W książce znajdzie czytelnik rzetelne przedstawienie problematyki oświaty na polskiej prowincji w kontekście reform naszej edukacji po 1990 roku. Prezentowane badania przeprowadzone zostały w wybranych gminach i powiatach województwa małopolskiego, regionu o niezbyt majętnych, ale równocześnie niezwykle aktywnych mieszkańcach. Właśnie w Małopolsce szczególnie widoczne są sukcesy i porażki samorządów w poprawianiu szans edukacyjnych najmłodszych mieszkańców. Stąd też jest ona dobrym terenem dla badania wpływu decentralizacji zarządzania oświatą na społeczne nierówności edukacyjne.

Prezentowane w pracy badania i analizy wyraźnie pokazują pozytywny wpływ przejęcia bezpośredniej odpowiedzialności za oświatę przez jednostki samorządu terytorialnego na poprawę szans edukacyjnych młodych Polaków ze środowisk wiejskich i małomiasteczkowych. Równocześnie ukazują one bariery ograniczające możliwości oddziaływania samorządów na stan oświatowych spraw. Stąd też mocno artykułowany jest w książce postulat podjęcia działań wzmacniających kompetencje lokalnych środowisk w zakresie zarządzania oświatą, połączonych z precyzyjnym określeniem zadań, które powinny pozostać po stronie administracji rządowej oraz wprowadzeniem do polskiej oświaty mechanizmów rynkowych.

Lektura książki powinna przyczynić się do rozwiania wielu fałszywych wyobrażeń o oświacie samorządowej w Polsce, szczególnie obecnych w myśleniu zwolenników scentralizowanego, biurokratycznego modelu edukacji. Warto uświadomić sobie, że wielkim wyzwaniem dla polskiej oświaty jest konieczność zmian systemowych związanych z reformą jej finansowania oraz zarządzania. Z cała pewnością wielce korzystne byłoby wprowadzenie do naszej oświaty mechanizmów rynkowych, szczególnie w obszarze nauczycielskiej pragmatyki. Ta książka może być istotnym głosem w dyskusji o przyszłości naszej edukacji, szczególnie teraz, gdy coraz częściej pojawiają się koncepcje wprowadzenia do niej bonu edukacyjnego.

Jerzy Lackowski – absolwent fizyki UJ, dr nauk humanistycznych. Od czerwca 1990 do października 2002 wojewódzki kurator oświaty w Krakowie, w latach 1998 – 2001 członek Rady Konsultacyjnej MEN ds. Reformy Edukacji, w latach 1990 – 2002 radny Miasta Krakowa, w latach 1994 – 1998 wiceprzewodniczący Sejmiku Samorządowego Woj. Krakowskiego, od lutego 2003 nauczyciel akademicki w UJ /dyrektor Studium Pedagogicznego/. Współautor koncepcji egzaminów zewnętrznych w polskiej oświacie, jego zainteresowania badawcze koncentrują się na problematyce zarządzania i finansowania systemu edukacyjnego, pomiaru jakości pracy szkół i placówek oświatowych oraz urynkowienia edukacji.