W tym napisanym z niesłychanym znawstwem i pasją tomie szkiców naukowych Gabriela Matuszek przygląda się literaturze wczesnego modernizmu z perspektywy psychoanalitycznej, antropologicznej, kulturowej i genderowej. Książka składa się z artykułów monograficznych, poświęconych poszczególnym pisarzom polskim i obcym (Wyspiańskiemu, Ibsenowi, Przybyszewskiemu, Żeromskiemu i Alinie Świderskiej), w których badaczka analizuje i interpretuje albo pojedyncze dzieła, albo całokształt twórczości pod określonym kątem. W innych tekstach autorka rozpoznaje i diagnozuje manifestujące się w literaturze zjawiska kulturowe i społeczne, także te wyparte bądź tabuizowane. To teksty o emancypacyjnych działaniach kobiet w Galicji, o neurotykach, histerykach i narcyzach w prozie artystowskiej, o inceście w literaturze przełomu XIX i XX wieku, o znaczeniach i kontekstach tańca w kulturze i literaturze, pokazane z wielu interesujących perspektyw. Klamrą spinającą te rozważania są motywy masek i demonów, które należy także traktować jako metaforą metodologicznego podejścia autorki, którą interesuje to, co ukryte pod powierzchnią tekstu, pod maską klisz i kulturowych schematów, gier tożsamościowych dręczących destruowany podmiot i jego ciało; co podświadome i w tym sensie „demoniczne", bowiem działające z ukrycia, skłaniające więc do głębszych interpretacji.


Gabriela Matuszek - profesor tytularny na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Badaczka literatury naturalizmu, modernizmu i współczesności. Autorka książek wydawanych w Polsce i w Niemczech. Ostatnio opublikowała: Naturalistyczne dramaty (wyd. II 2008), Stanisław Przybyszewski - pisarz nowoczesny. Eseje i proza — próba monografii (2008), Krisen und Neurosen — Das Werk Stanislaw Przybyszewskis in der literarischen Modernę (2013). Pod jej redakcją ukazało się kilkanaście tomów zbiorowych poświęconych literaturze przełomu XIX/XX w. oraz najnowszej. Jest edytorką utworów St. Przybyszewskiego, redaktorką dwu serii wydawniczych literatury współczesnej, założycielką i kierownikiem Podyplomowego Studium Literacko-Artystycznego UJ, pierwszej w Polsce Szkoły Pisarzy.