„Pisane inną ręką”
Literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika
Seria: Anthropos
Liczba stron: 430
Format: 16,5 x 23,5 cm
Rok wydania: 2025
Data premiery: 06.11.2025
Opis książki
Dla etnografów i etnografek badania terenowe są ważnym sposobem gromadzenia materiału empirycznego, bywają też głębokim doświadczeniem obcości i względności. Niektórzy, by móc wyrazić swoje przeżycia, wątpliwości i fascynacje oraz ambicje literackie, tworzyli – oprócz regularnych monografii terenowych – teksty artystyczne i pisali je „inną ręką”. Później granice między antropologią a literaturą zaczęły się zacierać.
Celem książki było wyznaczenie nowego pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego. Publikacja została poświęcona analizie polskiej twórczości literacko–etnograficznej, zarówno tej dawniejszej, jak i współczesnej, oraz rozmowom z jej twórcami i twórczyniami: Ireną Borowik, Antonim Krohem, Andrzejem Dybczakiem, Ludwiką Włodek, Michałem Garapichem, Agatą Maksimowską, Michałem Rauszerem, Izabelą Wagner, Kacprem Pobłockim, Agnieszką Pajączkowską, a także Vincentem Crapanzanem.
Publikacja Grażyny Kubicy zainteresuje czytelniczki i czytelników, którym bliskie są rozważania o naturze poznania, którzy podążają za nowymi sposobami myślenia o antropologii, wiedzy, praktyce badawczej oraz usytuowaniu badacza i badaczki w nauce i w dynamicznym świecie. To książka mówiąca o „dwuręczności” jako naturalnej predyspozycji wynikającej zarówno z potrzeby opowiedzenia o wydarzeniach, doświadczeniach, afektach i przeżyciach, niemieszczących się w formalnie skrojonych tekstach naukowych, jak i z chęci wynalezienia nowej formuły komunikacji w złożonych obiegach wiedzy humanistycznej i społecznej.
Z recenzji dr hab. Katarzyny Majbrody, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego
Celem książki było wyznaczenie nowego pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego. Publikacja została poświęcona analizie polskiej twórczości literacko–etnograficznej, zarówno tej dawniejszej, jak i współczesnej, oraz rozmowom z jej twórcami i twórczyniami: Ireną Borowik, Antonim Krohem, Andrzejem Dybczakiem, Ludwiką Włodek, Michałem Garapichem, Agatą Maksimowską, Michałem Rauszerem, Izabelą Wagner, Kacprem Pobłockim, Agnieszką Pajączkowską, a także Vincentem Crapanzanem.
Publikacja Grażyny Kubicy zainteresuje czytelniczki i czytelników, którym bliskie są rozważania o naturze poznania, którzy podążają za nowymi sposobami myślenia o antropologii, wiedzy, praktyce badawczej oraz usytuowaniu badacza i badaczki w nauce i w dynamicznym świecie. To książka mówiąca o „dwuręczności” jako naturalnej predyspozycji wynikającej zarówno z potrzeby opowiedzenia o wydarzeniach, doświadczeniach, afektach i przeżyciach, niemieszczących się w formalnie skrojonych tekstach naukowych, jak i z chęci wynalezienia nowej formuły komunikacji w złożonych obiegach wiedzy humanistycznej i społecznej.
Z recenzji dr hab. Katarzyny Majbrody, prof. Uniwersytetu Wrocławskiego
O Autorce
Grażyna Kubica, profesorka nauk społecznych, pracuje w Zakładzie Antropologii Społecznej Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się historią antropologii, socjologią i antropologią historyczną, pamięcią społeczną, problematyką genderową, herstorią, pisarstwem literacko-etnograficznym i antropologią wizualną. Prowadzi także badania terenowe i archiwalne na swoim rodzinnym Śląsku Cieszyńskim. Jest autorką książek: Luteranie na Śląsku Cieszyńskim (1996); Siostry Malinowskiego, czyli kobiety nowoczesne na początku XX wieku (2006); Śląskość i protestantyzm (2011), Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa (2015, angielskie wydanie w University of Nebraska Press, 2020); Das „Männerlager” im Frauen-KZ Ravensbrück, sowie Lagerbriefe und die Biografie des Häftlings Janek Błaszczyk (współautorstwo, 2021). Opracowała Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu Bronisława Malinowskiego (2002) i współredagowała kilka tomów, ostatnio – Bronisław Malinowski and His Legacy in Contemporary Social Sciences and Humanities (Routledge 2024). Wydała też wiele innych tekstów naukowych i literackich, przygotowała kilka wystaw fotograficznych i brała udział w kręceniu filmów kobiecej historii mówionej. Jest członkinią Prezydium Komitetu Socjologii PAN oraz zespołu redakcyjnego pisma „Kultura i Społeczeństwo”. Została uhonorowana m.in. Nagrodą Literacką im. Narcyzy Żmichowskiej, Nagrodą Klio za książkę historyczną oraz Nagrodą im. Kazimierza Dobrowolskiego za książkę socjologiczną.
Finansowanie
Niniejsza publikacja została dofinansowana ze środków Wydziału Filozoficznego w ramach Programu Strategicznego Inicjatywa Doskonałości w Uniwersytecie Jagiellońskim
Język publikacji
polski
Wydanie
pierwsze
Autorzy
Grażyna Kubica
Projekt okładki
Agnieszka Kucharz-Gulis
ISBN: 978-83-233-5533-5
e-ISBN (pdf): 978-83-233-7698-9
Kraj pochodzenia producenta: Polska
Polecamy także
POLECANE KSIĄŻKI
75,00
zł
60,00
zł
NOWOŚCI
Materiały do nauczania zdrowia publicznego na kierunku pielęgniarstwo metodą PBL (Problem Based Learning)
( Oprawa miękka )
40,95
zł
32,76
zł
Joga w terapii dzieci autystycznych, z ADHD i szczególnymi potrzebami edukacyjnymi
( Oprawa miękka ze skrzydełkami )
64,00
zł
51,20
zł
Źródła do dziejów wychowania patriotycznego Polaków w XX wieku. Tom 2
( Oprawa twarda )
61,95
zł
49,56
zł
„Pisane inną ręką”
Literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika
SPIS TREŚCI
Wstęp 7
I. Między nauką i sztuką: literackie pisarstwo etnograficzne
1. Charakterystyka pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego 15
2. Wytyczanie granic między nauką a literaturą – po angielsku, francusku i niemiecku 35
3. Międzynarodowe literackie pisarstwo etnograficzne przed Writing Culture: dzieła, ich autorzy i autorki oraz recepcja tej twórczości 45
4. Projekt badawczy „Pisane inną ręką” – literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika 57
5. Rozmowa z Vincentem Crapanzanem o antropologii i literaturze 65
II. Dzieła literacko-etnograficzne z polskim pretekstem
1. Marii Czaplickiej trawelog Mój rok na Syberii i jego (nie)umyślna etnograficzność 85
2. Narracyjna „oburęczność” Argonautów zachodniego Pacyfiku oraz historycznej autoetnografii Bronisława Malinowskiego 101
3. Notoryczny diarysta – Bronisław Malinowski i jego grzeszne publiczności. Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu 113
III. Polskie literackie pisarstwo etnograficzne do 1989 roku: wyraz empatycznej hegemonii
1. Gatunkowe zróżnicowanie polskiego literackiego pisarstwa etnograficznego do lat 80. XX wieku 139
2. Jana Czekanowskiego relacja z wyprawy do Afryki Środkowej: W głąb lasów Aruwimi 149
3. „Przysposobiony” etnograf Konstanty Podhorski w swoim folwarku na Kresach i Po obu stronach Cieśniny Beringa 161
4. Jana Stanisława Bystronia Megalomania narodowa a dyskurs nacjonalistyczny 175
5. Bożeny Stelmachowskiej kaszubska publicystyka w służbie państwu 185
6. Feliksa Grossa listy z terenu (nieukończonych) badań nad dzielnicą żydowską w cieniu antysemityzmu 193
7. „Tubylcze” opowiadania Marii Pilchówny Wisła – wieś słowiańsko-ewangelicka i ich wymiar krytyczny 205
8. Refeksyjna monografia Społeczność wiejska. Doświadczenia i rozważania z badań terenowych w Zaborowie Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej 215
9. Powieść etnograficzna Alicji Iwańskiej Świat przetłumaczony o badaniach terenowych w Meksyku, dzieło pisarstwa refleksyjnego 225
10. Jana Szczepańskiego autobiograficzne opowiadania Korzeniami wrosłem w ziemię o chłopskim bohaterstwie 241
11. Włodzimierza Pawluczuka Wierszalin. Reportaż o końcu świata – zapowiedź nowej etnografii 249
12. Podsumowanie analizy dzieł literackiego pisarstwa etnograficznego do 1989 roku 257
IV. Współcześni autorzy i autorki literackiego pisarstwa etnograficznego i ich dzieła: dekonstrukcja dominujących narracji
1. Dzieła literackiego pisarstwa etnograficznego po 1989 roku i ich gatunkowe zróżnicowanie 265
2. Ireny Borowik poemat Vínec’ napisany w języku podlaskim 279
3. Antoniego Kroha Sklep potrzeb kulturalnych, czyli dekonstrukcja mitów o kulturze podhalańskiej i jeszcze kilku innych 287
4. Andrzeja Dybczaka syberyjskie opowieści: Gugara i Las duchów 295
5. Ludwiki Włodek etnografia intymna w książce Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów oraz antropologiczny reportaż – Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza 303
6. Michała P. Garapicha Dzieci Kazimierza o ślubnej i nieślubnej progeniturze antenata, czyli etnografia bardzo intymna 311
7. Agaty Maksimowskiej antropologiczny reportaż o Żydowskim Obwodzie Autonomicznym: Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi 319
8. Michała Rauszera popularnonaukowa książka Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich 327
9. Izabeli Wagner etnograficzna „Powieść” o uchodźcach i 335
10. Kacpra Pobłockiego historyczna etnografia Chamstwo, przedsięwzięcie demokratyzujące wiedzę 343
11. Agnieszki Pajączkowskiej esej etnograficzny Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii 353
12. Współczesne literackie pisarstwo etnograficzne – wnioski z wywiadów, mojego własnego doświadczenia pisarsko-wydawniczego i innych źródeł 359
Kilka uwag na zakończenie 381
Bibliografia 389
Indeks osób 421
I. Między nauką i sztuką: literackie pisarstwo etnograficzne
1. Charakterystyka pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego 15
2. Wytyczanie granic między nauką a literaturą – po angielsku, francusku i niemiecku 35
3. Międzynarodowe literackie pisarstwo etnograficzne przed Writing Culture: dzieła, ich autorzy i autorki oraz recepcja tej twórczości 45
4. Projekt badawczy „Pisane inną ręką” – literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika 57
5. Rozmowa z Vincentem Crapanzanem o antropologii i literaturze 65
II. Dzieła literacko-etnograficzne z polskim pretekstem
1. Marii Czaplickiej trawelog Mój rok na Syberii i jego (nie)umyślna etnograficzność 85
2. Narracyjna „oburęczność” Argonautów zachodniego Pacyfiku oraz historycznej autoetnografii Bronisława Malinowskiego 101
3. Notoryczny diarysta – Bronisław Malinowski i jego grzeszne publiczności. Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu 113
III. Polskie literackie pisarstwo etnograficzne do 1989 roku: wyraz empatycznej hegemonii
1. Gatunkowe zróżnicowanie polskiego literackiego pisarstwa etnograficznego do lat 80. XX wieku 139
2. Jana Czekanowskiego relacja z wyprawy do Afryki Środkowej: W głąb lasów Aruwimi 149
3. „Przysposobiony” etnograf Konstanty Podhorski w swoim folwarku na Kresach i Po obu stronach Cieśniny Beringa 161
4. Jana Stanisława Bystronia Megalomania narodowa a dyskurs nacjonalistyczny 175
5. Bożeny Stelmachowskiej kaszubska publicystyka w służbie państwu 185
6. Feliksa Grossa listy z terenu (nieukończonych) badań nad dzielnicą żydowską w cieniu antysemityzmu 193
7. „Tubylcze” opowiadania Marii Pilchówny Wisła – wieś słowiańsko-ewangelicka i ich wymiar krytyczny 205
8. Refeksyjna monografia Społeczność wiejska. Doświadczenia i rozważania z badań terenowych w Zaborowie Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej 215
9. Powieść etnograficzna Alicji Iwańskiej Świat przetłumaczony o badaniach terenowych w Meksyku, dzieło pisarstwa refleksyjnego 225
10. Jana Szczepańskiego autobiograficzne opowiadania Korzeniami wrosłem w ziemię o chłopskim bohaterstwie 241
11. Włodzimierza Pawluczuka Wierszalin. Reportaż o końcu świata – zapowiedź nowej etnografii 249
12. Podsumowanie analizy dzieł literackiego pisarstwa etnograficznego do 1989 roku 257
IV. Współcześni autorzy i autorki literackiego pisarstwa etnograficznego i ich dzieła: dekonstrukcja dominujących narracji
1. Dzieła literackiego pisarstwa etnograficznego po 1989 roku i ich gatunkowe zróżnicowanie 265
2. Ireny Borowik poemat Vínec’ napisany w języku podlaskim 279
3. Antoniego Kroha Sklep potrzeb kulturalnych, czyli dekonstrukcja mitów o kulturze podhalańskiej i jeszcze kilku innych 287
4. Andrzeja Dybczaka syberyjskie opowieści: Gugara i Las duchów 295
5. Ludwiki Włodek etnografia intymna w książce Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów oraz antropologiczny reportaż – Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza 303
6. Michała P. Garapicha Dzieci Kazimierza o ślubnej i nieślubnej progeniturze antenata, czyli etnografia bardzo intymna 311
7. Agaty Maksimowskiej antropologiczny reportaż o Żydowskim Obwodzie Autonomicznym: Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi 319
8. Michała Rauszera popularnonaukowa książka Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich 327
9. Izabeli Wagner etnograficzna „Powieść” o uchodźcach i 335
10. Kacpra Pobłockiego historyczna etnografia Chamstwo, przedsięwzięcie demokratyzujące wiedzę 343
11. Agnieszki Pajączkowskiej esej etnograficzny Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii 353
12. Współczesne literackie pisarstwo etnograficzne – wnioski z wywiadów, mojego własnego doświadczenia pisarsko-wydawniczego i innych źródeł 359
Kilka uwag na zakończenie 381
Bibliografia 389
Indeks osób 421
SPIS TREŚCI
Wstęp 7
I. Między nauką i sztuką: literackie pisarstwo etnograficzne
1. Charakterystyka pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego 15
2. Wytyczanie granic między nauką a literaturą – po angielsku, francusku i niemiecku 35
3. Międzynarodowe literackie pisarstwo etnograficzne przed Writing Culture: dzieła, ich autorzy i autorki oraz recepcja tej twórczości 45
4. Projekt badawczy „Pisane inną ręką” – literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika 57
5. Rozmowa z Vincentem Crapanzanem o antropologii i literaturze 65
II. Dzieła literacko-etnograficzne z polskim pretekstem
1. Marii Czaplickiej trawelog Mój rok na Syberii i jego (nie)umyślna etnograficzność 85
2. Narracyjna „oburęczność” Argonautów zachodniego Pacyfiku oraz historycznej autoetnografii Bronisława Malinowskiego 101
3. Notoryczny diarysta – Bronisław Malinowski i jego grzeszne publiczności. Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu 113
III. Polskie literackie pisarstwo etnograficzne do 1989 roku: wyraz empatycznej hegemonii
1. Gatunkowe zróżnicowanie polskiego literackiego pisarstwa etnograficznego do lat 80. XX wieku 139
2. Jana Czekanowskiego relacja z wyprawy do Afryki Środkowej: W głąb lasów Aruwimi 149
3. „Przysposobiony” etnograf Konstanty Podhorski w swoim folwarku na Kresach i Po obu stronach Cieśniny Beringa 161
4. Jana Stanisława Bystronia Megalomania narodowa a dyskurs nacjonalistyczny 175
5. Bożeny Stelmachowskiej kaszubska publicystyka w służbie państwu 185
6. Feliksa Grossa listy z terenu (nieukończonych) badań nad dzielnicą żydowską w cieniu antysemityzmu 193
7. „Tubylcze” opowiadania Marii Pilchówny Wisła – wieś słowiańsko-ewangelicka i ich wymiar krytyczny 205
8. Refeksyjna monografia Społeczność wiejska. Doświadczenia i rozważania z badań terenowych w Zaborowie Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej 215
9. Powieść etnograficzna Alicji Iwańskiej Świat przetłumaczony o badaniach terenowych w Meksyku, dzieło pisarstwa refleksyjnego 225
10. Jana Szczepańskiego autobiograficzne opowiadania Korzeniami wrosłem w ziemię o chłopskim bohaterstwie 241
11. Włodzimierza Pawluczuka Wierszalin. Reportaż o końcu świata – zapowiedź nowej etnografii 249
12. Podsumowanie analizy dzieł literackiego pisarstwa etnograficznego do 1989 roku 257
IV. Współcześni autorzy i autorki literackiego pisarstwa etnograficznego i ich dzieła: dekonstrukcja dominujących narracji
1. Dzieła literackiego pisarstwa etnograficznego po 1989 roku i ich gatunkowe zróżnicowanie 265
2. Ireny Borowik poemat Vínec’ napisany w języku podlaskim 279
3. Antoniego Kroha Sklep potrzeb kulturalnych, czyli dekonstrukcja mitów o kulturze podhalańskiej i jeszcze kilku innych 287
4. Andrzeja Dybczaka syberyjskie opowieści: Gugara i Las duchów 295
5. Ludwiki Włodek etnografia intymna w książce Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów oraz antropologiczny reportaż – Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza 303
6. Michała P. Garapicha Dzieci Kazimierza o ślubnej i nieślubnej progeniturze antenata, czyli etnografia bardzo intymna 311
7. Agaty Maksimowskiej antropologiczny reportaż o Żydowskim Obwodzie Autonomicznym: Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi 319
8. Michała Rauszera popularnonaukowa książka Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich 327
9. Izabeli Wagner etnograficzna „Powieść” o uchodźcach i 335
10. Kacpra Pobłockiego historyczna etnografia Chamstwo, przedsięwzięcie demokratyzujące wiedzę 343
11. Agnieszki Pajączkowskiej esej etnograficzny Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii 353
12. Współczesne literackie pisarstwo etnograficzne – wnioski z wywiadów, mojego własnego doświadczenia pisarsko-wydawniczego i innych źródeł 359
Kilka uwag na zakończenie 381
Bibliografia 389
Indeks osób 421
I. Między nauką i sztuką: literackie pisarstwo etnograficzne
1. Charakterystyka pola badawczego: literackiego pisarstwa etnograficznego 15
2. Wytyczanie granic między nauką a literaturą – po angielsku, francusku i niemiecku 35
3. Międzynarodowe literackie pisarstwo etnograficzne przed Writing Culture: dzieła, ich autorzy i autorki oraz recepcja tej twórczości 45
4. Projekt badawczy „Pisane inną ręką” – literackie pisarstwo etnograficzne i jego polska specyfika 57
5. Rozmowa z Vincentem Crapanzanem o antropologii i literaturze 65
II. Dzieła literacko-etnograficzne z polskim pretekstem
1. Marii Czaplickiej trawelog Mój rok na Syberii i jego (nie)umyślna etnograficzność 85
2. Narracyjna „oburęczność” Argonautów zachodniego Pacyfiku oraz historycznej autoetnografii Bronisława Malinowskiego 101
3. Notoryczny diarysta – Bronisław Malinowski i jego grzeszne publiczności. Dziennik w ścisłym znaczeniu tego wyrazu 113
III. Polskie literackie pisarstwo etnograficzne do 1989 roku: wyraz empatycznej hegemonii
1. Gatunkowe zróżnicowanie polskiego literackiego pisarstwa etnograficznego do lat 80. XX wieku 139
2. Jana Czekanowskiego relacja z wyprawy do Afryki Środkowej: W głąb lasów Aruwimi 149
3. „Przysposobiony” etnograf Konstanty Podhorski w swoim folwarku na Kresach i Po obu stronach Cieśniny Beringa 161
4. Jana Stanisława Bystronia Megalomania narodowa a dyskurs nacjonalistyczny 175
5. Bożeny Stelmachowskiej kaszubska publicystyka w służbie państwu 185
6. Feliksa Grossa listy z terenu (nieukończonych) badań nad dzielnicą żydowską w cieniu antysemityzmu 193
7. „Tubylcze” opowiadania Marii Pilchówny Wisła – wieś słowiańsko-ewangelicka i ich wymiar krytyczny 205
8. Refeksyjna monografia Społeczność wiejska. Doświadczenia i rozważania z badań terenowych w Zaborowie Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej 215
9. Powieść etnograficzna Alicji Iwańskiej Świat przetłumaczony o badaniach terenowych w Meksyku, dzieło pisarstwa refleksyjnego 225
10. Jana Szczepańskiego autobiograficzne opowiadania Korzeniami wrosłem w ziemię o chłopskim bohaterstwie 241
11. Włodzimierza Pawluczuka Wierszalin. Reportaż o końcu świata – zapowiedź nowej etnografii 249
12. Podsumowanie analizy dzieł literackiego pisarstwa etnograficznego do 1989 roku 257
IV. Współcześni autorzy i autorki literackiego pisarstwa etnograficznego i ich dzieła: dekonstrukcja dominujących narracji
1. Dzieła literackiego pisarstwa etnograficznego po 1989 roku i ich gatunkowe zróżnicowanie 265
2. Ireny Borowik poemat Vínec’ napisany w języku podlaskim 279
3. Antoniego Kroha Sklep potrzeb kulturalnych, czyli dekonstrukcja mitów o kulturze podhalańskiej i jeszcze kilku innych 287
4. Andrzeja Dybczaka syberyjskie opowieści: Gugara i Las duchów 295
5. Ludwiki Włodek etnografia intymna w książce Pra. O rodzinie Iwaszkiewiczów oraz antropologiczny reportaż – Cztery sztandary, jeden adres. Historie ze Spisza 303
6. Michała P. Garapicha Dzieci Kazimierza o ślubnej i nieślubnej progeniturze antenata, czyli etnografia bardzo intymna 311
7. Agaty Maksimowskiej antropologiczny reportaż o Żydowskim Obwodzie Autonomicznym: Birobidżan. Ziemia, na której mieliśmy być szczęśliwi 319
8. Michała Rauszera popularnonaukowa książka Bękarty pańszczyzny. Historia buntów chłopskich 327
9. Izabeli Wagner etnograficzna „Powieść” o uchodźcach i 335
10. Kacpra Pobłockiego historyczna etnografia Chamstwo, przedsięwzięcie demokratyzujące wiedzę 343
11. Agnieszki Pajączkowskiej esej etnograficzny Nieprzezroczyste. Historie chłopskiej fotografii 353
12. Współczesne literackie pisarstwo etnograficzne – wnioski z wywiadów, mojego własnego doświadczenia pisarsko-wydawniczego i innych źródeł 359
Kilka uwag na zakończenie 381
Bibliografia 389
Indeks osób 421
Wybierz rozdziały:
Wartość zamówienia:
0.00 zł