Spis treści

Podziękowania  11
Wprowadzenie  13

Część I. Budowa Nowego Jutra

I.1. Kierunek – Nowa Huta! Nowe Miasto w perspektywie mitu socjalistycznego  27
Opowieść o nowym życiu  29
Zniewalający urok mitu  33
„Nowe życie pod starymi murami Krakowa”. Mit Nowego Jutra w interpretacji Andrzeja Munka  38

I.2. „Budujemy Socjalizm”, czyli utopia na peryferiach  63
Język nowomowy i magia  65
Rajski syndrom radziecki  71
Mikrokosmos nowohucki  90

Część II. Nowy Człowiek

II.1. Wulkan w kombinacie  115
Metalurgiczne wątki w mitologii socjalistycznej  117
Misterium tremendum et fascinosum  120
„Niech w kuźni naszej ogień bucha”. Pieśń zaangażowana  124
Nowohucka kuźnia  127
„Mówią, że stalownicy są twardzi...” Opowieść o pracy  134

II.2. Nowouhucki homo faber. Między ideologią a praktyką społeczną  141
Walka o plan  143
Nasz konkurent Huta Katowice  155
Postęp. Ruch racjonalizatorski  157
Awangarda klasy robotniczej  160

II.3. „Kiedyś byliśmy razem”. Doświadczenie wspólnoty i alienacji we wspomnieniach pracowników Huty im. Lenina  172

II.4. „A w Nowej Hucie pieśń Cygan śpiewał”. Nowohucka wersja programu produktywizacji  189
„Pracowite, osiadłe życie”. Nowohucka wersja programu produktywizacji  190
„I nawet Cyganie rzucili namioty”. Nowohuccy Romowie jako bohaterowie socjalistycznego mitu  194
Obywatel Walenty Gil  205
„Tak się mówiło o tej Hucie, jako o cudzie nowoczesności”. Początki życia w Nowym Mieście we wspomnieniach nowohuckich Romów  207
„Oni przybyli tu wraz z innymi obywatelami Hutę tworzyć”. Nowohuccy Romowie we wspomnieniach ich polskich sąsiadów  219

Część III. Nowa Huta i Nowe Millenium

III.1. Miasto bez Boga?  233
Prolog  233
Walka o krzyż  235
„Bez Matki Boskiej nic nie zdziałam”. Narodziny kultu Matki Boskiej Fatimskiej w Nowej Hucie  240
„Moim zdaniem ta figura jest symbolem dla Nowej Huty”  248

III.2. Arka Pana. Nowohuckiego mitu początku ciąg dalszy  254
Budowa Arki  255
„Ojej... jak się cieszyli, kamyki zwozili, to była radość...” Wspomnienia mieszkańców  261
Nowohuckie imago mundi. Architektura i wystrój  267
„Tu nie ma upodobania, bo to jest postawiane tak, jak mówią o Arce, i to nie może być [inaczej], tylko tak”. Bieńczycka świątynia w świadomości mieszkańców  276
„Krwawa, marszowa rzeka”. Pamięć o stanie wojennym  292
„A ból, w którym rodził się kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski w Nowej Hucie, ma swoje epokowe znaczenie”  297
Epilog  298

Część IV. Gry z przeszłością

IV.1. Czarna legenda Nowej Huty i Czerwony Babilon  301
Geneza  304
Miejsce „bez Boga”  307
Masa wędrowna, Polska nieczłowiecza  309
Kłopoty z toponimią  319

IV.2. Pamięć o domu utraconym. Wspomnienia mieszkańców podkrakowskich wsi z terenów dzisiejszej Nowej Huty  324
„Pamiętam te domy z ogródkami, łąki...” Rodzinna wieś  325
„I wtedy zaczęła się nowa era”. Budowa miasta  331
Rok 2007  334

IV.3. Jan Turzon i Pan Cogito. Nowohucka przeszłość – historie alternatywne  335
Nowa Huta – „starsza siostra Krakowa”  337
Nowa Huta – ziemia wybrana. Dzieje najnowsze  340
Plac Centralny jako przestrzeń transformacji  344

IV.4. Wyprawa na Dziki Wschód, czyli o atrakcji turystycznej zwanej komunizmem. Refleksje antropologiczne  352
Communism Tours  352
Nowohuckie widoki  356
Smaki komunizmu  358
Nowohucki karnawał  361

Summary  365
Bibliografia  369