DWORZEC AUTOBUSOWY VICTORIA

Muszę zobaczyć wszystko na własne oczy. Nie ufam statystykom. Nie ufam felietonistom. Nie ufam samozwańczym rzecznikom. Sam muszę sobie wyrobić opinię. Dlatego znów trzęsę się z zimna na Dworcu Autobusowym Victoria o szóstej rano.

Bez przerwy ktoś mnie potrąca lub popycha. Automatyczne drzwi otwierają się i zamykają. Obserwuję tłum przybyszów, lekko oszołomionych po długiej podróży. Afrykańczycy w bluzach z kapturami i kurtkach ze sztucznej skóry przecierają zaspane oczy. Mięśniacy z Polski wychodzą na ulicę, dźwigając wielkie torby z narzędziami. Arabowie w ocieplanych kamizelkach i polarach wyjmują z kieszeni jednorazowe komórki i wybierają numery znajomych.

Przychodzę na dworzec autobusowy każdego ranka od dwóch tygodni. ­Liczę autobusy i podchodzę do cudzoziemców – najpierw dziesiątków, a później setek – nagrywając ich wypowiedzi na dyktafon w telefonie. Dziś znowu mam kaca. Marznę. Mróz, jak co dzień, maluje wzory na wszystkich oknach, a moje ubranie nasiąka zimną wilgocią.

Koła rozbryzgują brudną wodę, gdy autobusy cofają się, wydając przerywane sygnały dźwiękowe, aby wypuścić ze środka Paryż, Bukareszt i Rzym. Słychać trzepot skrzydeł gołębi i zawodzenie wentylatorów. Ulewny deszcz jak gigantyczna grzechotka bębni jednostajnie w szklany dach nad zaniedbanym dworcem. Dłonie czerwienieją mi z zimna, gdy wystukuję na ekranie telefonu zwięzłe notatki: tak właśnie, dzień po dniu, wygląda życie na naszej żałosnej Ellis Island. W miejscu, skąd biorą początek nasze przemiany społeczne.

W tym ciasnym holu, wzdłuż którego stoją stare, brudne automaty telefoniczne, rozbrzmiewają niezrozumiałe języki: romski, turecki, może suahili. Kafelki lśnią w świetle jarzeniówek. Pasażerowie wysiadają z autobusu Eurolines. Rumunka w szarym, ortalionowym dresie, idąca tuż za krępym mężczyzną, zdejmuje kaptur, uśmiecha się nieśmiało i przeczesuje dłońmi długie, lśniące, kasztanowe włosy. Pryszczaty, nieogolony chłopak w czarnej bluzie z kapturem i pikowanej puchowej kurtce ciągnie sportową torbę i gapi się bezmyślnie na plątaninę kolorowych linii na mapie metra.

Sterczę znów na zimnym, wilgotnym dworcu, zapisując to, co widzę, w pamięci telefonu.

Bo ufam tylko temu, co zobaczę na własne oczy. Urodziłem się w Londynie, ale nie poznaję już tego miasta. Nie wiem, czy kocham ten nowy Londyn, czy raczej budzi on we mnie przerażenie: miasto, w którym co najmniej pięćdziesiąt pięć procent mieszkańców nie jest rdzennymi Brytyjczykami, prawie czterdzieści procent urodziło się za granicą, a pięć procent mieszka nielegalnie. Nie mam pojęcia, kim są ci nowi londyńczycy. A nawet czym naprawdę jest ich Londyn.

Właśnie dlatego tu przychodzę.

Paryż podjeżdża tyłem, monotonnie popiskując. Turkocą kółka toreb ciągniętych przez rozszczebiotanych i plotkujących metroseksualnych Francuzów obojga płci w dżinsowych rurkach. Ścierają krople deszczu ze swoich dobrze nawilżonych twarzy i brązowych okularów w rogowych oprawkach. Wysoka dziewczyna o męskiej sylwetce, przygarbiona, z opuszczonymi ramionami, w dżinsowej spódnicy, przystaje pod wykafelkowaną ścianą, opiera się o nią na chwilę i zamyka oczy. Zmęczony afrykański sprzątacz w kamizelce odblaskowej, z mopem w ręku, przypadkiem trąca ją w ramię i przeprasza. Ona jednak ledwie go zauważa, a ja szybko zapisuję jej reakcje: jakby miała do czynienia z niewidzialnym człowiekiem w kamizelce odblaskowej.

Teraz podjeżdża Kolonia. Dwóch bułgarskich twardzieli o ­pomarszczonych twarzach i zapuchniętych oczach, w identycznych błękitnych kurtkach narciarskich, wyciąga z bagażnika grafitowe plecaki z młotami pneumatycznymi. Obaj gniewnie marszczą brwi, zerkając na wysiadające z autobusu niechlujne, jazgotliwe Romki w ciemnozielonych chustkach na głowach i długich, czarnych spódnicach. Kobiety nie przestają sobie przygadywać, taszcząc między odbijającymi światło kałużami worki na śmieci wypełnione po brzegi porwanymi kocami i zatęchłymi kołdrami. Kobiety idą za ziewającym mężczyzną w czarnej skórzanej czapce, który niesie tylko podrapany futerał na skrzypce.

Nagrywając monotonne odgłosy dworcowego gwaru, tracę rachubę autobusów. Co tydzień przywożą na Dworzec Autobusowy Victoria dwa tysiące migrantów. To tutaj każdego roku przybywa ich kilkadziesiąt tysięcy, co odpowiada liczbie ludności takich miast jak Basildon czy Bath. Wszyscy ci ludzie współtworzą nowy Londyn.

O tej porze jest jeszcze ciemnawo.

Stoję, drżąc z zimna. Jestem tu, ponieważ nie rozumiem tego miasta.

Wsuwam telefon do kieszeni. Człowiek nie może się dowiedzieć wszystkiego, tylko patrząc. Nie wywnioskuje wszystkiego z samych liczb. Musi wyjść z domu i pogadać z ludźmi – ludźmi kompletnie odmiennymi od siebie. Chcę porozmawiać z tamtą trójką Romów. Nie pozwolę, żeby ktoś inny powiedział mi, co myślą.

Wychodzę za nimi z dworca wprost we wczesny londyński poranek. Trzech polskich robotników, którzy przykucnęli tuż przy wejściu obok swoich pomiętych plastikowych toreb, prosi na migi o parę fajek dwóch Francuzików w beżowych pelerynach. Ale ich papierosy są za drogie, żeby się nimi dzielić.

Troje Romów, krzycząc, przeklinając i machając niecierpliwie na maruderów, przepycha się na zewnątrz, w zacinający deszcz. Wszyscy pchają wózki na zakupy wyładowane workami z tworzywa i pół tuzinem kul inwalidzkich.

Jak się wydaje, znają drogę.