Spis treści

Wykaz ważniejszych skrótów  9
Wprowadzenie  13

CZĘŚĆ I
Konceptualizacja pojęcia i ewolucja europejskich partii politycznych

Rozdział I. Znaczenia nadawane pojęciu „partia” oraz różne podejścia w badaniach nad partiami  37

1. Ewolucja partii politycznych i zmiana zakresu znaczeniowego pojęcia „partia”  39

2. Współczesne orientacje w badaniach nad partiami  45
2.1. Orientacja funkcjonalna oraz jej krytyka  46
2.2. Orientacja strukturalna  49
2.3. Partie polityczne w teorii racjonalnego wyboru  54
2.3.1. Adaptacja teorii racjonalnego wyboru do analizy partii politycznych  54
2.3.2. Orientacja rynkowa w badaniach nad partiami  55
2.3.3. Teoria mocodawca-agent w badaniach nad partiami  57

3. Partie polityczne jako organizacje wielopoziomowe  59
3.1. Pojęcie partii wielopoziomowej  59
3.2. Wielopoziomowy kontekst instytucjonalny  62
3.3. Obszary potencjalnych konfliktów wewnątrz wielopoziomowych struktur partyjnych  65
3.4. Badanie relacji pomiędzy różnymi poziomami struktur partii wielopoziomowej  67

4. Podsumowanie  70

Rozdział II. Geneza, rozwój oraz uwarunkowania prawne funkcjonowania europejskich partii politycznych  72

1. Triada partyjna funkcjonująca na płaszczyźnie europejskiej  73
1.1. Partie krajowe z państw członkowskich Unii Europejskiej  74
1.2. Grupy polityczne w Parlamencie Europejskim  75
1.3. Pozaparlamentarne transnarodowe federacje partii politycznych  78

2. Czynniki warunkujące powstanie i rozwój europartii  81

3. Wpływ instytucjonalizacji prawnej na powstanie i ewolucję europartii  85
3.1. Wprowadzenie powszechnych wyborów do Parlamentu Europejskiego  85
3.2. Traktat z Maastricht i próba przyjęcia rozporządzenia o europartiach  88
3.3. Traktat z Nicei, rozporządzenie o europartiach z 2003 roku oraz jego nowelizacja z 2007 roku  90
3.4. Traktat z Lizbony oraz projekt nowego rozporządzenia o europartiach z 2012 roku  94

4. Europartie i eurofundacje – definicje prawne, finansowanie i perspektywy rozwoju w kontekście dalszych zmian w prawie Unii Europejskiej  100
4.1. Definicja i weryfikacja europartii  100
4.2. Finansowanie europartii  103
4.3. Definicja, weryfikacja i finansowanie eurofundacji  106
4.4. Perspektywy rozwoju europartii pod wpływem zmian i propozycji zmian w prawie Unii Europejskiej  109
4.4.1. Możliwości rozwoju pod wpływem zmian wprowadzonych do traktatu z Lizbony  109
4.4.2. Najważniejsze zmiany proponowane w projekcie rozporządzenia o europartiach z 2012 roku  111
4.4.3. Plany utworzenia ogólnoeuropejskiego okręgu wyborczego  113

5. Podsumowanie  115

Rozdział III. Europejskie partie polityczne w kontekście różnych definicji partii i orientacji w badaniach nad partiami  117

1. Europartie a definicje partii oraz zmiany zachodzące we współczesnych partiach politycznych  117

2. Europartie a różne orientacje w badaniach nad partiami  123

3. Badanie europartii przez pryzmat wielopoziomowości  129
3.1. Unia Europejska jako wielopoziomowy system polityczny  129
3.2. Koncepcja multi-level governance (MLG)  134
3.3. Europeizacja partii politycznych  137
3.4. Wielopoziomowość jako punkt wyjścia do badania europartii  139

4. Podsumowanie  142

CZĘŚĆ II
Struktury organizacyjne i funkcje europejskich partii politycznych

Rozdział IV. Członkostwo i struktury europejskich partii politycznych  147

1. Badanie europartii na podstawie ich dokumentów  147

2. Dotychczasowe badania nad strukturami europartii  151

3. Członkostwo w europejskich partiach politycznych  154
3.1. Członkostwo zbiorowe  156
3.2. Członkostwo indywidualne  161
3.3. Członkostwo wielopoziomowe  168

4. Zarys struktur organizacyjnych europartii  171
4.1. Organy decyzyjne  176
4.2. Organy kierowniczo-wykonawcze i kierownicze  179

5. Podsumowanie  183

Rozdział V. Integracja wertykalna europartii oraz ich relacje z partiami krajowymi  185

1. Zastosowanie koncepcji integracji wertykalnej, wpływu i autonomii do badania europartii  185

2. Integracja wertykalna poszczególnych europartii  189
2.1. Formalne uznanie partii krajowych za składniki europartii  189
2.2. Wspólne członkostwo  191
2.3. Wspólna struktura zarządzania  192

3. Wpływ partii krajowych na struktury europartii  193
3.1. Wskaźniki wpływu partii krajowych na struktury europartii  193
3.2. Reprezentacja partii krajowych w organach europartii  198
3.3. Sposób podejmowania decyzji w europartiach  205

4. Autonomia partii krajowych i przykłady jej ograniczania  207
4.1. Autonomia partii krajowych na podstawie statutów europartii  208
4.2. Przykłady ograniczania autonomii partii krajowych w praktyce  210

5. Podsumowanie  215

Rozdział VI. Funkcje europejskich partii politycznych  218

1. Klasyczne katalogi funkcji partii politycznych i charakterystyka głównych obszarów działania  219

2. Europartie a funkcja społeczna  225
2.1. Reprezentowanie, agregowanie i artykułowanie interesów w Unii Europejskiej  227
2.2. Mobilizowanie do uczestnictwa i kształtowanie poglądów  234

3. Europartie a funkcja rządzenia  240
3.1. Obsadzanie stanowisk  240
3.2. Wpływanie na treść polityki  245

4. Europartie a funkcja organizacyjna  253
4.1. Rozwój struktur organizacyjnych europartii  254
4.2. Włączanie członków w proces decyzyjny europartii  255

5. Inne funkcje europartii  258

6. Podsumowanie  260

Zakończenie  263
Summary   275
Wykaz rysunków  283
Wykaz tabel  283
Wykaz wykresów  283
Bibliografia   285
Aneksy   313