Spis treści

Wstęp  9

Rozdział I
Problematyka osobowości i obrazu własnej osoby w świetle literatury psychologicznej  13
1. Kształtowanie się pojęcia „osobowość” w psychologii  13
2. Charakterystyka poznawczego podejścia do osobowości  14
3. Problematyka „ja” i obraz własnej osoby w literaturze psychologicznej  17
3.1. Problematyka „ja” w ujęciu historycznym  18
3.2. Obraz własnej osoby – próba wyjaśnienia pojęcia  27
3.2.1. Sposoby ujmowania pojęcia „obraz własnej osoby” na gruncie psychologii  27
3.2.2. Obraz własnej osoby w ujęciu poznawczym  30

Rozdział II
Psychologiczne ujęcie choroby przewlekłej  43
1. Wzrost zachorowań na choroby przewlekłe w XX wieku  43
1.1. Choroba przewlekła – próba określenia terminu  44
1.2. Dziecko przewlekle chore  48
1.3. Rodzaje chorób przewlekłych występujących u dzieci i ich przyczyny  50
2. Wpływ choroby na funkcjonowanie i przebieg rozwoju dzieci  53
2.1. Choroba przewlekła jako sytuacja trudna  64
2.2. Rodzaje sytuacji trudnych związanych z chorobą przewlekłą  66

Rozdział III
Rozwój obrazu własnej osoby dzieci w okresie późnego dzieciństwa oraz związki tej problematyki z chorobą przewlekłą  73
1. Rozwój obrazu własnej osoby z uwzględnieniem okresu późnego dzieciństwa  73
2. Kształtowanie osobowości i obrazu własnej osoby (samowiedzy i samooceny) osób przewlekle chorych  78

Rozdział IV
Aktywność twórcza dzieci w okresie późnego dzieciństwa w zakresie plastyki  87
1. Rola aktywności w życiu człowieka  87
2. Znaczenie terminu „twórczość” w kulturze europejskiej  89
3. Twórczość plastyczna dziecka  91
4. Zagadnienie ekspresji a twórczość plastyczna dziecka  94
4.1. Znaczenie terminu „ekspresja”  94
4.2. Aktywność fizyczna i intelektualna jako składniki ekspresji plastycznej  96
4.3. Ekspresja plastyczna dzieci  97
4.4. Język plastyki  102
5. Cechy twórczości plastycznej dzieci w okresie późnego dzieciństwa  105
5.1. Kolorystyka  105
5.2. Kompozycja  106
5.3. Tematyka  108
5.4. Człowiek jako dominujący motyw twórczości plastycznej dzieci  109
6. Twórczość plastyczna jako odzwierciedlenie osobowości dziecka  113
6.1. Zjawisko projekcji  113
6.2. Projekcja twórcza  116
6.3. Twórczość plastyczna dzieci w okresie późnego dzieciństwa jako wyraz ekspresji i projekcji  120

Rozdział V
Metodologiczne podstawy badań  129
1. Cele badań  129
2. Założenia badawcze: problemy i hipotezy, zmienne i ich wskaźniki  132
3. Metody, techniki i narzędzia badawcze  135
3.1. Analiza dokumentów  144
3.2. Sytuacja eksperymentalna dotycząca działań plastycznych, wprowadzona w badaniach  146
3.2.1. Analiza wytworów plastycznych tzw. metodą sędziów kompetentnych  148
3.3. Skala do Pomiaru Samooceny Dzieci i Młodzieży „Drabinka”  156
4. Charakterystyka badanej populacji  159
5. Organizacja badań  160
6. Metody analizy statystycznej  160

Rozdział VI
Badania własne – interpretacja wyników  163
1. Wyniki badań w zakresie oceny prac plastycznych metodą sędziów kompetentnych  163
1.1. Analiza różnic między obrazem własnej osoby ukazywanym w pracach plastycznych przez dzieci zdrowe i dzieci przewlekle chore w zakresie częstości wystąpień wskaźników wchodzących w skład wyróżnionych cech  163
1.1.1. Wskaźniki cech prac plastycznych związane z ukazywaniem obrazu własnej osoby określone na podstawie wyników badań, zawarte w warstwie przedstawieniowej (A)  164
1.1.2. Wskaźniki cech prac plastycznych związane z ukazywaniem obrazu własnej osoby określone na podstawie wyników badań, zawarte w warstwie formalnej (B)  165
2. Wyniki badań w zakresie samooceny mierzonej skalą „Drabinka”  179
2.1. Analiza różnic między samooceną dzieci zdrowych i dzieci przewlekle chorych w zakresie poszczególnych sfer „ja”  179
2.2. Analiza różnic między badanymi dziećmi zdrowymi i dziećmi przewlekle chorymi w zakresie samooceny ogólnej  183
3. Dyskusja wyników  184

Zakończenie  221
Bibliografia  227
Aneks  243
Indeks osób  259