Turystyka w służbie narodu
Przeszłość, dziedzictwo i nacjonalizm w Chinach
Seria: Chińskie Drogi
Liczba stron: 606
Format: 15,8 x23,5 cm
Rok wydania: 2026
Data premiery: 27.03.2026
Data wydania e-booka: 06.07.2026
Opis książki
W książce Turystyka w służbie narodu. Przeszłość, dziedzictwo i nacjonalizm w Chinach turystyka analizowana jest jako narzędzie polityki wewnętrznej i zagranicznej, wykorzystywane przez Komunistyczną Partię Chin w celu rekonstruowania tożsamości narodowej. Główne tezy publikacji wskazują, że rozwój turystyki jest ściśle kontrolowany przez państwo, by przekazywać selektywne narracje nacjonalistyczne. Czerwona turystyka kreuje mit KPCh jako zbawiciela narodu, tanatoturystyka buduje patriotyzm poprzez traumy narodowe – jak „stulecie upokorzeń” – czy wojna z Japonią, a turystyka etniczna w Tybecie, Xinjiangu, Mongolii Wewnętrznej lub Yunnanie promuje wizję harmonijnego narodu, komodyfikując kultury mniejszości. Natomiast turystyka wyjazdowa Chińczyków wzmacnia soft i sharp power Pekinu, służąc ugruntowywaniu globalnej pozycji Chin.
Książka stanowi znakomite, unikatowe studium na polskim, a ze względu na głębię rozważań i zasięg obszaru badawczego także na międzynarodowym rynku wydawniczym. Autorka wykorzystała wcześniejsze doświadczenia badawcze, legitymuje się też głęboką znajomością ChRL z autopsji, z racji częstych tam wyjazdów. Na tych podstawach powstała praca w Polsce pionierska, oparta na głębokiej znajomości tematyki oraz niezwykle obszernym materiale źródłowym. W sensie poznawczym jest to tom będący prawdziwą skarbnicą wiedzy, do którego chętnie zajrzą – a nawet będą musieli zajrzeć – inni badacze czy też studenci.
Z recenzji prof. dr. hab. Bogdana J. Góralczyka
Publikacja ma na celu analizę wielowymiarowej dziedziny życia społecznego – turystyki w kontekstach politycznym, gospodarczym, kulturowym. Dzieło posiada znaczącą wartość poznawczą, stanowiąc doskonale usystematyzowane i bogate w treści źródło informacji, a przy tym jest dojrzałym i obszernym opracowaniem naukowym, osadzonym w obszarze interdyscyplinarnych studiów, czerpiąc z dorobku nauk o polityce oraz stosunków międzynarodowych, a także częściowo z socjologii. Podjęta przez autorkę problematyka fenomenu turystyki krajowej i zagranicznej w kształtowanej przez państwo polityce wewnętrznej i międzynarodowej na przykładzie Chin ma charakter nowatorski i wypełnia istniejącą w literaturze naukowej lukę badawczą.
Z recenzji dr hab. Anny Umińskiej-Woronieckiej
O Autorce
Joanna Wardęga - doktor nauk politycznych, adiunkt w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uczestniczka staży na Shanghai University i Xiamen University oraz profesor wizytująca na Beijing Foreign Studies University. Autorka monografii: Chiński nacjonalizm. Rekonstruowanie narodu w Chińskiej Republice Ludowej i Współczesne społeczeństwo chińskie. Konsekwencje przemian modernizacyjnych, kilkudziesięciu artykułów naukowych oraz redaktorka książek: China - Central and Eastern Europe Cross-Cultural Dialogue: Society, Business and Education in Transition i Współczesne Chiny w kontekście stosunków międzynarodowych. Jej zainteresowania naukowe dotyczą przede wszystkim przeobrażeń chińskiego nacjonalizmu, społecznych i politycznych zagadnień związanych z turystyką w Azji oraz przemian zachodzących we współczesnym Bhutanie.
Joanna Wardęga o książce "Turystyka w służbie narodu."
ISBN: 978-83-233-5619-6
e-ISBN (pdf): 978-83-233-7767-2
Kraj pochodzenia producenta: Polska
Polecamy także
POLECANE KSIĄŻKI
NOWOŚCI
Przegląd Kulturoznawczy 2026 Numer 1 (67) Ostoje. Przestrzenie i praktyki zamieszkiwania, chronienia się i ucieczki
( Oprawa miękka )
12,96
zł
10,37
zł
Turystyka w służbie narodu
Przeszłość, dziedzictwo i nacjonalizm w Chinach
SPIS TREŚCI
Skróty 11
Wstęp 13
Pytania badawcze i hipotezy 18
Metodologia badań 21
Stan badań 29
Struktura monografii 33
Uwagi dotyczące języka chińskiego i transkrypcji 36
Część I
Kontekst i zagadnienia wstępne
1. Oblicza nacjonalizmu w Chinach. Teorie, narracje i narzędzia 43
1.1. Koncepcje konstruktywistyczne na tle innych nurtów myślenia o narodzie 44
1.2. Różnorodność definicji narodu a przypadek chiński 58
1.3. Teoretyczne fundamenty nacjonalizmu 67
1.4. Nacjonalizm jako narzędzie ideologiczne chińskich elit politycznych 70
1.5. Treść współczesnej chińskiej narracji nacjonalistycznej 75
1.6. Narzędzia chińskiego nacjonalizmu 82
1.7. Nacjonalizm odgórny spotyka nacjonalizm oddolny 88
1.8. Nie można „jeść chińskiego ryżu i jednocześnie rozbijać chiński garnek” – nacjonalizm ekonomiczny 93
1.9. Emocje: urażanie chińskiego narodu 101
1.10. Budowanie międzynarodowej pozycji Chin 108
2. Chińska droga do ochrony dziedzictwa kulturowego: od upokorzeń do „genu kulturowego” 117
2.1. Źródła rozumienia chińskiego dziedzictwa 119
2.2. Wpływ upokorzenia narodowego na docenienie znaczenia dziedzictwa 122
2.3. Pierwsze instytucjonalne formy ochrony dziedzictwa kulturowego w Chinach 131
2.4. Wpływ zawieruchy wojennej i rewolucji komunistycznej na chińskie dziedzictwo 136
2.5. Polityczne wykorzystanie dziedzictwa kulturowego w stosunkach międzynarodowych 142
2.6. Lista Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO a kwestie polityczne 153
2.7. Dziedzictwo w retoryce Xi Jinpinga 160
3. Rozwój turystyki w Chinach 171
3.1. Potencjał turystyczny Chin 174
3.2. Tradycje podróżowania w dawnych Chinach 177
3.3. Turystyka a polityka w okresie maoizmu 182
3.4. Otwieranie drzwi dla turystyki po 1978 roku jako element modernizacji 187
3.5. Polityczne tło rozwoju – turystyka w planach pięcioletnich 199
3.6. Turystyka w Chinach po pandemii COVID-19 205
CZĘŚĆ II
Turystyka a nacjonalizm w praktyce
4. „Czerwona turystyka” 215
4.1. „Czerwona turystyka” a edukacja patriotyczna 215
4.2. Początki „czerwonej turystyki” 219
4.3. Kluczowe historyczne miejsca „czerwonej turystyki” 222
4.3.1. „Ta stuletnia podróż była wspaniała”. Muzeum Historii Komunistycznej Partii Chin w Pekinie 223
4.3.2. Szanghaj: miejsce narodzin partii komunistycznej 228
4.3.3. „Iskra wzniecająca pożar”, czyli bazy komunistyczne na południu Chin 231
4.3.4. „Siewnik wartości rewolucyjnych”. Na trasie Długiego Marszu i walk z Guomindangiem 238
4.3.5. „Święta ziemia czerwonej rewolucji”: Yan’an 245
4.3.6. „Wszystko dla wyzwolenia narodowego”: komuniści w czasie wojny z Japonią 249
4.4. Bohaterowie komunistyczni 257
4.4.1. „Chiny zrodziły Mao Zedonga”: miejsca kultu Wielkiego Sternika 257
4.4.2. „Synowie narodu chińskiego”: upamiętnienie innych liderów partyjnych 261
4.5. Wymazywanie trudnego dziedzictwa: Tian’anmen 266
4.6. Zaangażowanie Xi Jinpinga w „czerwoną turystykę” 277
4.6.1. Funkcje „czerwonej turystyki” 279
4.6.2. Perspektywy rozwoju „czerwonej turystyki” 283
5. Tanatoturystyka, czyli pamiętaj o przeszłości, aby docenić teraźniejszość 299
5.1. Mroczna turystyka – od emocji do polityki 300
5.2. Wspólnota wykuta w traumie: mroczna turystyka a nacjonalizm 307
5.3. Wojna obronna przeciw japońskiej agresji w pamięci historycznej 312
5.3.1. Szersza perspektywa porównawcza: po drugiej stronie Morza Wschodniochińskiego 327
5.4. Miejsca związane ze „stuleciem upokorzeń” a narracja antyzachodnia 329
5.4.1. Szersza perspektywa: odzyskanie Hongkongu i Makau 335
5.5. Potencjał miejsc związanych z katastrofami naturalnymi 338
6. Turystyka etniczna, czyli harmonia wieloetnicznego narodu chińskiego 349
6.1. Wyzwania turystyki etnicznej 353
6.2. Początki turystyki etnicznej w Chinach 355
6.3. Wyreżyserowane turystyczne doświadczenie Tybetu 357
6.3.1. Rozwój turystyki w Tybecie 361
6.3.2. Chińska dominacja w turystyce w Tybecie 365
6.3.3. Narracja o historii Tybetu w miejscach turystycznych 371
6.3.4. Kultura tybetańska w służbie turystyki 378
6.3.5. Shangri‑La – tybetański raj poza Tybetańskim Regionem Autonomicznym 388
6.4. Turystyka w Xinjiangu 392
6.4.1. Rozwój turystyki w Xinjiangu 393
6.4.2. Narracja o historii Xinjiangu w miejscach turystycznych 396
6.4.3. Budowanie „pięknego Xinjiangu”, czyli ucieczka od religii 400
6.5. Mongolia Wewnętrzna – Potomkowie Czyngis‑chana nie mogą być zastraszani 405
6.6. Funkcje turystyki etnicznej w innych regionach Chin 415
6.6.1. Banalizacja etniczności: przypadek Lijiangu 416
6.6.2. Xishuangbanna – zinstytucjonalizowana odmienność 421
6.6.3. Turystyka a feminizacja i seksualizacja grup etnicznych 423
6.6.4. Ekologiczne idealizowanie i greenwashing 430
6.6.5. Atrakcje turystyczne pokazujące jedność wieloetnicznego narodu chińskiego 432
7. Kontrapunkt: turystyka międzynarodowa w perspektywie nacjonalistycznej 443
7.1. Turystyka wyjazdowa na usługach nacjonalizmu 443
7.1.1. Rozwój turystyki wyjazdowej z Chin jako rezultat polityki modernizacji 446
7.1.2. Wspieranie turystyki jako narzędzie soft power: Hongkong i Tajwan 455
7.1.3. Ograniczanie turystyki jako narzędzie dyplomatyczne 461
7.1.4. „Bądź dobrą pandą”, czyli walka o zachowanie twarzy przez chińskich turystów 471
7.2. Turystyka przyjazdowa 476
7.2.1. Budowanie pozytywnego wizerunku Chin dla zagranicznych turystów 479
7.2.2. Sentymentalna turystyka z diaspory 486
ZAKOŃCZENIE
Turystyka jako zwierciadło chińskiego nacjonalizmu – między legitymizacją władzy a społeczną praktyką 501
Skorowidz nazw własnych 515
Skorowidz instytucji 523
Skorowidz chińskich terminów 527
BIBLIOGRAFIA 537
Przemówienia, wystąpienia, komunikaty, oświadczenia 537
Dokumenty 539
Raporty 542
Komunikaty, informacje oficjalne 546
Filmy 548
Strony internetowe 548
Hasła z encyklopedii 551
Źródła medialne 551
Opracowania ogólne i monografie 571
Artykuły w czasopismach naukowych 590
Wykaz wykresów, tabel i map 605
Wstęp 13
Pytania badawcze i hipotezy 18
Metodologia badań 21
Stan badań 29
Struktura monografii 33
Uwagi dotyczące języka chińskiego i transkrypcji 36
Część I
Kontekst i zagadnienia wstępne
1. Oblicza nacjonalizmu w Chinach. Teorie, narracje i narzędzia 43
1.1. Koncepcje konstruktywistyczne na tle innych nurtów myślenia o narodzie 44
1.2. Różnorodność definicji narodu a przypadek chiński 58
1.3. Teoretyczne fundamenty nacjonalizmu 67
1.4. Nacjonalizm jako narzędzie ideologiczne chińskich elit politycznych 70
1.5. Treść współczesnej chińskiej narracji nacjonalistycznej 75
1.6. Narzędzia chińskiego nacjonalizmu 82
1.7. Nacjonalizm odgórny spotyka nacjonalizm oddolny 88
1.8. Nie można „jeść chińskiego ryżu i jednocześnie rozbijać chiński garnek” – nacjonalizm ekonomiczny 93
1.9. Emocje: urażanie chińskiego narodu 101
1.10. Budowanie międzynarodowej pozycji Chin 108
2. Chińska droga do ochrony dziedzictwa kulturowego: od upokorzeń do „genu kulturowego” 117
2.1. Źródła rozumienia chińskiego dziedzictwa 119
2.2. Wpływ upokorzenia narodowego na docenienie znaczenia dziedzictwa 122
2.3. Pierwsze instytucjonalne formy ochrony dziedzictwa kulturowego w Chinach 131
2.4. Wpływ zawieruchy wojennej i rewolucji komunistycznej na chińskie dziedzictwo 136
2.5. Polityczne wykorzystanie dziedzictwa kulturowego w stosunkach międzynarodowych 142
2.6. Lista Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO a kwestie polityczne 153
2.7. Dziedzictwo w retoryce Xi Jinpinga 160
3. Rozwój turystyki w Chinach 171
3.1. Potencjał turystyczny Chin 174
3.2. Tradycje podróżowania w dawnych Chinach 177
3.3. Turystyka a polityka w okresie maoizmu 182
3.4. Otwieranie drzwi dla turystyki po 1978 roku jako element modernizacji 187
3.5. Polityczne tło rozwoju – turystyka w planach pięcioletnich 199
3.6. Turystyka w Chinach po pandemii COVID-19 205
CZĘŚĆ II
Turystyka a nacjonalizm w praktyce
4. „Czerwona turystyka” 215
4.1. „Czerwona turystyka” a edukacja patriotyczna 215
4.2. Początki „czerwonej turystyki” 219
4.3. Kluczowe historyczne miejsca „czerwonej turystyki” 222
4.3.1. „Ta stuletnia podróż była wspaniała”. Muzeum Historii Komunistycznej Partii Chin w Pekinie 223
4.3.2. Szanghaj: miejsce narodzin partii komunistycznej 228
4.3.3. „Iskra wzniecająca pożar”, czyli bazy komunistyczne na południu Chin 231
4.3.4. „Siewnik wartości rewolucyjnych”. Na trasie Długiego Marszu i walk z Guomindangiem 238
4.3.5. „Święta ziemia czerwonej rewolucji”: Yan’an 245
4.3.6. „Wszystko dla wyzwolenia narodowego”: komuniści w czasie wojny z Japonią 249
4.4. Bohaterowie komunistyczni 257
4.4.1. „Chiny zrodziły Mao Zedonga”: miejsca kultu Wielkiego Sternika 257
4.4.2. „Synowie narodu chińskiego”: upamiętnienie innych liderów partyjnych 261
4.5. Wymazywanie trudnego dziedzictwa: Tian’anmen 266
4.6. Zaangażowanie Xi Jinpinga w „czerwoną turystykę” 277
4.6.1. Funkcje „czerwonej turystyki” 279
4.6.2. Perspektywy rozwoju „czerwonej turystyki” 283
5. Tanatoturystyka, czyli pamiętaj o przeszłości, aby docenić teraźniejszość 299
5.1. Mroczna turystyka – od emocji do polityki 300
5.2. Wspólnota wykuta w traumie: mroczna turystyka a nacjonalizm 307
5.3. Wojna obronna przeciw japońskiej agresji w pamięci historycznej 312
5.3.1. Szersza perspektywa porównawcza: po drugiej stronie Morza Wschodniochińskiego 327
5.4. Miejsca związane ze „stuleciem upokorzeń” a narracja antyzachodnia 329
5.4.1. Szersza perspektywa: odzyskanie Hongkongu i Makau 335
5.5. Potencjał miejsc związanych z katastrofami naturalnymi 338
6. Turystyka etniczna, czyli harmonia wieloetnicznego narodu chińskiego 349
6.1. Wyzwania turystyki etnicznej 353
6.2. Początki turystyki etnicznej w Chinach 355
6.3. Wyreżyserowane turystyczne doświadczenie Tybetu 357
6.3.1. Rozwój turystyki w Tybecie 361
6.3.2. Chińska dominacja w turystyce w Tybecie 365
6.3.3. Narracja o historii Tybetu w miejscach turystycznych 371
6.3.4. Kultura tybetańska w służbie turystyki 378
6.3.5. Shangri‑La – tybetański raj poza Tybetańskim Regionem Autonomicznym 388
6.4. Turystyka w Xinjiangu 392
6.4.1. Rozwój turystyki w Xinjiangu 393
6.4.2. Narracja o historii Xinjiangu w miejscach turystycznych 396
6.4.3. Budowanie „pięknego Xinjiangu”, czyli ucieczka od religii 400
6.5. Mongolia Wewnętrzna – Potomkowie Czyngis‑chana nie mogą być zastraszani 405
6.6. Funkcje turystyki etnicznej w innych regionach Chin 415
6.6.1. Banalizacja etniczności: przypadek Lijiangu 416
6.6.2. Xishuangbanna – zinstytucjonalizowana odmienność 421
6.6.3. Turystyka a feminizacja i seksualizacja grup etnicznych 423
6.6.4. Ekologiczne idealizowanie i greenwashing 430
6.6.5. Atrakcje turystyczne pokazujące jedność wieloetnicznego narodu chińskiego 432
7. Kontrapunkt: turystyka międzynarodowa w perspektywie nacjonalistycznej 443
7.1. Turystyka wyjazdowa na usługach nacjonalizmu 443
7.1.1. Rozwój turystyki wyjazdowej z Chin jako rezultat polityki modernizacji 446
7.1.2. Wspieranie turystyki jako narzędzie soft power: Hongkong i Tajwan 455
7.1.3. Ograniczanie turystyki jako narzędzie dyplomatyczne 461
7.1.4. „Bądź dobrą pandą”, czyli walka o zachowanie twarzy przez chińskich turystów 471
7.2. Turystyka przyjazdowa 476
7.2.1. Budowanie pozytywnego wizerunku Chin dla zagranicznych turystów 479
7.2.2. Sentymentalna turystyka z diaspory 486
ZAKOŃCZENIE
Turystyka jako zwierciadło chińskiego nacjonalizmu – między legitymizacją władzy a społeczną praktyką 501
Skorowidz nazw własnych 515
Skorowidz instytucji 523
Skorowidz chińskich terminów 527
BIBLIOGRAFIA 537
Przemówienia, wystąpienia, komunikaty, oświadczenia 537
Dokumenty 539
Raporty 542
Komunikaty, informacje oficjalne 546
Filmy 548
Strony internetowe 548
Hasła z encyklopedii 551
Źródła medialne 551
Opracowania ogólne i monografie 571
Artykuły w czasopismach naukowych 590
Wykaz wykresów, tabel i map 605
SPIS TREŚCI
Skróty 11
Wstęp 13
Pytania badawcze i hipotezy 18
Metodologia badań 21
Stan badań 29
Struktura monografii 33
Uwagi dotyczące języka chińskiego i transkrypcji 36
Część I
Kontekst i zagadnienia wstępne
1. Oblicza nacjonalizmu w Chinach. Teorie, narracje i narzędzia 43
1.1. Koncepcje konstruktywistyczne na tle innych nurtów myślenia o narodzie 44
1.2. Różnorodność definicji narodu a przypadek chiński 58
1.3. Teoretyczne fundamenty nacjonalizmu 67
1.4. Nacjonalizm jako narzędzie ideologiczne chińskich elit politycznych 70
1.5. Treść współczesnej chińskiej narracji nacjonalistycznej 75
1.6. Narzędzia chińskiego nacjonalizmu 82
1.7. Nacjonalizm odgórny spotyka nacjonalizm oddolny 88
1.8. Nie można „jeść chińskiego ryżu i jednocześnie rozbijać chiński garnek” – nacjonalizm ekonomiczny 93
1.9. Emocje: urażanie chińskiego narodu 101
1.10. Budowanie międzynarodowej pozycji Chin 108
2. Chińska droga do ochrony dziedzictwa kulturowego: od upokorzeń do „genu kulturowego” 117
2.1. Źródła rozumienia chińskiego dziedzictwa 119
2.2. Wpływ upokorzenia narodowego na docenienie znaczenia dziedzictwa 122
2.3. Pierwsze instytucjonalne formy ochrony dziedzictwa kulturowego w Chinach 131
2.4. Wpływ zawieruchy wojennej i rewolucji komunistycznej na chińskie dziedzictwo 136
2.5. Polityczne wykorzystanie dziedzictwa kulturowego w stosunkach międzynarodowych 142
2.6. Lista Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO a kwestie polityczne 153
2.7. Dziedzictwo w retoryce Xi Jinpinga 160
3. Rozwój turystyki w Chinach 171
3.1. Potencjał turystyczny Chin 174
3.2. Tradycje podróżowania w dawnych Chinach 177
3.3. Turystyka a polityka w okresie maoizmu 182
3.4. Otwieranie drzwi dla turystyki po 1978 roku jako element modernizacji 187
3.5. Polityczne tło rozwoju – turystyka w planach pięcioletnich 199
3.6. Turystyka w Chinach po pandemii COVID-19 205
CZĘŚĆ II
Turystyka a nacjonalizm w praktyce
4. „Czerwona turystyka” 215
4.1. „Czerwona turystyka” a edukacja patriotyczna 215
4.2. Początki „czerwonej turystyki” 219
4.3. Kluczowe historyczne miejsca „czerwonej turystyki” 222
4.3.1. „Ta stuletnia podróż była wspaniała”. Muzeum Historii Komunistycznej Partii Chin w Pekinie 223
4.3.2. Szanghaj: miejsce narodzin partii komunistycznej 228
4.3.3. „Iskra wzniecająca pożar”, czyli bazy komunistyczne na południu Chin 231
4.3.4. „Siewnik wartości rewolucyjnych”. Na trasie Długiego Marszu i walk z Guomindangiem 238
4.3.5. „Święta ziemia czerwonej rewolucji”: Yan’an 245
4.3.6. „Wszystko dla wyzwolenia narodowego”: komuniści w czasie wojny z Japonią 249
4.4. Bohaterowie komunistyczni 257
4.4.1. „Chiny zrodziły Mao Zedonga”: miejsca kultu Wielkiego Sternika 257
4.4.2. „Synowie narodu chińskiego”: upamiętnienie innych liderów partyjnych 261
4.5. Wymazywanie trudnego dziedzictwa: Tian’anmen 266
4.6. Zaangażowanie Xi Jinpinga w „czerwoną turystykę” 277
4.6.1. Funkcje „czerwonej turystyki” 279
4.6.2. Perspektywy rozwoju „czerwonej turystyki” 283
5. Tanatoturystyka, czyli pamiętaj o przeszłości, aby docenić teraźniejszość 299
5.1. Mroczna turystyka – od emocji do polityki 300
5.2. Wspólnota wykuta w traumie: mroczna turystyka a nacjonalizm 307
5.3. Wojna obronna przeciw japońskiej agresji w pamięci historycznej 312
5.3.1. Szersza perspektywa porównawcza: po drugiej stronie Morza Wschodniochińskiego 327
5.4. Miejsca związane ze „stuleciem upokorzeń” a narracja antyzachodnia 329
5.4.1. Szersza perspektywa: odzyskanie Hongkongu i Makau 335
5.5. Potencjał miejsc związanych z katastrofami naturalnymi 338
6. Turystyka etniczna, czyli harmonia wieloetnicznego narodu chińskiego 349
6.1. Wyzwania turystyki etnicznej 353
6.2. Początki turystyki etnicznej w Chinach 355
6.3. Wyreżyserowane turystyczne doświadczenie Tybetu 357
6.3.1. Rozwój turystyki w Tybecie 361
6.3.2. Chińska dominacja w turystyce w Tybecie 365
6.3.3. Narracja o historii Tybetu w miejscach turystycznych 371
6.3.4. Kultura tybetańska w służbie turystyki 378
6.3.5. Shangri‑La – tybetański raj poza Tybetańskim Regionem Autonomicznym 388
6.4. Turystyka w Xinjiangu 392
6.4.1. Rozwój turystyki w Xinjiangu 393
6.4.2. Narracja o historii Xinjiangu w miejscach turystycznych 396
6.4.3. Budowanie „pięknego Xinjiangu”, czyli ucieczka od religii 400
6.5. Mongolia Wewnętrzna – Potomkowie Czyngis‑chana nie mogą być zastraszani 405
6.6. Funkcje turystyki etnicznej w innych regionach Chin 415
6.6.1. Banalizacja etniczności: przypadek Lijiangu 416
6.6.2. Xishuangbanna – zinstytucjonalizowana odmienność 421
6.6.3. Turystyka a feminizacja i seksualizacja grup etnicznych 423
6.6.4. Ekologiczne idealizowanie i greenwashing 430
6.6.5. Atrakcje turystyczne pokazujące jedność wieloetnicznego narodu chińskiego 432
7. Kontrapunkt: turystyka międzynarodowa w perspektywie nacjonalistycznej 443
7.1. Turystyka wyjazdowa na usługach nacjonalizmu 443
7.1.1. Rozwój turystyki wyjazdowej z Chin jako rezultat polityki modernizacji 446
7.1.2. Wspieranie turystyki jako narzędzie soft power: Hongkong i Tajwan 455
7.1.3. Ograniczanie turystyki jako narzędzie dyplomatyczne 461
7.1.4. „Bądź dobrą pandą”, czyli walka o zachowanie twarzy przez chińskich turystów 471
7.2. Turystyka przyjazdowa 476
7.2.1. Budowanie pozytywnego wizerunku Chin dla zagranicznych turystów 479
7.2.2. Sentymentalna turystyka z diaspory 486
ZAKOŃCZENIE
Turystyka jako zwierciadło chińskiego nacjonalizmu – między legitymizacją władzy a społeczną praktyką 501
Skorowidz nazw własnych 515
Skorowidz instytucji 523
Skorowidz chińskich terminów 527
BIBLIOGRAFIA 537
Przemówienia, wystąpienia, komunikaty, oświadczenia 537
Dokumenty 539
Raporty 542
Komunikaty, informacje oficjalne 546
Filmy 548
Strony internetowe 548
Hasła z encyklopedii 551
Źródła medialne 551
Opracowania ogólne i monografie 571
Artykuły w czasopismach naukowych 590
Wykaz wykresów, tabel i map 605
Wstęp 13
Pytania badawcze i hipotezy 18
Metodologia badań 21
Stan badań 29
Struktura monografii 33
Uwagi dotyczące języka chińskiego i transkrypcji 36
Część I
Kontekst i zagadnienia wstępne
1. Oblicza nacjonalizmu w Chinach. Teorie, narracje i narzędzia 43
1.1. Koncepcje konstruktywistyczne na tle innych nurtów myślenia o narodzie 44
1.2. Różnorodność definicji narodu a przypadek chiński 58
1.3. Teoretyczne fundamenty nacjonalizmu 67
1.4. Nacjonalizm jako narzędzie ideologiczne chińskich elit politycznych 70
1.5. Treść współczesnej chińskiej narracji nacjonalistycznej 75
1.6. Narzędzia chińskiego nacjonalizmu 82
1.7. Nacjonalizm odgórny spotyka nacjonalizm oddolny 88
1.8. Nie można „jeść chińskiego ryżu i jednocześnie rozbijać chiński garnek” – nacjonalizm ekonomiczny 93
1.9. Emocje: urażanie chińskiego narodu 101
1.10. Budowanie międzynarodowej pozycji Chin 108
2. Chińska droga do ochrony dziedzictwa kulturowego: od upokorzeń do „genu kulturowego” 117
2.1. Źródła rozumienia chińskiego dziedzictwa 119
2.2. Wpływ upokorzenia narodowego na docenienie znaczenia dziedzictwa 122
2.3. Pierwsze instytucjonalne formy ochrony dziedzictwa kulturowego w Chinach 131
2.4. Wpływ zawieruchy wojennej i rewolucji komunistycznej na chińskie dziedzictwo 136
2.5. Polityczne wykorzystanie dziedzictwa kulturowego w stosunkach międzynarodowych 142
2.6. Lista Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO a kwestie polityczne 153
2.7. Dziedzictwo w retoryce Xi Jinpinga 160
3. Rozwój turystyki w Chinach 171
3.1. Potencjał turystyczny Chin 174
3.2. Tradycje podróżowania w dawnych Chinach 177
3.3. Turystyka a polityka w okresie maoizmu 182
3.4. Otwieranie drzwi dla turystyki po 1978 roku jako element modernizacji 187
3.5. Polityczne tło rozwoju – turystyka w planach pięcioletnich 199
3.6. Turystyka w Chinach po pandemii COVID-19 205
CZĘŚĆ II
Turystyka a nacjonalizm w praktyce
4. „Czerwona turystyka” 215
4.1. „Czerwona turystyka” a edukacja patriotyczna 215
4.2. Początki „czerwonej turystyki” 219
4.3. Kluczowe historyczne miejsca „czerwonej turystyki” 222
4.3.1. „Ta stuletnia podróż była wspaniała”. Muzeum Historii Komunistycznej Partii Chin w Pekinie 223
4.3.2. Szanghaj: miejsce narodzin partii komunistycznej 228
4.3.3. „Iskra wzniecająca pożar”, czyli bazy komunistyczne na południu Chin 231
4.3.4. „Siewnik wartości rewolucyjnych”. Na trasie Długiego Marszu i walk z Guomindangiem 238
4.3.5. „Święta ziemia czerwonej rewolucji”: Yan’an 245
4.3.6. „Wszystko dla wyzwolenia narodowego”: komuniści w czasie wojny z Japonią 249
4.4. Bohaterowie komunistyczni 257
4.4.1. „Chiny zrodziły Mao Zedonga”: miejsca kultu Wielkiego Sternika 257
4.4.2. „Synowie narodu chińskiego”: upamiętnienie innych liderów partyjnych 261
4.5. Wymazywanie trudnego dziedzictwa: Tian’anmen 266
4.6. Zaangażowanie Xi Jinpinga w „czerwoną turystykę” 277
4.6.1. Funkcje „czerwonej turystyki” 279
4.6.2. Perspektywy rozwoju „czerwonej turystyki” 283
5. Tanatoturystyka, czyli pamiętaj o przeszłości, aby docenić teraźniejszość 299
5.1. Mroczna turystyka – od emocji do polityki 300
5.2. Wspólnota wykuta w traumie: mroczna turystyka a nacjonalizm 307
5.3. Wojna obronna przeciw japońskiej agresji w pamięci historycznej 312
5.3.1. Szersza perspektywa porównawcza: po drugiej stronie Morza Wschodniochińskiego 327
5.4. Miejsca związane ze „stuleciem upokorzeń” a narracja antyzachodnia 329
5.4.1. Szersza perspektywa: odzyskanie Hongkongu i Makau 335
5.5. Potencjał miejsc związanych z katastrofami naturalnymi 338
6. Turystyka etniczna, czyli harmonia wieloetnicznego narodu chińskiego 349
6.1. Wyzwania turystyki etnicznej 353
6.2. Początki turystyki etnicznej w Chinach 355
6.3. Wyreżyserowane turystyczne doświadczenie Tybetu 357
6.3.1. Rozwój turystyki w Tybecie 361
6.3.2. Chińska dominacja w turystyce w Tybecie 365
6.3.3. Narracja o historii Tybetu w miejscach turystycznych 371
6.3.4. Kultura tybetańska w służbie turystyki 378
6.3.5. Shangri‑La – tybetański raj poza Tybetańskim Regionem Autonomicznym 388
6.4. Turystyka w Xinjiangu 392
6.4.1. Rozwój turystyki w Xinjiangu 393
6.4.2. Narracja o historii Xinjiangu w miejscach turystycznych 396
6.4.3. Budowanie „pięknego Xinjiangu”, czyli ucieczka od religii 400
6.5. Mongolia Wewnętrzna – Potomkowie Czyngis‑chana nie mogą być zastraszani 405
6.6. Funkcje turystyki etnicznej w innych regionach Chin 415
6.6.1. Banalizacja etniczności: przypadek Lijiangu 416
6.6.2. Xishuangbanna – zinstytucjonalizowana odmienność 421
6.6.3. Turystyka a feminizacja i seksualizacja grup etnicznych 423
6.6.4. Ekologiczne idealizowanie i greenwashing 430
6.6.5. Atrakcje turystyczne pokazujące jedność wieloetnicznego narodu chińskiego 432
7. Kontrapunkt: turystyka międzynarodowa w perspektywie nacjonalistycznej 443
7.1. Turystyka wyjazdowa na usługach nacjonalizmu 443
7.1.1. Rozwój turystyki wyjazdowej z Chin jako rezultat polityki modernizacji 446
7.1.2. Wspieranie turystyki jako narzędzie soft power: Hongkong i Tajwan 455
7.1.3. Ograniczanie turystyki jako narzędzie dyplomatyczne 461
7.1.4. „Bądź dobrą pandą”, czyli walka o zachowanie twarzy przez chińskich turystów 471
7.2. Turystyka przyjazdowa 476
7.2.1. Budowanie pozytywnego wizerunku Chin dla zagranicznych turystów 479
7.2.2. Sentymentalna turystyka z diaspory 486
ZAKOŃCZENIE
Turystyka jako zwierciadło chińskiego nacjonalizmu – między legitymizacją władzy a społeczną praktyką 501
Skorowidz nazw własnych 515
Skorowidz instytucji 523
Skorowidz chińskich terminów 527
BIBLIOGRAFIA 537
Przemówienia, wystąpienia, komunikaty, oświadczenia 537
Dokumenty 539
Raporty 542
Komunikaty, informacje oficjalne 546
Filmy 548
Strony internetowe 548
Hasła z encyklopedii 551
Źródła medialne 551
Opracowania ogólne i monografie 571
Artykuły w czasopismach naukowych 590
Wykaz wykresów, tabel i map 605
Wybierz rozdziały:
Wartość zamówienia:
0.00 zł
