SPIS TREŚCI

Wstęp  13

Część I
O TWÓRCZOŚCI MAURYCEGO SZYMLA

Eugenia Prokop-Janiec, W kręgu Skamandra: Maurycy Szymel – Julian Tuwim  17
Joanna Lisek, „Dziadowie moi”! O postaciach biblijnych w poezji Maurycego Szymla  27
Maria Antosik-Piela, „Dzielni rycerze pługa”. Syjonizm w twórczości Maurycego Szymla  45
Eugenia Prokop-Janiec, Twarzą ku nocy: lato 1939  55
Joanna Lisek, Droga Maurycego Szymla do Mojsze Szimla  71

Część II
POEZJA

POWRÓT DO DOMU (1931)  87
Powrót do domu  87
Powrót do domu  87
Notatki autobiograficzne  88
Sobota  89
Moja siostra  90
Połóż mi swe dobre ręce na włosach 90
Matka w mroku  91
Obudź mnie rano  91
Śmierć mojej matki  92
Przyjdzie Eliasz prorok  93
W niebo wkwitły gałęzie…  94
Kobieta  94
Wiosna  94
Przyjazd  95
Pod niskim dachem…  95
W niebo wkwitły gałęzie…  96
Słodycz słowików i słów  96
Lato 96
Upał  96
Pomyśl o złotych jabłkach  97
Serenada  97
Ballada o dziewczynie, której nigdy nie widziałem  97
Do…  98
Wiersz o miłości  98
Do słowików i do motyli…  99
Rozmowa ze starym Eliaszem  99
Wspomnienie jesienne  100
Dzień powszedni  101
Skok z trampoliny  101
Elegia zakopiańska  102
Noce biblijne  102
Modlitwa do mego Boga  102
Dziadowie Biblii  103
Elegia o mowie hebrajskiej  103
Spotkanie  104
Adam i Ewa  105
Przymierze  107
Sen biblijny  107
Sielanka  108
Biblia na stole  108
Droga na Nebo 109
Noce biblijne  111
Ballada o pasterzu i Sulamicie  111
Ballada o pasterzach Betlejemskich  112
Namioty Izraela  113
Ballada o głupcach z Chełma  113
Wiersz smutny  115
Ballada o złotym cielcu  115
Poetom ziemi walczącej  117
Ojczyzna, której nie widziałem  119
Matki i siostry hebrajskie  119
Miłujmy się…  120
Jak cicho…  120
Kołysanka  120
Elegia do ziemi polskiej  121
Ziemio…  121
Dwie ojczyzny  121
Ballada o życiu i śmierci Jehudy Halewiego  122
SKRZYPCE PRZEDMIEŚCIA (1932)  124
Muza na przedmieściu  124
Genealogia 125
Moja matka  125
Matka w sklepiku 125
Matka rozpala ogień 126
Matka obiera kartofl e  126
7
Matka w kinie  126
Matka z fi lmu  127
Matka gdera  127
Wieczór na mojej ulicy  128
Klątwa księżyca  128
Szaliapin  129
O staruszku tęskniącym  129
Mesjasz  129
Ta joj – sztajerek!  130
Antysemici  130
Śmierć Arona  130
Miriam rodzi  131
Wieczór w deszczu  132
Muza płacze  132
Skrzypce przedmieścia  132
Ciężka noc  133
Przeprowadzka  133
O sobocie utraconej  134
Kołysanka mojej matki   135
WIECZÓR LIRYCZNY (1935)   136
Wieczór liryczny  136
Wieczór liryczny  136
Odwiedziny muzy  136
Poezja  137
Pod twoje ciemne skrzydła  137
***  138
Tryptyk o miłości  138
Wieczorem  138
Nocą 139
O świcie  139
Samson i Dalila  139
Noc letnia  140
Serenada do Lilli  140
O pani zakochanej w swoim synku  141
Przechadzka po lesie  142
Niepokój rąk  142
Wiersz leśny  143
Rozmowa przez łzy  143
O goryczy letniego wieczoru  143
Ja i ty  144
Na dobranoc 144
Elegia wczesnej jesieni  145
Kobieta na tle jesieni  145
Pogawędka jesienna  146
Lampa gorzkiej pamięci  146
Zima  147
Modlitwa o Sulamitę  147
Ja wcale o tobie nie myślę  148
Ogłoszenie matrymonialne  148
Pytała…  149
Czas leci  149
Kłótnia  150
Kobieta i Jazz-Band  150
Smuteczki i westchnienia  151
Sentymentalizm  153
W wydłużony zachodem wieczór  153
Parnas 153
Ballada o Don Juanie umierającym  154
Ballada o dziwnej śmierci malarza  155
Król Dawid i Abisag Sunamitka  156
Ezaw i Jakub  157
Ezaw i Jakub  157
Na rynku Jeruzalemskim 158
Ghetto  159
Żydzi 160
Psalm  160
Jankiel Cymbalista  161
Wieczór na wsi  163
Proboszcz o świcie 163
Zima w moim domu  164
O proroku, który nie przyszedł  165
Gdy w małym miasteczku zapada sobota  166
Jankiel i brzoza  166
Wiosna żydowska  167
Bialik  167
O Nieznanym Żołnierzu Żydowskim  168
Żydzi i psy  169
Zapal świeczkę chanukową  170
Woń miodu i mleka  170
Państwo żydowskie  171
Święto Szałasów  171
Lament o Mesjasza, Syna Dawidowego  173
Pascha samotnego  173
O wieczorze i śmierci  174
Wiersz moralizatorski  174
O wieczorze i śmierci  174
Elegia na początek roku szkolnego  175
Wiersz jesienny  175
O lęku jesiennym  176
Czarny śnieg  176
Babunia o zachodzie  177
Człowiek i harfa  177
Droga do samotności  178
Zachód słońca na oleodruku  178
Rzeczy żywe  179
Krajobraz fantastyczny  179
Śmierć  180
Rzewna ballada o ostatnim uśmiechu Henryka Heinego, o łzach Matyldy i miłości Mouche  180
Wieczne życie 182
O wierszach i o sobie  182
MIR IZ UMETIK (1936)  183
Prozaisze wendung  185
Baj der bobeszi cu gast  186
Lirik  187
Ojf a hilcerner bank  188
A hilcerne bank baj nacht  189
Brezes baj nacht  190
Di szank  191
Zumer  192
Moralizatorisz lid  193
Dos rod  194
Landszaft  195
*** (Tajere…)  196
Poetn  197
Cu drajsik jor  198
Gut  199
Lojbgezang  200–201
Friling 202
Di fi r jorcajtn fun mencz un zun  203
Tfi le 204–205
*** (Ich zuch an ejce…)  206
Draj szwester  207–208
Zun-untergang ojf a bild  209
Gold un bloj  210
Lirisze kupletn  211–212
Tojt un lid  213
A lid  214
A wiglid far majn niszt gebojrn kind  215–216
Baj ire fi s  217
Baj nacht  218
Hicn  219
A portret fun a froj  220
Bajm mitog  221
Elegie  222
Bejmer  223
Cu a frajndin  224
Zind  225
Der mames tajnes  226
Amol  227
Ojf kejwer-owes  228–229
Winter-ownt  230–231
Majn mames sznej  232
O, hejlike prowinc  233–235
Krep-de-szin  236
Undzer alte sztub iz szejn  237
Cu a jingele in a jidisz sztetl  238
A szturmisze nacht  239
Jidisze prowinc  240–241
Chanuke 242
Dowid Hamejlechs nacht  243
In szejnem wajtn Budapeszt 244
A szmues in gortn  245
Majn gang  246
Mojsze-Lejb, Mojsze-Lejb…  247
Dos glik fun gezang  248
Mir iz umetik   249–250

Z WIERSZY ROZPROSZONYCH (1926–1939)  251
Żydzi 251
List z Erec  251
Świąteczny wieczór na wsi  252
Żydowscy trubadurzy   253
Podchorążowie  253
W Warszawie  254
Wspomnienia  255
Na rzekami Babilonu  256
Pod wieczór  256
Sanna w Korostowie  257
Ballada o chłopczyku w ciemności  257
Wspomnienie  258
Rozmowa o ludziach i drzewach  259
Rozmowa z panem Mikołajem  260
Śpiew Żyda polskiego  261
Genewa w roku 1834  262
Na prowincji żydowskiej  263
Złoto i błękit jesieni  264
Daj spokój łzom  264
Droga  265
Dziecko zaczyna chodzić  265
On i ja  265
Trud  266
Poeta  266

ARTYKUŁY PROGRAMOWE, PROZA  269
Artykuły programowe  271
Kij w mrowisku  271
Krajobraz duszy żydowskiej w liryce polskiej. Artykuł dyskusyjny  287
Proza  297
Krawiec z Białegokamienia. Nowela  297
Lato ubogich  309
Ludzie w parku. Z cyklu Moje reportaże  312

UTWORY DLA DZIECI  317
Poezja  319
Mały poeta  319
Śnieg  319
Sobota  319
W Lag B’Omer  320
Chanukowe świeczki  321
Prolog do sztuczki purimowej  321
Simchat Tora  322
Śnieg  323
Chag ha-Kazir  323
Lipcowy dzień  324
Już nie będę mały…  324
Proza  327
Zwiastun wiosny ojczystej  327
Mur Płaczu. Baśń  328
O naszych świętach  330
Haman kroczy  332

Indeks nazwisk  335

Spis ilustracji  339