Spis treści

Wstęp  11

PROBLEMATYKA BADAŃ W ŚWIETLE LITERATURY PRZEDMIOTU

Rozdział 1. PRZESTRZEŃ ŻYCIOWA CZŁOWIEKA. PODSTAWOWY ZAKRES ROZWAŻAŃ  17
1.1. Człowiek i jego środowisko w modelu kontekstualnym i socjoekologicznym  18
1.2. Środowiska wychowawcze jednostki: rodzina, grupa rówieśnicza, szkoła  22
1.3. Modele zdrowej osobowości – wzory oczekiwań wychowawczych  30
1.4. Proces socjalizacji i rozwoju zaburzeń funkcjonowania społecznego  34,

Rozdział 2. MŁODOŚĆ I JEJ SPECYFIKA W KONTEKŚCIE BIEGU ŻYCIA  41
2.1. Istota ludzkiej egzystencji – etapy rozwoju człowieka  41
2.2. Kształtowanie się tożsamości i normatywność kryzysu dorastania  46
2.3. Adolescencja jako etap między dzieciństwem a dorosłością 49
2.4. Zadania rozwojowe okresu dorastania – bunt jako mechanizm stawania się dorosłym  55

Rozdział 3. PERCEPCJA SIEBIE – PRZESTRZEŃ MYŚLENIA O SOBIE I SWOIM ZACHOWANIU  61
3.1. Analiza znaczeń – percepcja i pojęcia z nią związane  62
3.2. Mechanizmy warunkujące percepcję siebie i świata w świetle wybranych teorii  63
3.3. „Ja” i wizerunek własnej osoby a samoocena  67
3.4. „Ja” w zwierciadle społecznym  74
3.5. Znaczenie obrazu samego siebie dla kształtowania zachowań jednostki  82

Rozdział 4. ZACHOWANIE I JEGO UWARUNKOWANIA  85
4.1. Zachowania a działanie – analiza zależności  85
4.2. Zaburzenia zachowania. Zakres analizowanego pojęcia  87
4.3. Kryteria diagnostyczne, typologia i metody diagnozy zaburzeń zachowania i osobowości  92
4.4. Uwarunkowania zaburzeń zachowania – aspekt biologiczny, psychologiczny, socjologiczny  100
4.5. Zaburzenia w zachowaniu a bunt i kontestacja – różnice i podobieństwa  107
4.6. Wybrane modele pomocy osobom z zaburzeniami zachowania  109

METODOLOGIA

Rozdział 5. METODOLOGIA PROWADZONYCH BADAŃ EMPIRYCZNYCH – KONCEPTUALIZACJA I OPERACJONALIZACJA  115
5.1. Cel i przedmiot badań  116
5.2. Problemy i pytania badawcze  118
5.3. Zmienne i wskaźniki  120
5.4. Metodyka zastosowana w badaniach. Dobór narzędzi pomiaru  125
5.5. Opis badanej grupy oraz organizacja i przebieg badań  133
5.6. Metody analizy statystycznej  136

ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ WŁASNYCH

Rozdział 6. WYZNACZNIKI ORAZ CZYNNIKI INDYWIDUALNEGO I SPOŁECZNEGO FUNKCJONOWANIA BADANEJ MŁODZIEŻY  141
6.1. Poziom i typ zaburzeń w zachowaniu badanej młodzieży  142
6.1.1. Charakter i poziom zaburzonego zachowania adolescentów  142
6.1.2. Szanse i zagrożenia rozwoju porównywanych grup młodzieży  162
6.1.3. Zakres i charakter oddziaływań prewencyjnych i pomocowych. Próba oceny skuteczności  163
6.2. Stan psychofizyczny i społeczne funkcjonowanie młodzieży  168
6.2.1. Stan zdrowia oraz rozwój psychofizyczny badanych adolescentów  168
6.2.2. Miejsce badanych w podstawowych ekosystemach: rodzina, szkoła, grupa rówieśnicza  172
6.3. Osobowościowe wyznaczniki zaburzeń w zachowaniu  189
6.3.1. Wartościowanie i jego kryzys – różnice i podobieństwa w badanych grupach  190
6.3.2. Strategie działań młodzieży w sytuacjach problemowych w aspekcie porównawczym  208
6.3.3. Motywacja do nauki i poziom lęku szkolnego w badanych grupach  223

Rozdział 7. OBRAZ SAMEGO SIEBIE I WŁASNEGO POSTĘPOWANIA W ŚWIADOMOŚCI BADANEJ MŁODZIEŻY  243
7.1. Obraz własnej osoby i sposób percepcji siebie przez młodzież  243
7.2. Obraz własnego zachowania w percepcji adolescentów  264
7.3. Wieloaspektowość uwarunkowań percepcji siebie i swojego zachowania. Podstawowe ustalenia i stwierdzone zależności  280

Rozdział 8. DYSKUSJA, SYNTEZA WYNIKÓW I EGZEMPLIFIKACJE DLA PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ  295
8.1. Dyskusja wyników w kontekście przyjętych założeń teoretycznych i metodologicznych  295
8.2. Implikacje i rekomendacje dla praktyki pedagogicznej  323
8.2.1. Zasady ogólne  323
8.2.2. Konkretyzacja form interwencji  324

Zakończenie  331

Bibliografia  333
Aneks 351
Spis tabel  357
Spis rysunków  361
Summary  363
Indeks  365