Niniejszy podręcznik uwzględnia przede wszystkim kryterium allogenetyczne, czyli spojrzenie na proces historycznoliteracki z punktu widzenia czynników historycznych, społecznych i socjologicznych. Celem autora było uporządkowanie oraz syntetyczny opis konkretnego procesu w ramach czasowych, jak również dążenie do obiektywizmu, wyrażające się w uwzględnieniu wielu nazwisk, tytułów i szczegółowych dat. Był to świadomy wybór określonej, historycznoliterackiej konwencji. Wyborowi temu została podporządkowana metodologia niniejszej książki. Innym z wstępnych założeń było – zgodnie z najnowszymi tendencjami – ukazanie historii literatury polskiej lat 1944-2000 w jej wersji scalonej, to znaczy bez wyraźnego, osobnego wyodrębniania literatury krajowej i emigracyjnej.

Stanisław Stabro - poeta, krytyk, historyk literatury, urodzony w roku 1948, prof. dr hab. w Instytucie Polonistyki UJ, jest jednym z programotwórców i współtwórców pokolenia "Nowej Fali", współzałożycielem krakowskiej grupy "Teraz". Jako krytyk i badacz współczesnej polskiej literatury opublikował następujące książki: "Legenda i twórczość Marka Hłaski", "poeta odrzucony", "Chwila bez imienia. O poezji K.K. Baczyńskiego", "Zamknięty rozdział", "Poezja i historia od "Żagarów" do "Nowej Fali", "Od Emila Zegadłowicza do Andrzeja Bobkowskiego. O prozie polskiej XX wieku" oraz inne prace w prasie i książkach zbiorowych. Jest także, między innymi, autorem antologii "Z rodu Anhellich. Liryka pokolenia wojennego" i wyboru wierszy Rafała Wojaczka "List do nieznanego poety".

Książka zawiera: Od Autora, Podział na okresy, Rozdział I: U progu nowej rzeczywistości (1944-1948), Rozdział II: W cieniu socrealizmu (1949-1956), Rozdział III: Złudzenia małej stabilizacji (1956-1968), Rozdział IV: Od kontestacji do "Solidarności" (1968-1989), Rozdział V: Barwy niepodległości (1990-2000).