Wykaz skrótów 13

Wstęp 15

Pytania badawcze i cele badania 22
Metody realizacji celów pracy 24
Struktura książki i przedstawienie zagadnień omawianych w poszczególnych rozdziałach . 26

Rozdział I Wolność zrzeszania się w związki zawodowe jako przedmiot badań własnych 27

1.1. Określenie przedmiotu badań 27
1.2. Przedmiot badań w ujęciu normatywnym . 34
1.2.1. Wolność zrzeszania się w obowiązujących aktach prawnych 34
1.2.2. Wolność zrzeszania się w wybranych standardach CSR . 44
1.3. Poszanowanie praw do zrzeszania się z perspektywy związków zawodowych . 50
1.4. Wolność zrzeszania się w związki zawodowe a CSR w praktyce gospodarczej w wymiarze globalnym   62

Rozdział II Poszanowanie wolności związkowych jako wyraz społecznej odpowiedzialności KTN w świetle istniejących badań empirycznych 71

2.1. Charakterystyka korporacji transnarodowych i kształtowanie zbiorowych stosunków pracy w oddziałach korporacji transnarodowych   72
2.1.1. Charakterystyka korporacji transnarodowych . 72
2.1.2. Kształtowanie zbiorowych stosunków pracy w oddziałach korporacji transnarodowych   . 74
2.2. Kształtowanie zbiorowych stosunków pracy z perspektywy strategicznego i społecznie odpowiedzialnego/zrównoważonego zarządzania zasobami ludzkimi   . 80
2.3. Związek zawodowy jako aktor budujący odpowiedzialność organizacji w badaniach empirycznych   . 83
2.4. Związek zawodowy – interesariusz niechętny czy niechciany? Podejście związków zawodowych do CSR i uwzględnianie głosu związkowego w programach CSR przez biznes   . 87

Rozdział III Ujęcia teoretyczne w badaniach społecznie odpowiedzialnych praktyk zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi w polskich oddziałach KTN 91

3.1. Kompozycja i rola ujęć teoretycznych zastosowanych w badaniach własnych . 91
3.1.1. Teoria interesariuszy w odniesieniu do związków zawodowych 95
3.1.2. Koncepcja decouplingu 102
3.2. Responsywność społeczna przedsiębiorstw jako element zaangażowania interesariuszy w odniesieniu do kształtowania relacji ze związkami zawodowymi   . 105
3.3. CSR w tradycyjnych i współczesnych ramach oraz pluralistycznym paradygmacie stosunków przemysłowych   107
3.4. Charakterystyka systemów stosunków przemysłowych w kontekście badania społecznie odpowiedzialnych relacji pracowniczych w przedsiębiorstwach z kapitałem zagranicznym   112
3.5. Strategie rokowań i kształtowania dialogu na poziomie przedsiębiorstwa . 116
3.6. Zarządzanie zasobami ludzkimi a stosunki przemysłowe . 121

Rozdział IV Metodyka badań kształtowania (zbiorowych) relacji pracowniczych jako wyrazu społecznej odpowiedzialności KTN 129

4.1. Problematyka i cel badań . 129
4.2. Badanie praktyk zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi z perspektywy paradygmatu interpretatywno-symbolicznego   133
4.3. Definicja praktyk zarządzania relacjami ze związkami z perspektywy paradygmatu interpretatywno-symbolicznego   135
4.4. Metoda badawcza 138
4.4.1. Techniki gromadzenia danych zastosowane w badaniu . 141
4.4.2. Uczestnicy badania i zasady doboru przypadków 152
4.5. Realizacja procesu badawczego . 154
4.5.1. Organizacja dostępu do terenu badań i realizacja badań terenowych 154
4.5.2. Metody analizy i interpretacji danych . 158
4.6. Rygor metodologiczny w jakościowych badaniach odpowiedzialnych społecznie praktyk zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi w polskich oddziałach KTN   163
4.7. Aspekty etyczne w kontekście interpretatywnych badań jakościowych 166
4.7.1. Aspekty etyczne w postępowaniu z uczestnikami badań 167
4.7.2. Działania ukierunkowane na badaczkę i warsztat badawczy – techniki zastosowane w celu zapewnienia solidności badania   169

Rozdział V Postrzeganie związków zawodowych na poziomie deklaracji korporacyjnych w badanych przedsiębiorstwach 175

5.1. Cechy charakterystyczne badanych przedsiębiorstw 178
5.2. Poszanowanie praw związkowych w komunikatach dotyczących strategii badanych korporacji   181
5.3. Poszanowanie praw związkowych w raportowaniu pozafinansowym 189
5.3.1. Informacja o związkach zawodowych i rokowaniach zbiorowych w raportowaniu pozafinansowym   . 194
5.3.2. Strajki i ryzyka związane z niepokojem społecznym w raportowaniu pozafinansowym   . 196
5.3.3. Konsultacje w ramach Europejskich Rad Zakładowych (ERZ) i Międzynarodowe/Europejskie Umowy Ramowe w raportowaniu pozafinansowym   198
5.3.4. Klasyfikacja interesariuszy w raportowaniu pozafinansowym . 199
5.3.5. Związki zawodowe jako interesariusz i dialog społeczny w raportach pozafinansowych badanych przedsiębiorstw   202
5.3.6. Mechanizm skargowy w raportowaniu pozafinansowym 208
5.3.7. Kwestie pracownicze i związkowe z perspektywy istotności w raportowaniu pozafinansowym   . 210
5.3.8. Poszanowanie praw związkowych w łańcuchu dostaw w sprawozdaniach pozafinansowych   . 212
5.4. Podsumowanie . 213

Rozdział VI Kształtowanie relacji ze związkami zawodowymi w praktykach zarządzania polskich oddziałów KTN 215

6.1. Wyzwania i problemy w procesie ustalenia, opisania i wyjaśnienia przebiegu kształtowania relacji ze związkami zawodowymi z poziomu praktyk zarządzania   . 216
6.2. Polityczny wymiar praktyk 223
6.3. Strukturalno-organizacyjny wymiar praktyk 223
6.4. Normatywno-proceduralny wymiar praktyk 231
6.5. Behawioralny wymiar praktyk 232
6.5.1. Wpływ menedżerów dialogu na kształtowanie relacji ze związkami zawodowymi 233
6.5.2. Wpływ przywództwa związkowego na kształtowanie relacji z pracodawcą 248
6.6. Podejście do zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi w badanych przedsiębiorstwach   . 254
6.7. Czynniki stymulujące i hamujące rozwój współpracy ze związkami zawodowymi w doświadczeniach aktorów organizacyjnych   . 262
6.8. Podsumowanie . 268

Rozdział VII Efekty zastosowanych praktyk i modeli zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi w obszarze społecznej odpowiedzialności 273

7.1. Oddziaływanie interesariusza związkowego na firmę 274
7.2. Charakterystyka wpływu związków zawodowych na organizację 282
7.2.1. Charakterystyka oddziaływania związków zawodowych – bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona zdrowia   286
7.2.2. Charakterystyka oddziaływania związków zawodowych – zarządzanie zmianą organizacyjną i niepokojem społecznym   . 287
7.2.3. Interwencje w decyzje zarządcze w zakresie ZZL . 289
7.2.4. Komunikacja   291
7.2.5. Oddziaływanie wizerunkowe związków zawodowych 297
7.2.6. Oddziaływanie związku zawodowego – mechanizm skargowy . 298
7.2.7. Wkład związków zawodowych w budowanie korporacyjnej kultury uczciwości 302
7.3. Zestawienie deklaracji, działań i rezultatów w zakresie społecznie odpowiedzialnego zarządzania zbiorowymi relacjami pracowniczymi   304
7.4. Rezultaty badawcze . 310
7.5. Wnioski z badań 313

Rozdział VIII Dyskusja 323

8.1. Wkład badań własnych w zasoby wiedzy w obszarze społecznej odpowiedzialności biznesu w odniesieniu do zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi 323
8.1.1. Postrzeganie związków zawodowych w deklaracjach korporacyjnych oraz sprawozdawczości korporacyjnej 328
8.1.2. Praktyki i podejście do zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi . 331
8.1.3. Rezultaty działań w zakresie poszanowania praw związkowych w obszarze CSR . 338
8.2. Implikacje dla praktyki zarządzania relacjami ze związkami zawodowymi . 346
8.2.1. Budowanie wiarygodności firmy poprzez komunikowanie na temat dialogu . 347
8.2.2. Przeciwdziałanie naruszeniom praw związkowych, budowanie aktywnej współpracy, korzyści społecznych i biznesowych 349
8.2.3. Zapobieganie destrukcyjnym dla organizacji aktom niepokoju społecznego i wzmocnienie dialogu przez komunikację oraz budowanie zaufania 351
8.2.4. Rola edukacji w kształtowaniu relacji ze stroną społeczną 354
8.2.5. Budowanie kultury organizacyjnej za pomocą sygnalizacji nieprawidłowości 357
8.2.6. Doskonalenie procesów kształtowania relacji ze związkami zawodowymi w odpowiedzialnym prowadzeniu działalności biznesowej . 358
8.3. Rekomendacje dla działalności związkowej . 364

Zakończenie 369

Bibliografia 375
Spis rysunków i wykresów 393
Spis tabel 395
Załączniki 397
Indeks nazwisk 409