SPIS RZECZY

Wykaz skrótów  9
Wstęp  11

1. Uzasadnienie. Terminologia. Obszar badawczy 11

2. Struktura opracowania  17

3. Źródła i literatura  25

Rozdział I. Zwyczaj i prawo zwyczajowe – problematyka ogólna  33

1. Pojęcie zwyczaju  33

2. Prawo zwyczajowe – jego definicja i cechy  38
2.1. Zwyczaj i prawo zwyczajowe w średniowiecznej doktrynie chrześcijańskiej 41
2.2. Prawo zwyczajowe w teorii szkoły historycznej i pozytywizmu prawniczego  45
2.3. Definicje prawa zwyczajowego w doktrynie polskiej  50
2.4. Sztywność czy elastyczność prawa zwyczajowego  55

3. Zagadnienie nadania normom zwyczajowym mocy prawnej w perspektywie historycznej  57

4. Wnioski 66

Rozdział II. Zwyczaj i prawo zwyczajowe w pomnikach polskiego prawa miejskiego  69

1. Pojęcia obyczaju i zwyczaju. Atrybuty zwyczajów  69
1.1. Obyczaj i zwyczaj – porównanie terminów  70
1.2. Rodzaje i cechy zwyczajów  72
1.2.1. Czas trwania  72
1.2.2. Zasięg terytorialny 73
1.2.3. Właściwości zwyczajów  75

2. Prawo zwyczajowe w pracach Pawła Szczerbica i Bartłomieja Groickiego  76
2.1. Przesłanki przekształcenia zwyczaju w prawo  77
2.2. Prawo zwyczajowe a prawo pisane  87

3. Przykłady zwyczajów stosowanych w poszczególnych dziedzinach sądowego prawa miejskiego  91
3.1. Postępowanie sądowe  92
3.1.1. Gajenie sądu. Ferie sądowe. Rozpoczęcie postępowania i rozprawa  92
3.1.2. Zastępcy procesowi stron  94
3.1.3. Środki dowodowe  95
3.1.3.1. „Sądy Boże”  95
3.1.3.2. Męka (tortury, questie)  96
3.1.3.3. Świadkowie. Przysięga  97
3.1.4. Środki odwoławcze 98
3.1.5. Egzekucja wyroków  101
3.1.6. Opłaty sądowe i inne koszty postępowania  101
3.2. Prawo prywatne  102
3.3. Prawo karne materialne i wykonawcze  104
3.4. Rola zwyczajów miejscowych  107

4. Zwyczaj i prawo zwyczajowe w innych pracach z dziedziny prawa miejskiego  111

5. Wnioski. Definicja zwyczaju jako źródła polskiego prawa miejskiego  117

Rozdział III. Rola zwyczaju oraz publikowanych źródeł prawa miejskiego w praktyce miejskich sądów karnych. Kraków (1554–1625), Muszyna (1647–1765), Nowy Wiśnicz (1629–1785), Sanok (1554–1638)  121

1. Wprowadzenie  121

2. Prawo jako podstawa orzeczeń sądów karnych  123
2.1. Prawo Boże  123
2.2. Prawo pospolite (pisane, opisane, magdeburskie)  124
2.3. Pozostałe kategorie prawa  127

3. Rola zwyczaju oraz pisanych źródeł prawa miejskiego podczas postępowania sądowego ze szczególnym uwzględnieniem środków dowodowych  127
3.1. Zagadnienie jasnego dowodu  128
3.2. Przyznanie się oskarżonego  130
3.3. Męka  131
3.4. Świadkowie. Przysięga  135
3.5. Rękojemstwo (rękojmia, wyręczenie)  139

4. Rola zwyczaju oraz pisanych źródeł prawa miejskiego w orzecznictwie sądowym ze szczególnym uwzględnieniem wymierzanych kar  140
4.1. Zabójstwo  143
4.1.1. Przykład wykorzystania przed sądem w sprawie o zabójstwo publikowanych źródeł prawa miejskiego  145
4.2. Dzieciobójstwo  151
4.3. Rozbój. Kradzież  154
4.4. Pożoga (podpalenie)  157
4.6. Czary (gusła, zabobony)  157
4.7. Przestępstwa przeciw obyczajności  159
4.8. Intercesja (instancyja), czyli wstawiennictwo za skazanym jako zwyczajowy środek łagodzenia wyroków sądowych  161
5. Wnioski 163

Zakończenie  167
1. Wnioski 167
2. Prawo miejskie jako system prawa?  173
3. Prawo zwyczajowe współcześnie  175
3.1. Zwyczaj i prawo zwyczajowe w polskim systemie prawa  175
3.2. Prawo zwyczajowe w innych systemach normatywnych  184

Bibliografia  189
Źródła  189
Literatura  192
Skorowidz osobowy  199