Proces recenzowania
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego dba o zachowanie integralności, transparentności oraz rzetelności procesu recenzji naukowej publikowanych prac.
Recenzji podlegają monografie i czasopisma naukowe.
Dla artykułów naukowych w czasopismach naukowych wyboru recenzentów dokonuje Redakcja czasopisma, która nadzoruje proces recenzji poprzedzający skierowanie tekstów do publikacji.
W przypadku monografii naukowych, po wstępnej kwalifikacji pracy zgłoszonej przez Autora/Redaktora, wykonywana jest wydawnicza recenzja naukowa. Ocena przeprowadzana jest przez jednego lub dwóch specjalistów z danej dyscypliny naukowej, posiadających co najmniej stopień doktora habilitowanego i niepozostających w stosunku pracy z uczelnią, w której zatrudniony jest Autor publikacji (recenzja zewnętrzna).
Wydawnictwo może skierować pracę do oceny według różnych modeli recenzowania – podwójnie ślepej, ślepej lub jawnej. Cała procedura recenzowania odbywa się na zasadach etycznych deklarowanych przez Wydawnictwo.
Wybrany recenzent ocenia publikację naukową pod względem merytorycznym, wartości i oryginalności pracy oraz spełniania obowiązujących standardów etycznych.
W procesie recenzowania obowiązuje zasada przeciwdziałania konfliktom interesów, co oznacza, że recenzenci nie mogą pozostawać w bezpośrednich relacjach osobistych z Autorem (pokrewieństwo, związki prawne, konflikt), w relacji podległości zawodowej oraz w bezpośredniej współpracy naukowej w ciągu ostatnich dwóch lat poprzedzających przygotowanie recenzji.
W przypadku edycji pracy doktorskiej Wydawnictwo samodzielnie wyznacza recenzenta odpowiedzialnego za przeprowadzenie niezależnej recenzji wydawniczej, zgodnie z obowiązującymi standardami. Recenzenci powołani w toku przewodu doktorskiego nie uczestniczą w procesie recenzowania pracy do publikacji.
Zasady opracowywania recenzji
1. Recenzji są poddawane wszystkie teksty naukowe.
2. Recenzja musi mieć formę pisemną i kończyć się jednoznaczną opinią o dopuszczeniu pracy do publikacji lub jej odrzucenia.
3. Kryteria oceny brane pod uwagę w trakcie procesu recenzji są wskazane w formularzu recenzji.
4. W recenzji ocenia się poziom merytoryczny, oryginalność stawianych tez i zasadność podejmowanych badań, metodologię, poprawność formułowanych wniosków i sposób ich prezentacji.
5. Recenzja powinna być sprawiedliwa, obiektywna, rzetelna, konstruktywna, zgodna z posiadaną wiedzą i wykonana terminowo. Personalna krytyka Autorów prac jest uważana za niestosowną. Wszystkie spostrzeżenia Recenzenta powinny zostać odpowiednio uargumentowane.
6. Wydawnictwo, wyznaczając Recenzenta, uwzględnia zasadę przeciwdziałania konfliktom interesów: recenzenci nie mogą pozostawać w bezpośrednich relacjach osobistych (pokrewieństwo, związki prawne, konflikt), relacji podległości zawodowej oraz prowadzić bezpośredniej współpracy naukowej z Autorem.
7. Kwestie takie jak: rasa, płeć, wyznanie, pochodzenie, obywatelstwo czy przekonania polityczne Autorów w żaden sposób nie mogą wpływać na wynik recenzji.
8. Recenzenci są zobowiązani dołożyć wszelkich starań dla przestrzegania standardów i zasad etycznych związanych z publikacją tekstów naukowych i przeciwdziałać praktykom niezgodnym z przyjętymi standardami.
9. Recenzenci powinni wskazać istotne prace, które nie zostały przywołane w recenzowanym tekście, a także zasygnalizować redakcji każdy zauważony przypadek znaczącego podobieństwa ocenianego artykułu lub jego fragmentu z jakąkolwiek inną publikacją.
10. Recenzent jest zobowiązany do ujawniania ewentualnych plagiatów, podejrzenia o plagiat lub zbędną (zduplikowaną) publikację, a także uchybień w przytaczaniu danych (manipulacji danymi). W przypadku podejrzeń nieuczciwych praktyk lub działań nieetycznych Recenzent może podjąć decyzję o niedopuszczeniu tekstu do publikacji.
11. Recenzent jest zobowiązany do nieudzielania informacji o treści publikacji osobom nieupoważnionym. Wszystkie recenzowane prace mają charakter poufny, co oznacza, że ujawnianie ich osobom trzecim jest niedopuszczalne.
12. W przypadku negatywnej bądź niejednoznacznie pozytywnej oceny recenzenta Wydawnictwo ma prawo odmówić publikacji przedłożonego tekstu.
13. Recenzent może odmówić wykonania recenzji z przyczyn formalnych (np. konflikt interesów, brak możliwości dotrzymania terminów na wykonanie recenzji) lub pozaformalnych (zainteresowania badawcze nie pokrywają się z tematyką podejmowaną w tekście, gdy nie dysponuje wystarczającą wiedzą specjalistyczną w danym obszarze, a także w sytuacji braku czasu, który uniemożliwia mu rzetelne i terminowe przygotowanie recenzji).
14. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego nie wykorzystuje recenzji naukowych z innych źródeł, w tym z komercyjnych platform recenzji, forów internetowych itp.
15. Wydawnictwo może uzupełnić proces recenzji naukowej o badanie antyplagiatowe pracy. Celem tej procedury jest potwierdzenie oryginalności tekstu, identyfikacja ewentualnych zapożyczeń oraz zapewnienie rzetelności i integralności naukowej publikacji.
16. Wydawnictwo opracowało Rekomendacje Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego dotyczące stosowania narzędzi sztucznej i generatywnej inteligencji przez Autorów. Autorom zaleca się transparentne informowanie o wykorzystaniu narzędzi sztucznej inteligencji w procesie przygotowania publikacji. W kontekście procesu recenzyjnego informacja o wykorzystaniu takich narzędzi może być brana pod uwagę przez Recenzentów przy ocenie rzetelności metodologicznej pracy, oryginalności przedstawionych wyników oraz zakresu rzeczywistego wkładu Autora w powstanie publikacji.