SPIS TREŚCI

Wstęp  9

1. Języki specjalistyczne i badania terminologiczne  17
     1.1. Zarys badań nad językami specjalistycznymi w Niemczech 17
     1.2. Zarys badań nad językami specjalistycznymi w Polsce  23
     1.3. Leksyka języków specjalistycznych  28
     1.4. Badania terminologiczne  30
        1.4.1. Terminologia, terminoznawstwo  31
        1.4.2. Pojęcie  33
           1.4.2.1. Cechy pojęć  35
           1.4.2.2. Relacje między pojęciami  36
           1.4.2.3. Systemy pojęciowe i pola pojęciowe  39
        1.4.3. Termin  40
        1.4.4. Definicje  44
     1.5. Język prawa i jego zróżnicowanie  46
1.5.1. Stan badań w Niemczech  46
1.5.2. Stan badań w Polsce  49
1.5.3. Zróżnicowanie pionowe języka prawa  53
1.5.4. Zróżnicowanie poziome języka prawa  54
1.5.5. Leksyka języka prawnego  55
1.5.6. Aspekt genologiczny – gatunki tekstów w prawie  61
1.5.7. Definicje w tekstach prawnych  63

2. Tłumaczenie prawnicze w badaniach translatorycznych i warsztat tłumacza tekstów z zakresu prawa  67
     2.1. Tłumaczenie prawnicze w badaniach translatorycznych  67
     2.2. Teksty prawne i prawnicze a przekład  69
     2.3. Przekład prawny jako rodzaj transferu kulturowego  69
        2.3.1. Kultura prawna i system prawny a przekład  71
        2.3.2. Zastosowanie przekładów tekstów prawnych  73
        2.3.3. Przekład tekstów prawa międzynarodowego i ponadnarodowego  73
     2.4. Przekład aktów normatywnych  75
        2.4.1. Aspekt pragmatyczny  77
        2.4.2. Aspekt kognitywny  81
        2.4.3. Komparatystyka prawnicza a tłumaczenie prawnicze 84
        2.4.4. Tertium comparationis w komparatystyce prawniczej i terminoznawstwie prawniczym według Sandriniego  85
     2.5. Narzędzia pracy tłumacza tekstów prawnych  89
        2.5.1. Słowniki i leksykony specjalistyczne  89
        2.5.2. Terminologiczne bazy danych  93
           2.5.2.1. Przykłady terminologicznych baz danych  97
              2.5.2.1.1. EuroTermBank  97
              2.5.2.1.2. IATE  98
        2.5.3. Teksty paralelne  99

3. Ekwiwalencja i strategie translatorskie  103
     3.1. Ekwiwalencja w lingwistyce kontrastywnej  103
     3.2. Ekwiwalencja w translatoryce – teorie ogólne  104
        3.2.1. Ekwiwalencja formalna i dynamiczna  106
        3.2.2. Ekwiwalencja tekstualna i korespondencja formalna  107
        3.2.3. Ekwiwalencja funkcjonalna – tłumaczenie ewidentne i ukryte  108
        3.2.4. Konieczny stopień zróżnicowania  109
        3.2.5. Ekwiwalencja jako zjawisko empiryczne  110
        3.2.6. Ekwiwalencja funkcjonalna i adekwatność w teorii skoposu  113
        3.2.7. Ekwiwalencja komunikacyjna – szkoła lipska  115
        3.2.8. Aproksymacja w inwariancji  119
        3.2.9. Ekwiwalencja przekładowa jako ramy odniesienia  121
        3.2.10. Ekwiwalencja atomistyczna, holistyczna i hol-atomistyczna  122
        3.2.11. Ekwiwalencja w polskiej myśli translatorycznej – ujęcie kognitywne  123
     3.3. Ekwiwalencja na płaszczyźnie leksykalnej – porównanie unilateralne i bilateralne  126
        3.3.1. Przykładowa bilateralna analiza leksemu języka ogólnego w języku polskim i niemieckim  128
        3.3.2. Przykładowa unilateralna analiza leksemów ‘praca’ i ‘Arbeit’  129
        3.3.3. Interlingwalne relacje na płaszczyźnie leksykalnej  131
        3.3.4. Interlingwalne relacje między terminami  135
     3.4. Strategie translatorskie  139
        3.4.1. Makrostrategie  141
        3.4.2. Mikrostrategie  142
        3.4.3. Strategie przekładu terminów prawnych  145
            3.4.3.1. Strategia językowa i kulturowa  145
            3.4.3.2. Wspólne minimum, wspólne maksimum i wspólne optimum  146
            3.4.3.3. Ekwiwalencja aproksymatywna, tłumaczenie opisowe i neologizm  148
            3.4.2.4. Ekwiwalenty funkcjonalne  149
     3.5. Zastosowany model analizy strategii przekładu terminów prawnych  151
            3.5.1. Mikrostrategie oparte na makrostrategii kulturowej  152
            3.5.2. Mikrostrategie oparte na makrostrategii językowej  154

4. Analiza porównawcza  157
     4.1. Podstawowe terminy prawa pracy  157
        4.1.1. Prawo pracy  157
        4.1.2. Kodeks pracy  160
        4.1.3. Pracownik  160
        4.1.4. Pracodawca  163
        4.1.5. Stosunek pracy  165
        4.1.6. Terminologia międzynarodowego i wspólnotowego prawa pracy  168
     4.2. Podstawowe terminy związane ze stosunkiem pracy i umową o pracę  169
        4.2.1. Stosunek pracy na podstawie powołania  169
        4.2.2. Stosunek pracy na podstawie wyboru  171
        4.2.3. Stosunek pracy na podstawie mianowania  172
        4.2.4. Stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę  173
        4.2.5. Nawiązanie stosunku pracy  174
        4.2.6. Umowa o pracę  176
        4.2.7. Pozostałe terminy związane z umową o pracę i stosunkiem pracy  189
           4.2.7.1. Miejsce pracy  189
           4.2.7.2. Wynagrodzenie za pracę  190
           4.2.7.3. Układy zbiorowe  193
        4.2.8. Rodzaje umów o pracę ze względu na długość przewidywanego okresu pracy  196
        4.2.9. Zakończenie stosunku pracy  200
         4.2.10. Wypowiedzenie zmieniające  206
     4.3. Terminy związane z czasem pracy  209
        4.3.1. Czas pracy  209
        4.3.2. Pora nocna  211
        4.3.3. Praca w porze nocnej  212
        4.3.4. Pracownik pracujący w porze nocnej  213
        4.3.5. Praca zmianowa 215
     4.4. Terminy związane z urlopami  217
        4.4.1. Urlop  217
        4.4.2. Wymiar urlopu  221
        4.4.3. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop  224
        4.4.4. Wynagrodzenie urlopowe  226
        4.4.5. Urlop bezpłatny  228
        4.4.6. Odwołanie z urlopu  230
5. Wnioski  233
     5.1. Stosowalność metody bilateralnej i unilateralnej w badaniach terminologicznych  233
     5.2. Relacje hierarchiczne i partytywne w obrębie polskich i niemieckich pojęć prawa pracy  234
     5.3. Relacje między polskimi i niemieckimi pojęciami prawa pracy na podstawie przeprowadzonej analizy  235
     5.4. Ocena zastosowanych strategii translatorskich  238
     5.5. Niekonsekwencje i błędy terminologiczne  242
     5.6. Wnioski aplikatywne i perspektywy dalszych badań  243

Spis tabel  245
Spis rysunków  247
Wykaz źródeł  249