afektu u swoich pacjentów. Autor przekonuje, że kluczem do sukcesu terapeutycznego nie jest sama zmiana emocji, lecz dekonstrukcja „naiwnej psychologii emocji” pacjenta. Leahy porządkuje proces pracy z metaemocjami, oferując kompletny protokół terapeutyczny: od unikatowych skal oceny klinicznej, przez proces socjalizacji, aż po zaawansowane techniki pracy z nietolerancją ambiwalencji czy poczuciem winy wynikającym z przeżywania „zakazanych” emocji. To niezwykle praktyczny przewodnik dla każdego klinicysty, który chce pomóc pacjentom odzyskać dostęp do ich wewnętrznego doświadczenia i budować życie oparte na wartościach, a nie na unikaniu lęku.
Kamila Grochowska-Kramek, psychoterapeutka i członkini zarządu Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Poznawczej i Behawioralnej
O Autorze
Robert L. Leahy, PhD – profesor psychologii klinicznej w Weill Cornell Medical College i dyrektor American Institute for Cognitive Therapy w Nowym Jorku. Jest cenionym autorem kilkudziesięciu publikacji adresowanych zarówno do specjalistów w dziedzinie psychiatrii i psychoterapii, jak również do szerokiego grona czytelników. W Polsce ukazały się miedzy innymi Techniki terapii poznawczej. Poradnik praktyka (WUJ, 2018) oraz Pokonaj depresję, zanim ona pokona ciebie (WUJ, 2014) oraz Gdybym tylko… (WUJ, 2023). Jest laureatem prestiżowej nagrody im. Aarona T. Becka. Jego książki przetłumaczono na 21 języków.
Język publikacji
polski
Tytuł oryginału
Emotional Schema Therapy
Język oryginału
angielski
Wydanie
pierwsze
Autorzy
Robert L. Leahy
Tłumaczenie
Beata Radwan
Projekt okładki
Jan Paluch
ISBN: 978-83-233-5649-3
Kraj pochodzenia producenta: Polska
Polecamy także
POLECANE KSIĄŻKI
75,00
zł
60,00
zł
NOWOŚCI
Dzieje Czytelni Polskiej i Ośrodka Informacji i Kultury Polskiej w Budapeszcie (1951–1989)
( Oprawa miękka )
61,95
zł
49,56
zł
Terapia schematów emocjonalnych
SPIS TREŚCI
Wstęp 13
Podziękowania 17
Część I
Teoria schematów emocjonalnych
Rozdział 1 Społeczna konstrukcja emocji 21
Krótka historia emocji w zachodniej filozofii i kulturze 24
Prymat racjonalności 24
Prymat emocji 27
Wpływ czynników kulturowych i historycznych na emocje 28
Ocena poznawcza emocji 32
Zawartość książki 36
Podsumowanie 37
Rozdział 2 Terapia schematów emocjonalnych 39
Główne założenia terapii schematów emocjonalnych 43
Bolesne i trudne emocje są uniwersalne 44
Emocje rozwinęły się, aby nas ostrzec przed zagrożeniem i poinformować o naszych potrzebach 46
Przekonania na temat emocji oraz związane z nimi strategie określają wpływ emocji 50
Schematy emocjonalne i strategie regulowania emocji stanowią często problemy, a nie rozwiązania 52
Walidacja wpływa na inne schematy emocjonalne 53
Celem terapii schematów emocjonalnych jest wewnętrzne wzmocnienie 55
Podsumowanie 58
Rozdział 3 Model schematów emocjonalnych 59
Model schematów emocjonalnych a inne teorie emocji 59
Przykłady ilustrujące model w akcji 64
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 70
Czas trwania 70
Kontrola 70
Zrozumienie 71
Uzgodnienie 71
Poczucie winy i wstydu 71
Racjonalność 72
Uproszczone spojrzenie na emocje 72
Wartości 72
Ekspresja 73
Walidacja 73
Akceptacja 73
Obwinianie 74
Zobojętnienie 74
Ruminacje 74
Wymiary schematów emocjonalnych w odniesieniu do innych modeli poznawczo--behawioralnych 75
Badania schematów emocjonalnych 77
Rola schematów emocjonalnych w psychopatologii 80
Podsumowanie 83
Część II
Rozpoczynanie terapii
Rozdział 4 Wstępna ocena i wywiad 87
Ewaluacja kwestionariuszy samoopisowych 89
Jak mój partner/moja partnerka radzi sobie z moimi emocjami 93
Wstępny wywiad 94
Główny problem emocjonalny 94
Wyrażanie emocji 95
Przekonania na temat emocji 96
Socjalizacja emocjonalna 99
Problematyczne strategie regulacji emocji 101
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 105
Opracowanie konceptualizacji przypadku 108
Podsumowanie 111
Załącznik 4 1 Opis narzędzi stosowanych we wstępnej ocenie 112
Rozdział 5 Wprowadzenie do modelu schematów emocjonalnych 115
Uczenie pacjenta na temat emocji i schematów emocjonalnych 115
Łączenie schematów emocjonalnych z problematycznymi strategiami radzenia sobie 120
Rozpoznanie, czy schematy emocjonalne zostały wyuczone w rodzinie 122
Pokazanie, jak zmiana schematów emocjonalnych może wpłynąć na psychopatologię 127
Wykorzystanie konceptualizacji przypadku do stworzenia planu leczenia 130
Podsumowanie 132
Część III
Specyficzne interwencje dla schematów emocjonalnych
Rozdział 6 Kluczowe znaczenie walidacji 135
Co rozumiemy przez „walidację”? 137
Teoria przywiązania a walidacja 138
Metaemocje a walidacja 141
Dlaczego walidacja jest ważna 142
Przeszłe i aktualne unieważniające środowiska pacjenta 143
Unieważnienie w dzieciństwie 143
Rekompensata za unieważniające środowisko 145
Aktualne unieważniające środowisko 151
Akceptacja unieważniającego środowiska z przeszłości 152
Pięć kroków w walidacji 154
Mikroumiejętności 156
Wykorzystanie emocji terapeuty do walidacji 157
Szacunek dla cierpienia i chwili obecnej 159
Radzenie sobie z niepowodzeniami w walidacji 161
Nieuniknione porażki w okazywaniu empatii 161
Badanie znaczenia braku walidacji 163
Samowalidacja 165
Podsumowanie 167
Rozdział 7 Zrozumiałość, czas trwania, kontrola, poczucie winy/wstydu i akceptacja 169
Zrozumiałość emocji 170
Trwałość emocji 175
Potrzeba kontroli 180
Wina i wstyd 191
Akceptacja 199
Podsumowanie 203
Rozdział 8 Radzenie sobie z ambiwalencją 205
Znaczenie ambiwalencji i jej nietolerancji 205
Modyfikacja nietolerancji ambiwalencji 208
Zmierzenie się z uproszczonym postrzeganiem emocji 208
Analiza zalet i wad tolerowania ambiwalencji 210
Powiązanie nietolerancji ambiwalencji z problematycznymi strategiami radzenia sobie 213
Dostrzeganie obecnej akceptacji ambiwalencji 213
Normalizacja ambiwalencji w życiu innych osób 214
Analiza zniekształceń poznawczych leżących u podstaw nietolerancji ambiwalencji 214
Dekonstrukcja koncepcji „cech” 218
Przeformułowanie ambiwalencji jako źródła informacji 222
Przeformułowanie ambiwalencji jako wyzwań i możliwości 223
Robienie miejsca 223
Pokonanie oporu przed akceptacją ambiwalencji 225
Podsumowanie 228
Rozdział 9 Powiązanie emocji z wartościami (i zaletami) 229
Negatywna wizualizacja 231
Negatywna egzemplifikacja: „mnie też mogłoby to spotkać” 233
Pozytywna egzemplifikacja 234
„Wszystko przepadło” 235
Oczyszczające łzy 237
Wspinaczka po istotę znaczenia myśli 240
Życie warte cierpienia 241
Miesiąc wdzięczności 242
„To wspaniałe życie” 244
Cnota i sprawiedliwość: jak stać się osobą, którą sami moglibyśmy podziwiać 246
Podsumowanie 251
Część IV
Emocje społeczne i relacje
Rozdział 10 Zazdrość 255
Modyfikacja emocjonalnych schematów zazdrości 258
Normalizacja zazdrości 258
Walidacja zazdrości 260
Wymiary schematów emocjonalnych a zazdrość 261
Podstawowe przekonania, założenia i schematyczne przetwarzanie informacji 262
Opracowanie konceptualizacji przypadku 263
Powiązanie zazdrości z wartościami 265
Powiązanie zazdrości z problematycznymi strategiami radzenia sobie 266
Charakteryzowanie zazdrości jako niepokoju połączonego z gniewem i pobudzeniem 267
Osłabianie zazdrosnych myśli i uczuć 270
Dekatastrofizacja potencjalnej straty 272
Ograniczanie obsesyjnej kontroli i rozwijanie adaptacyjnych umiejętności interpersonalnych 274
Promowanie dbania o siebie 276
Podsumowanie 277
Rozdział 11 Zawiść 279
Natura zawiści 280
Modyfikacja emocjonalnych schematów zawiści 283
Normalizacja zawiści 283
Walidacja zawiści 286
Identyfikacja emocji zawiści i oddzielenie ich od zachowania 286
Analiza podstawowych przekonań, założeń i schematycznego przetwarzania informacji 288
Ewaluacja potrzeby porównywania i osądzania 289
Opracowanie konceptualizacji przypadku 291
Powiązanie zawiści z wartościami 293
Dekonstrukcja sukcesu i porażki 294
Analiza zawiści jako depresyjnej lub gniewnej ruminacji 296
Zamiana zazdrości w podziw i naśladowanie 297
Spojrzenie na status z szerszej perspektywy 298
Przesunięcie uwagi ze statusu na doświadczenie 299
Odróżnienie obrazu siebie od statusu 301
Uniwersalizacja człowieczeństwa 301
Praktykowanie doceniania i wdzięczności 302
Praktykowanie przeciwnych działań 303
Radzenie sobie z oporem przed rezygnacją z zawiści 304
Podsumowanie 306
Rozdział 12 Schematy emocjonalne w związkach 307
Schematy emocjonalne oraz dysfunkcyjne style relacji 308
Zmiana interpersonalnych schematów emocjonalnych oraz nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie 315
Reagowanie na emocje partnera 315
Zmiana określonych wymiarów schematów emocjonalnych 320
Scenariusze wygrany/wygrana–przegrany/przegrana a schematy emocjonalne 327
Strukturyzowanie dzielenia się emocjami 336
Opór przed umożliwieniem partnerowi wyrażania uczuć: powody, aby nie słuchać 336
Podsumowanie 343
Rozdział 13 Schematy emocjonalne w relacjach terapeutycznych 345
Jak negatywne schematy emocjonalne pacjentów mogą wpłynąć na terapię 347
Jak problematyczne style terapeutyczne mogą wpłynąć na proces terapii 350
Jak konstruktywne zachowania terapeuty mogą wzmocnić terapię 355
Natura przeniesienia w terapii schematów emocjonalnych 360
Model schematów emocjonalnych przeciwprzeniesienia 362
Niedopasowanie schematów pacjent–terapeuta 367
Rodzaje niedopasowań pacjent–terapeuta 368
Wykorzystanie przeciwprzeniesienia 370
Reagowanie na niedopasowanie schematów 374
Podsumowanie 378
Zakończenie 379
Bibliografia 385
Indeks 409
Podziękowania 17
Część I
Teoria schematów emocjonalnych
Rozdział 1 Społeczna konstrukcja emocji 21
Krótka historia emocji w zachodniej filozofii i kulturze 24
Prymat racjonalności 24
Prymat emocji 27
Wpływ czynników kulturowych i historycznych na emocje 28
Ocena poznawcza emocji 32
Zawartość książki 36
Podsumowanie 37
Rozdział 2 Terapia schematów emocjonalnych 39
Główne założenia terapii schematów emocjonalnych 43
Bolesne i trudne emocje są uniwersalne 44
Emocje rozwinęły się, aby nas ostrzec przed zagrożeniem i poinformować o naszych potrzebach 46
Przekonania na temat emocji oraz związane z nimi strategie określają wpływ emocji 50
Schematy emocjonalne i strategie regulowania emocji stanowią często problemy, a nie rozwiązania 52
Walidacja wpływa na inne schematy emocjonalne 53
Celem terapii schematów emocjonalnych jest wewnętrzne wzmocnienie 55
Podsumowanie 58
Rozdział 3 Model schematów emocjonalnych 59
Model schematów emocjonalnych a inne teorie emocji 59
Przykłady ilustrujące model w akcji 64
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 70
Czas trwania 70
Kontrola 70
Zrozumienie 71
Uzgodnienie 71
Poczucie winy i wstydu 71
Racjonalność 72
Uproszczone spojrzenie na emocje 72
Wartości 72
Ekspresja 73
Walidacja 73
Akceptacja 73
Obwinianie 74
Zobojętnienie 74
Ruminacje 74
Wymiary schematów emocjonalnych w odniesieniu do innych modeli poznawczo--behawioralnych 75
Badania schematów emocjonalnych 77
Rola schematów emocjonalnych w psychopatologii 80
Podsumowanie 83
Część II
Rozpoczynanie terapii
Rozdział 4 Wstępna ocena i wywiad 87
Ewaluacja kwestionariuszy samoopisowych 89
Jak mój partner/moja partnerka radzi sobie z moimi emocjami 93
Wstępny wywiad 94
Główny problem emocjonalny 94
Wyrażanie emocji 95
Przekonania na temat emocji 96
Socjalizacja emocjonalna 99
Problematyczne strategie regulacji emocji 101
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 105
Opracowanie konceptualizacji przypadku 108
Podsumowanie 111
Załącznik 4 1 Opis narzędzi stosowanych we wstępnej ocenie 112
Rozdział 5 Wprowadzenie do modelu schematów emocjonalnych 115
Uczenie pacjenta na temat emocji i schematów emocjonalnych 115
Łączenie schematów emocjonalnych z problematycznymi strategiami radzenia sobie 120
Rozpoznanie, czy schematy emocjonalne zostały wyuczone w rodzinie 122
Pokazanie, jak zmiana schematów emocjonalnych może wpłynąć na psychopatologię 127
Wykorzystanie konceptualizacji przypadku do stworzenia planu leczenia 130
Podsumowanie 132
Część III
Specyficzne interwencje dla schematów emocjonalnych
Rozdział 6 Kluczowe znaczenie walidacji 135
Co rozumiemy przez „walidację”? 137
Teoria przywiązania a walidacja 138
Metaemocje a walidacja 141
Dlaczego walidacja jest ważna 142
Przeszłe i aktualne unieważniające środowiska pacjenta 143
Unieważnienie w dzieciństwie 143
Rekompensata za unieważniające środowisko 145
Aktualne unieważniające środowisko 151
Akceptacja unieważniającego środowiska z przeszłości 152
Pięć kroków w walidacji 154
Mikroumiejętności 156
Wykorzystanie emocji terapeuty do walidacji 157
Szacunek dla cierpienia i chwili obecnej 159
Radzenie sobie z niepowodzeniami w walidacji 161
Nieuniknione porażki w okazywaniu empatii 161
Badanie znaczenia braku walidacji 163
Samowalidacja 165
Podsumowanie 167
Rozdział 7 Zrozumiałość, czas trwania, kontrola, poczucie winy/wstydu i akceptacja 169
Zrozumiałość emocji 170
Trwałość emocji 175
Potrzeba kontroli 180
Wina i wstyd 191
Akceptacja 199
Podsumowanie 203
Rozdział 8 Radzenie sobie z ambiwalencją 205
Znaczenie ambiwalencji i jej nietolerancji 205
Modyfikacja nietolerancji ambiwalencji 208
Zmierzenie się z uproszczonym postrzeganiem emocji 208
Analiza zalet i wad tolerowania ambiwalencji 210
Powiązanie nietolerancji ambiwalencji z problematycznymi strategiami radzenia sobie 213
Dostrzeganie obecnej akceptacji ambiwalencji 213
Normalizacja ambiwalencji w życiu innych osób 214
Analiza zniekształceń poznawczych leżących u podstaw nietolerancji ambiwalencji 214
Dekonstrukcja koncepcji „cech” 218
Przeformułowanie ambiwalencji jako źródła informacji 222
Przeformułowanie ambiwalencji jako wyzwań i możliwości 223
Robienie miejsca 223
Pokonanie oporu przed akceptacją ambiwalencji 225
Podsumowanie 228
Rozdział 9 Powiązanie emocji z wartościami (i zaletami) 229
Negatywna wizualizacja 231
Negatywna egzemplifikacja: „mnie też mogłoby to spotkać” 233
Pozytywna egzemplifikacja 234
„Wszystko przepadło” 235
Oczyszczające łzy 237
Wspinaczka po istotę znaczenia myśli 240
Życie warte cierpienia 241
Miesiąc wdzięczności 242
„To wspaniałe życie” 244
Cnota i sprawiedliwość: jak stać się osobą, którą sami moglibyśmy podziwiać 246
Podsumowanie 251
Część IV
Emocje społeczne i relacje
Rozdział 10 Zazdrość 255
Modyfikacja emocjonalnych schematów zazdrości 258
Normalizacja zazdrości 258
Walidacja zazdrości 260
Wymiary schematów emocjonalnych a zazdrość 261
Podstawowe przekonania, założenia i schematyczne przetwarzanie informacji 262
Opracowanie konceptualizacji przypadku 263
Powiązanie zazdrości z wartościami 265
Powiązanie zazdrości z problematycznymi strategiami radzenia sobie 266
Charakteryzowanie zazdrości jako niepokoju połączonego z gniewem i pobudzeniem 267
Osłabianie zazdrosnych myśli i uczuć 270
Dekatastrofizacja potencjalnej straty 272
Ograniczanie obsesyjnej kontroli i rozwijanie adaptacyjnych umiejętności interpersonalnych 274
Promowanie dbania o siebie 276
Podsumowanie 277
Rozdział 11 Zawiść 279
Natura zawiści 280
Modyfikacja emocjonalnych schematów zawiści 283
Normalizacja zawiści 283
Walidacja zawiści 286
Identyfikacja emocji zawiści i oddzielenie ich od zachowania 286
Analiza podstawowych przekonań, założeń i schematycznego przetwarzania informacji 288
Ewaluacja potrzeby porównywania i osądzania 289
Opracowanie konceptualizacji przypadku 291
Powiązanie zawiści z wartościami 293
Dekonstrukcja sukcesu i porażki 294
Analiza zawiści jako depresyjnej lub gniewnej ruminacji 296
Zamiana zazdrości w podziw i naśladowanie 297
Spojrzenie na status z szerszej perspektywy 298
Przesunięcie uwagi ze statusu na doświadczenie 299
Odróżnienie obrazu siebie od statusu 301
Uniwersalizacja człowieczeństwa 301
Praktykowanie doceniania i wdzięczności 302
Praktykowanie przeciwnych działań 303
Radzenie sobie z oporem przed rezygnacją z zawiści 304
Podsumowanie 306
Rozdział 12 Schematy emocjonalne w związkach 307
Schematy emocjonalne oraz dysfunkcyjne style relacji 308
Zmiana interpersonalnych schematów emocjonalnych oraz nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie 315
Reagowanie na emocje partnera 315
Zmiana określonych wymiarów schematów emocjonalnych 320
Scenariusze wygrany/wygrana–przegrany/przegrana a schematy emocjonalne 327
Strukturyzowanie dzielenia się emocjami 336
Opór przed umożliwieniem partnerowi wyrażania uczuć: powody, aby nie słuchać 336
Podsumowanie 343
Rozdział 13 Schematy emocjonalne w relacjach terapeutycznych 345
Jak negatywne schematy emocjonalne pacjentów mogą wpłynąć na terapię 347
Jak problematyczne style terapeutyczne mogą wpłynąć na proces terapii 350
Jak konstruktywne zachowania terapeuty mogą wzmocnić terapię 355
Natura przeniesienia w terapii schematów emocjonalnych 360
Model schematów emocjonalnych przeciwprzeniesienia 362
Niedopasowanie schematów pacjent–terapeuta 367
Rodzaje niedopasowań pacjent–terapeuta 368
Wykorzystanie przeciwprzeniesienia 370
Reagowanie na niedopasowanie schematów 374
Podsumowanie 378
Zakończenie 379
Bibliografia 385
Indeks 409
Terapia schematów emocjonalnych
SPIS TREŚCI
Wstęp 13
Podziękowania 17
Część I
Teoria schematów emocjonalnych
Rozdział 1 Społeczna konstrukcja emocji 21
Krótka historia emocji w zachodniej filozofii i kulturze 24
Prymat racjonalności 24
Prymat emocji 27
Wpływ czynników kulturowych i historycznych na emocje 28
Ocena poznawcza emocji 32
Zawartość książki 36
Podsumowanie 37
Rozdział 2 Terapia schematów emocjonalnych 39
Główne założenia terapii schematów emocjonalnych 43
Bolesne i trudne emocje są uniwersalne 44
Emocje rozwinęły się, aby nas ostrzec przed zagrożeniem i poinformować o naszych potrzebach 46
Przekonania na temat emocji oraz związane z nimi strategie określają wpływ emocji 50
Schematy emocjonalne i strategie regulowania emocji stanowią często problemy, a nie rozwiązania 52
Walidacja wpływa na inne schematy emocjonalne 53
Celem terapii schematów emocjonalnych jest wewnętrzne wzmocnienie 55
Podsumowanie 58
Rozdział 3 Model schematów emocjonalnych 59
Model schematów emocjonalnych a inne teorie emocji 59
Przykłady ilustrujące model w akcji 64
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 70
Czas trwania 70
Kontrola 70
Zrozumienie 71
Uzgodnienie 71
Poczucie winy i wstydu 71
Racjonalność 72
Uproszczone spojrzenie na emocje 72
Wartości 72
Ekspresja 73
Walidacja 73
Akceptacja 73
Obwinianie 74
Zobojętnienie 74
Ruminacje 74
Wymiary schematów emocjonalnych w odniesieniu do innych modeli poznawczo--behawioralnych 75
Badania schematów emocjonalnych 77
Rola schematów emocjonalnych w psychopatologii 80
Podsumowanie 83
Część II
Rozpoczynanie terapii
Rozdział 4 Wstępna ocena i wywiad 87
Ewaluacja kwestionariuszy samoopisowych 89
Jak mój partner/moja partnerka radzi sobie z moimi emocjami 93
Wstępny wywiad 94
Główny problem emocjonalny 94
Wyrażanie emocji 95
Przekonania na temat emocji 96
Socjalizacja emocjonalna 99
Problematyczne strategie regulacji emocji 101
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 105
Opracowanie konceptualizacji przypadku 108
Podsumowanie 111
Załącznik 4 1 Opis narzędzi stosowanych we wstępnej ocenie 112
Rozdział 5 Wprowadzenie do modelu schematów emocjonalnych 115
Uczenie pacjenta na temat emocji i schematów emocjonalnych 115
Łączenie schematów emocjonalnych z problematycznymi strategiami radzenia sobie 120
Rozpoznanie, czy schematy emocjonalne zostały wyuczone w rodzinie 122
Pokazanie, jak zmiana schematów emocjonalnych może wpłynąć na psychopatologię 127
Wykorzystanie konceptualizacji przypadku do stworzenia planu leczenia 130
Podsumowanie 132
Część III
Specyficzne interwencje dla schematów emocjonalnych
Rozdział 6 Kluczowe znaczenie walidacji 135
Co rozumiemy przez „walidację”? 137
Teoria przywiązania a walidacja 138
Metaemocje a walidacja 141
Dlaczego walidacja jest ważna 142
Przeszłe i aktualne unieważniające środowiska pacjenta 143
Unieważnienie w dzieciństwie 143
Rekompensata za unieważniające środowisko 145
Aktualne unieważniające środowisko 151
Akceptacja unieważniającego środowiska z przeszłości 152
Pięć kroków w walidacji 154
Mikroumiejętności 156
Wykorzystanie emocji terapeuty do walidacji 157
Szacunek dla cierpienia i chwili obecnej 159
Radzenie sobie z niepowodzeniami w walidacji 161
Nieuniknione porażki w okazywaniu empatii 161
Badanie znaczenia braku walidacji 163
Samowalidacja 165
Podsumowanie 167
Rozdział 7 Zrozumiałość, czas trwania, kontrola, poczucie winy/wstydu i akceptacja 169
Zrozumiałość emocji 170
Trwałość emocji 175
Potrzeba kontroli 180
Wina i wstyd 191
Akceptacja 199
Podsumowanie 203
Rozdział 8 Radzenie sobie z ambiwalencją 205
Znaczenie ambiwalencji i jej nietolerancji 205
Modyfikacja nietolerancji ambiwalencji 208
Zmierzenie się z uproszczonym postrzeganiem emocji 208
Analiza zalet i wad tolerowania ambiwalencji 210
Powiązanie nietolerancji ambiwalencji z problematycznymi strategiami radzenia sobie 213
Dostrzeganie obecnej akceptacji ambiwalencji 213
Normalizacja ambiwalencji w życiu innych osób 214
Analiza zniekształceń poznawczych leżących u podstaw nietolerancji ambiwalencji 214
Dekonstrukcja koncepcji „cech” 218
Przeformułowanie ambiwalencji jako źródła informacji 222
Przeformułowanie ambiwalencji jako wyzwań i możliwości 223
Robienie miejsca 223
Pokonanie oporu przed akceptacją ambiwalencji 225
Podsumowanie 228
Rozdział 9 Powiązanie emocji z wartościami (i zaletami) 229
Negatywna wizualizacja 231
Negatywna egzemplifikacja: „mnie też mogłoby to spotkać” 233
Pozytywna egzemplifikacja 234
„Wszystko przepadło” 235
Oczyszczające łzy 237
Wspinaczka po istotę znaczenia myśli 240
Życie warte cierpienia 241
Miesiąc wdzięczności 242
„To wspaniałe życie” 244
Cnota i sprawiedliwość: jak stać się osobą, którą sami moglibyśmy podziwiać 246
Podsumowanie 251
Część IV
Emocje społeczne i relacje
Rozdział 10 Zazdrość 255
Modyfikacja emocjonalnych schematów zazdrości 258
Normalizacja zazdrości 258
Walidacja zazdrości 260
Wymiary schematów emocjonalnych a zazdrość 261
Podstawowe przekonania, założenia i schematyczne przetwarzanie informacji 262
Opracowanie konceptualizacji przypadku 263
Powiązanie zazdrości z wartościami 265
Powiązanie zazdrości z problematycznymi strategiami radzenia sobie 266
Charakteryzowanie zazdrości jako niepokoju połączonego z gniewem i pobudzeniem 267
Osłabianie zazdrosnych myśli i uczuć 270
Dekatastrofizacja potencjalnej straty 272
Ograniczanie obsesyjnej kontroli i rozwijanie adaptacyjnych umiejętności interpersonalnych 274
Promowanie dbania o siebie 276
Podsumowanie 277
Rozdział 11 Zawiść 279
Natura zawiści 280
Modyfikacja emocjonalnych schematów zawiści 283
Normalizacja zawiści 283
Walidacja zawiści 286
Identyfikacja emocji zawiści i oddzielenie ich od zachowania 286
Analiza podstawowych przekonań, założeń i schematycznego przetwarzania informacji 288
Ewaluacja potrzeby porównywania i osądzania 289
Opracowanie konceptualizacji przypadku 291
Powiązanie zawiści z wartościami 293
Dekonstrukcja sukcesu i porażki 294
Analiza zawiści jako depresyjnej lub gniewnej ruminacji 296
Zamiana zazdrości w podziw i naśladowanie 297
Spojrzenie na status z szerszej perspektywy 298
Przesunięcie uwagi ze statusu na doświadczenie 299
Odróżnienie obrazu siebie od statusu 301
Uniwersalizacja człowieczeństwa 301
Praktykowanie doceniania i wdzięczności 302
Praktykowanie przeciwnych działań 303
Radzenie sobie z oporem przed rezygnacją z zawiści 304
Podsumowanie 306
Rozdział 12 Schematy emocjonalne w związkach 307
Schematy emocjonalne oraz dysfunkcyjne style relacji 308
Zmiana interpersonalnych schematów emocjonalnych oraz nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie 315
Reagowanie na emocje partnera 315
Zmiana określonych wymiarów schematów emocjonalnych 320
Scenariusze wygrany/wygrana–przegrany/przegrana a schematy emocjonalne 327
Strukturyzowanie dzielenia się emocjami 336
Opór przed umożliwieniem partnerowi wyrażania uczuć: powody, aby nie słuchać 336
Podsumowanie 343
Rozdział 13 Schematy emocjonalne w relacjach terapeutycznych 345
Jak negatywne schematy emocjonalne pacjentów mogą wpłynąć na terapię 347
Jak problematyczne style terapeutyczne mogą wpłynąć na proces terapii 350
Jak konstruktywne zachowania terapeuty mogą wzmocnić terapię 355
Natura przeniesienia w terapii schematów emocjonalnych 360
Model schematów emocjonalnych przeciwprzeniesienia 362
Niedopasowanie schematów pacjent–terapeuta 367
Rodzaje niedopasowań pacjent–terapeuta 368
Wykorzystanie przeciwprzeniesienia 370
Reagowanie na niedopasowanie schematów 374
Podsumowanie 378
Zakończenie 379
Bibliografia 385
Indeks 409
Podziękowania 17
Część I
Teoria schematów emocjonalnych
Rozdział 1 Społeczna konstrukcja emocji 21
Krótka historia emocji w zachodniej filozofii i kulturze 24
Prymat racjonalności 24
Prymat emocji 27
Wpływ czynników kulturowych i historycznych na emocje 28
Ocena poznawcza emocji 32
Zawartość książki 36
Podsumowanie 37
Rozdział 2 Terapia schematów emocjonalnych 39
Główne założenia terapii schematów emocjonalnych 43
Bolesne i trudne emocje są uniwersalne 44
Emocje rozwinęły się, aby nas ostrzec przed zagrożeniem i poinformować o naszych potrzebach 46
Przekonania na temat emocji oraz związane z nimi strategie określają wpływ emocji 50
Schematy emocjonalne i strategie regulowania emocji stanowią często problemy, a nie rozwiązania 52
Walidacja wpływa na inne schematy emocjonalne 53
Celem terapii schematów emocjonalnych jest wewnętrzne wzmocnienie 55
Podsumowanie 58
Rozdział 3 Model schematów emocjonalnych 59
Model schematów emocjonalnych a inne teorie emocji 59
Przykłady ilustrujące model w akcji 64
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 70
Czas trwania 70
Kontrola 70
Zrozumienie 71
Uzgodnienie 71
Poczucie winy i wstydu 71
Racjonalność 72
Uproszczone spojrzenie na emocje 72
Wartości 72
Ekspresja 73
Walidacja 73
Akceptacja 73
Obwinianie 74
Zobojętnienie 74
Ruminacje 74
Wymiary schematów emocjonalnych w odniesieniu do innych modeli poznawczo--behawioralnych 75
Badania schematów emocjonalnych 77
Rola schematów emocjonalnych w psychopatologii 80
Podsumowanie 83
Część II
Rozpoczynanie terapii
Rozdział 4 Wstępna ocena i wywiad 87
Ewaluacja kwestionariuszy samoopisowych 89
Jak mój partner/moja partnerka radzi sobie z moimi emocjami 93
Wstępny wywiad 94
Główny problem emocjonalny 94
Wyrażanie emocji 95
Przekonania na temat emocji 96
Socjalizacja emocjonalna 99
Problematyczne strategie regulacji emocji 101
Specyficzne wymiary schematów emocjonalnych 105
Opracowanie konceptualizacji przypadku 108
Podsumowanie 111
Załącznik 4 1 Opis narzędzi stosowanych we wstępnej ocenie 112
Rozdział 5 Wprowadzenie do modelu schematów emocjonalnych 115
Uczenie pacjenta na temat emocji i schematów emocjonalnych 115
Łączenie schematów emocjonalnych z problematycznymi strategiami radzenia sobie 120
Rozpoznanie, czy schematy emocjonalne zostały wyuczone w rodzinie 122
Pokazanie, jak zmiana schematów emocjonalnych może wpłynąć na psychopatologię 127
Wykorzystanie konceptualizacji przypadku do stworzenia planu leczenia 130
Podsumowanie 132
Część III
Specyficzne interwencje dla schematów emocjonalnych
Rozdział 6 Kluczowe znaczenie walidacji 135
Co rozumiemy przez „walidację”? 137
Teoria przywiązania a walidacja 138
Metaemocje a walidacja 141
Dlaczego walidacja jest ważna 142
Przeszłe i aktualne unieważniające środowiska pacjenta 143
Unieważnienie w dzieciństwie 143
Rekompensata za unieważniające środowisko 145
Aktualne unieważniające środowisko 151
Akceptacja unieważniającego środowiska z przeszłości 152
Pięć kroków w walidacji 154
Mikroumiejętności 156
Wykorzystanie emocji terapeuty do walidacji 157
Szacunek dla cierpienia i chwili obecnej 159
Radzenie sobie z niepowodzeniami w walidacji 161
Nieuniknione porażki w okazywaniu empatii 161
Badanie znaczenia braku walidacji 163
Samowalidacja 165
Podsumowanie 167
Rozdział 7 Zrozumiałość, czas trwania, kontrola, poczucie winy/wstydu i akceptacja 169
Zrozumiałość emocji 170
Trwałość emocji 175
Potrzeba kontroli 180
Wina i wstyd 191
Akceptacja 199
Podsumowanie 203
Rozdział 8 Radzenie sobie z ambiwalencją 205
Znaczenie ambiwalencji i jej nietolerancji 205
Modyfikacja nietolerancji ambiwalencji 208
Zmierzenie się z uproszczonym postrzeganiem emocji 208
Analiza zalet i wad tolerowania ambiwalencji 210
Powiązanie nietolerancji ambiwalencji z problematycznymi strategiami radzenia sobie 213
Dostrzeganie obecnej akceptacji ambiwalencji 213
Normalizacja ambiwalencji w życiu innych osób 214
Analiza zniekształceń poznawczych leżących u podstaw nietolerancji ambiwalencji 214
Dekonstrukcja koncepcji „cech” 218
Przeformułowanie ambiwalencji jako źródła informacji 222
Przeformułowanie ambiwalencji jako wyzwań i możliwości 223
Robienie miejsca 223
Pokonanie oporu przed akceptacją ambiwalencji 225
Podsumowanie 228
Rozdział 9 Powiązanie emocji z wartościami (i zaletami) 229
Negatywna wizualizacja 231
Negatywna egzemplifikacja: „mnie też mogłoby to spotkać” 233
Pozytywna egzemplifikacja 234
„Wszystko przepadło” 235
Oczyszczające łzy 237
Wspinaczka po istotę znaczenia myśli 240
Życie warte cierpienia 241
Miesiąc wdzięczności 242
„To wspaniałe życie” 244
Cnota i sprawiedliwość: jak stać się osobą, którą sami moglibyśmy podziwiać 246
Podsumowanie 251
Część IV
Emocje społeczne i relacje
Rozdział 10 Zazdrość 255
Modyfikacja emocjonalnych schematów zazdrości 258
Normalizacja zazdrości 258
Walidacja zazdrości 260
Wymiary schematów emocjonalnych a zazdrość 261
Podstawowe przekonania, założenia i schematyczne przetwarzanie informacji 262
Opracowanie konceptualizacji przypadku 263
Powiązanie zazdrości z wartościami 265
Powiązanie zazdrości z problematycznymi strategiami radzenia sobie 266
Charakteryzowanie zazdrości jako niepokoju połączonego z gniewem i pobudzeniem 267
Osłabianie zazdrosnych myśli i uczuć 270
Dekatastrofizacja potencjalnej straty 272
Ograniczanie obsesyjnej kontroli i rozwijanie adaptacyjnych umiejętności interpersonalnych 274
Promowanie dbania o siebie 276
Podsumowanie 277
Rozdział 11 Zawiść 279
Natura zawiści 280
Modyfikacja emocjonalnych schematów zawiści 283
Normalizacja zawiści 283
Walidacja zawiści 286
Identyfikacja emocji zawiści i oddzielenie ich od zachowania 286
Analiza podstawowych przekonań, założeń i schematycznego przetwarzania informacji 288
Ewaluacja potrzeby porównywania i osądzania 289
Opracowanie konceptualizacji przypadku 291
Powiązanie zawiści z wartościami 293
Dekonstrukcja sukcesu i porażki 294
Analiza zawiści jako depresyjnej lub gniewnej ruminacji 296
Zamiana zazdrości w podziw i naśladowanie 297
Spojrzenie na status z szerszej perspektywy 298
Przesunięcie uwagi ze statusu na doświadczenie 299
Odróżnienie obrazu siebie od statusu 301
Uniwersalizacja człowieczeństwa 301
Praktykowanie doceniania i wdzięczności 302
Praktykowanie przeciwnych działań 303
Radzenie sobie z oporem przed rezygnacją z zawiści 304
Podsumowanie 306
Rozdział 12 Schematy emocjonalne w związkach 307
Schematy emocjonalne oraz dysfunkcyjne style relacji 308
Zmiana interpersonalnych schematów emocjonalnych oraz nieadaptacyjnych sposobów radzenia sobie 315
Reagowanie na emocje partnera 315
Zmiana określonych wymiarów schematów emocjonalnych 320
Scenariusze wygrany/wygrana–przegrany/przegrana a schematy emocjonalne 327
Strukturyzowanie dzielenia się emocjami 336
Opór przed umożliwieniem partnerowi wyrażania uczuć: powody, aby nie słuchać 336
Podsumowanie 343
Rozdział 13 Schematy emocjonalne w relacjach terapeutycznych 345
Jak negatywne schematy emocjonalne pacjentów mogą wpłynąć na terapię 347
Jak problematyczne style terapeutyczne mogą wpłynąć na proces terapii 350
Jak konstruktywne zachowania terapeuty mogą wzmocnić terapię 355
Natura przeniesienia w terapii schematów emocjonalnych 360
Model schematów emocjonalnych przeciwprzeniesienia 362
Niedopasowanie schematów pacjent–terapeuta 367
Rodzaje niedopasowań pacjent–terapeuta 368
Wykorzystanie przeciwprzeniesienia 370
Reagowanie na niedopasowanie schematów 374
Podsumowanie 378
Zakończenie 379
Bibliografia 385
Indeks 409
Wybierz rozdziały:
Wartość zamówienia:
0.00 zł