Zaproponowana tu lektura traktatów oraz esejów Miłosza z lat 1948-1959 uwzględnia zarówno analizę znaczących odniesień do pism Conrada obecnych w poezji autora Traktatu moralnego jak też analizę podejmowanych przezeń w esejach prób interpretacji utworów pisarza. Modyfikują one zarówno wydźwięk powojennej twórczości samego Miłosza jak też obraz polskiej recepcji Conrada z tego okresu. Odniesienia do bogatej literatury krytycznej dotyczącej pisarza – umożliwiają zaś czytelnikom bieżącą konfrontację tworzonego przez Miłosza, osobistego wizerunku Conrada, z ustaleniami amerykańskich, brytyjskich, francuskich oraz polskich badaczy twórczości pisarza.             

W późniejszej twórczości poety pojawią się inni partnerzy poszukiwania „nagiej prawdy” o świecie i życiu człowieka, reprezentujący odmienne punkty widzenia. Nazwisko Conrada oraz jawne i ukryte cytaty, aluzje i reminiscencje z jego dzieł powracać jednak będą nadal w tekstach Miłosza – choć w mniej wyrazistej i skondensowanej postaci niż w traktatach i szkicach opublikowanych w latach 1948-1959.