Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy,

przedstawiam Państwu publikację niezwykłą, powstałą dzięki zaangażowaniu ludzi dobrej woli i wielkich serc, zdeterminowanych, aby nieść pomoc osobom najbardziej potrzebującym. Integralna troska o chorego u kresu życia to książka, którą zdecydowanie warto zauważyć i dołączyć do lektur obowiązkowych, jest bowiem próbą odpowiedzi na potrzebę prezentacji tego rodzaju zagadnień w przestrzeni publicznej. Już sam tytuł sugeruje treści w niej zawarte, które – stwierdzam to jako lekarz – wciąż stanowią w społeczeństwie temat tabu. Choroby terminalne, opieka nad ludźmi u schyłku życia, odchodzenie i śmierć są najtrudniejszymi tematami dla większości z nas.

   Niniejsza publikacja to swoiste kompendium wiedzy przekazanej przez profesjonalistów – prelegentów konferencji, osoby, które przez zawód, zainteresowania, głęboką empatię lub zwykłą ludzką przyzwoitość odkryły w sobie imperatyw pomagania. Stanowi podsumowanie wpisanych już na stałe w uniwersytecki kalendarz cyklicznych konferencji „Opieka paliatywna i hospicyjna – medycyna, humanizm, wolontariat”, zazwyczaj odbywających się w październiku, z uwagi na obchodzony od kilkunastu lat właśnie w połowie października Światowy Dzień Hospicjum i Opieki Paliatywnej. Wydarzenie wpisuje się zatem w misję edukacyjną uwrażliwiającą społeczeństwo na los ludzi chorych i będących u kresu życia.

   Odbyło się już pięć edycji konferencji. Warto przypomnieć tematykę poszczególnych sympozjów. W roku 2015 zorganizowano pierwsze spotkanie z cyklu „Opieka paliatywna i hospicyjna – medycyna, humanizm, wolontariat”. Rok później odbyła się druga edycja konferencji pod tym samym szyldem, z podtytułem „Współczesność wobec śmierci i umierania”. Tematy następnych spotkań były następujące: „Komunikowanie się u kresu życia” (trzecia edycja, 2017), „Mniej znana rola w systemie opieki zdrowotnej” (czwarta edycja, 2018) i „Jesteś ważny do ostatniej chwili życia – opieka hospicyjna dla wszystkich?” (jubileuszowa, piąta edycja, 2019).

   Wspomniane sympozja to sukces wielu osób aktywnych od strony organizacyjnej i merytorycznej, tworzących szczególny Zespół, złączony jedną niełatwą do realizacji ideą. Konferencje te mają już ugruntowaną pozycję wśród ogólnopolskich wydarzeń naukowych. Prezentują treści uniwersalne, ważne dla wielu środowisk: przedstawicieli rozmaitych zawodów medycznych (lekarzy, pielęgniarek, studentów kierunków medycznych i pokrewnych), okołomedycznych i innych (psychologów, opiekunów, pracowników socjalnych, wolontariuszy, przedstawicieli duchowieństwa), wreszcie rodzin osób chorych. Świetnie przygotowana strona merytoryczna, odpowiednio wyważona zawartość poszczególnych sesji, ciekawe panele tematyczne, a nade wszystko bardzo dobra znajomość tematyki i – łącząca wszystkie kategorie – głęboka empatia osób uczestniczących zapewniają sympozjom niepowtarzalny klimat.

   Konferencje są forum wiedzy i wymiany doświadczeń profesjonalistów z wolontariuszami oraz zaangażowanymi ludźmi dobrej woli. To dyskusje na tematy, z którymi każdy z czasem będzie zmuszony się skonfrontować, a które – dzięki zaangażowaniu twórców i prelegentów – mają szansę stać się choć odrobinę łatwiejsze. Uczestnicy korzystają z interdyscyplinarnej wiedzy i bezcennego doświadczenia fachowców. Temat jest wciąż niewyczerpany – to rozmowy o cierpieniu i odchodzeniu; o właściwych sposobach empatycznej komunikacji z pacjentami i ich bliskimi, zmagającymi się z postępującą chorobą terminalną oraz stojącymi w obliczu nieuchronności śmierci; o roli, kształcie i przyszłości opieki paliatywnej i hospicyjnej w różnych jej aspektach; o tym, jak medycyna paliatywna i opieka hospicyjna realizują misję opieki nad chorymi i ich rodzinami, a także o nieznanych aspektach i zadaniach tych dziedzin w systemie opieki zdrowotnej. To również rozważania, czy lepiej leczyć ból w domu czy w szpitalu; czy podstawowa opieka paliatywna powinna być dostępna dla wszystkich i z jakimi problemami się boryka; jakie przeszkody napotykają osoby sprawujące tę opiekę – pielęgniarki i wolontariusze. I jeszcze przypomnienie prawnych aspektów tej, często niedocenianej, gałęzi medycyny oraz poszukiwanie możliwości i metod pomocy w godnym znoszeniu cierpienia u kresu życia. A wszystko to w kontekście nauk medycznych, społecznych, prawnych i wielu innych oraz szukania sposobów popularyzacji medycyny paliatywnej, opieki hospicyjnej i idei wolontariatu. Opisane tu sympozja gromadzą uczestników z całej Polski i z różnorodnych środowisk, zainteresowanych i bezpośrednio zajmujących się omawianą tematyką. Wśród znakomitych prelegentów są zarówno profesorowie, jak i studenci medycyny; są także przedstawiciele innych zawodów szeroko rozumianej opieki zdrowotnej – pielęgniarki, psychologowie, terapeuci, pracownicy socjalni; są naukowcy, eksperci, praktycy, doktoranci, studenci, wolontariusze, przedstawiciele organizacji społecznych i pozarządowych oraz wszyscy zaangażowani lub zainteresowani opieką paliatywną i hospicyjną; są osoby świeckie i duchowne; są wreszcie najważniejsi uczestnicy – członkowie rodzin osób, których tematyka konferencji dotyczy.

   Sympozja cieszą się ogromną popularnością, z roku na rok znacząco wzrasta liczba uczestników. Świadczy to o ogromnym zapotrzebowaniu w społeczeństwie na wydarzenia, podczas których poruszane są wymienione zagadnienia.

   Szanowni Czytelnicy, niniejsza monografia jest swojego rodzaju podsumowaniem, klamrą spinającą pięć wspomnianych konferencji tematycznych. Obrazuje zaangażowanie, determinację i ogromną pracę organizatorów z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, Towarzystwa Przyjaciół Chorych „Hospicjum im. św. Łazarza” w Krakowie z Panią Prezes Zarządu Towarzystwa na czele, a także Samorządu Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz wszystkich ludzi dobrej woli realizujących w praktyce motto Prymasa Tysiąclecia: „Włącz się w społeczną pomoc bliźnim. Otwórz się ku ubogim i chorym. Użyczaj ze swego”. W imieniu chorych bardzo im dziękuję.

  Serdecznie dziękuję również Redaktorom niniejszej publikacji, nie tylko za to, że podjęli trud przygotowania tej monografii, ale również dlatego, że są inicjatorami i pomysłodawcami uczestnictwa UJ w szczytnej idei organizacji konferencji dotyczących opieki paliatywnej.
Dziękuję także Wydawnictwu Uniwersytetu Jagiellońskiego za opracowanie i wydanie niniejszej publikacji.

   Zachęcam Państwa do działania, zachęcam do aktywnego uczestnictwa w realizowaniu idei zamykającej się w najprostszym przekazie: „Pomagam – bo chcę”.

   Życzę Państwu dobrej, ubogacającej lektury.

   Z wyrazami głębokiego szacunku
 Prof. dr hab. med. Wojciech Nowak


Kraków, 31 sierpnia 2020 roku