W powieściowych nazwach własnych – nazwach ludzi, miejsc i rzeczy – mieszają się czynniki językowe, literackie, kulturowe, psychologiczne, historyczne i wiele innych. Ich przekład na inny język, do innej kultury, dla innego czytelnika, to przedsięwzięcie złożone i trudne. Marzena Chrobak bada, w jakim stopniu udało się to polskim tłumaczom współczesnej powieści francuskiej. Część 1 prezentuje dzieje przekładu powieści francuskiej w Polsce w latach 1945–2025. Jest tu mowa o książkach przeznaczonych do zniszczenia, przetłumaczonych i przeszmuglowanych, o noblistach i laureatach Goncourtów, o dwóch Obcych i dwudziestu czterech Małych Książętach. Część 2 przedstawia szczegółowy projekt metody krytyki postępowania z nazwami własnymi w przekładzie międzyjęzykowym. Opisowi metody towarzyszy potężna dawka wiedzy o francuskich nazwach własnych. Część 3 pokazuje zastosowanie metody, czyli studia przypadków: analizy postępowania z nazwami własnymi w polskich przekładach zabaw językowych Raymonda Queneau i Georges’a Pereca, powiastek filozoficznych i sentymentalnych Érica-Emmanuela Schmitta, powieści obyczajowej Muriel Barbery oraz powieści Michela Houellebecqua.

Dzięki interdyscyplinarnemu ujęciu przedmiotu badań i zastosowaniu komplementarnych narzędzi badawczych [książka] przynosi rozległą wiedzę dotyczącą różnych aspektów tłumaczenia nazw własnych. Pozwala również na ukazanie na wyższym poziomie, niejako poza tymi obserwacjami, pewnych kwestii dotyczących obecności literatury francuskiej w Polsce. Zebrany materiał jest imponująco obszerny i zróżnicowany, a jego analiza, która – poza jasną metodą – wymagała znacznego czasu, przeprowadzona została w sposób zdyscyplinowany i systematyczny, na podstawie przemyślanych i jasno przedstawionych kryteriów, obejmujących także ocenę postępowania tłumacza; ten ostatni aspekt jest szczególnie cenny, bo opiera się nie na „wrażeniu”, lecz na rzetelnych, powtarzalnych i weryfikowalnych analizach.
Prof. dr hab. Elżbieta Skibińska