EN
Okładka książki Władza liter
Spis treści, fragmenty, recenzje

Władza liter

Polskie procesy modernizacyjne a awangarda

Seria: Awangarda / Rewizje

Liczba stron: 354 Format: 15,8x23,5 cm Rok wydania: 2022 Data premiery: 30.09.2022 Data wydania e-booka: 28.02.2023

Opis książki

Nauka pisania i czytania miała stanowić w II RP narzędzie z jednej strony modernizacji i emancypacji klas niewykształconych, z drugiej ‒ tworzenia zestandaryzowanej językowo kultury narodowej. W wielu ówczesnych dyskursach analfabetyzm utożsamiany był z „ciemnotą” i zagrożeniem dla życia społecznego, słowo pisane zaś ‒ z cywilizacją i partycypacją w życiu publicznym. W książce Władza liter zastanawiam się, jak przekonania te były przetwarzane i parodiowane przez polską awangardę, zwłaszcza warszawskich futurystów. Czym na tle ówczesnych dyskursów psychologicznych i grafologicznych były awangardowe eksperymenty z pisaniem automatycznym? Dlaczego ortograficzne wybryki futurystów budziły w II RP ogromną panikę moralną i w ramach jakich dyskusji dotyczących polityki językowej były oceniane? Dlaczego projekty eugeniczne II RP poruszały problem analfabetyzmu i co oznaczało to dla sztuki? I dlaczego młodość, postęp oraz demokratyzacja kultury mogły się awangardzie kojarzyć z niszczeniem słowa drukowanego?

Polska awangarda była formacją intelektualną, która zrozumiała konsekwencje kulturowe starych i nowych mediów i zaczęła systematycznie pytać o to, w jaki sposób przemiana praktyk komunikacyjnych może powodować przemianę społeczeństwa. Podjęta przez awangardę krytyka kultury wiodła przez krytykę języka, ta natomiast przez krytykę mediów. W swej książce chciałam pokazać, w jak złożonym polu kulturowym działy się jej eksperymenty i w jak trudnym kontekście dyskursywnym przyszło jej funkcjonować. Nie jest to zatem publikacja ściśle o awangardzie. To publikacja usiłująca przedstawić, jak złożoną, wymagającą i kuszącą nowymi nadziejami epoką było polskie międzywojnie.

„Książka Marty Rakoczy dotyczy tematów z pozoru dobrze opracowanych, takich jak witalizm futurystów, awangardowe eksperymenty typograficzne czy surrealistyczne écriture automatique. Autorka rozpatruje je jednak w sposób nowatorski, sytuując badane zjawiska w szerokiej perspektywie antropologii słowa. Rozbudowuje też szczegółowe konteksty historyczne – w przypadku wyżej przywołanych zagadnień są to: projekt demografii, idee eugeniczne i panika moralna na tle onanizmu, kodyfikacja ortografii, rozwój dialektologii, wielojęzyczność i wieloalfabetyczność II RP, wreszcie kariera grafologii i kryminologii oraz moda na spirytyzm i psychografię – osadzając w ten sposób teksty programowe i literackie w gęstym splocie dyskursów międzywojennej Europy i Polski. Od strony gatunkowej Władza liter sytuuje się pomiędzy rozprawą naukową a zbiorem esejów; zdyscyplinowanemu wywodowi towarzyszy eseistyczny luz, umożliwiający mnożenie dygresji i bardziej osobisty ton, a w efekcie zaanektowanie nowych obszarów namysłu. Wszystkie te manewry sprawiają, że książka tchnie intelektualną wolnością i przynosi prawdziwe interpretacyjne odkrycia”.
Z recenzji dr. hab. Jerzego Franczaka, prof. UJ

Proces przedzierania się przez źródła, zwłaszcza polskiej prasy międzywojennej, pokazał mi ostateczną nieadekwatność propozycji awangardystów wobec wyzwań epoki oraz dramat alienacji ówczesnej sztuki uzależnionej od mitów, które chciała poddać krytyce, i wyobcowanej ze społecznego kontekstu, który zamierzała rozpoznać i przekształcać. Sztuki nieszczęśliwie zagubionej w prometejskich marzeniach o emancypacji tych, którzy woleli podejmować inne, alternatywne wysiłki emancypacyjne, a nieraz w proponowaną emancypację nie wierzyli. Awangarda stała się dla mnie soczewką pokazującą dramat wieku XX, błędne nadzieje rozwiązania kryzysu Europy, jej tożsamości i kształtujących ją mediów. Kryzysu, z którego wszelkimi konsekwencjami i nowymi odsłonami borykamy się do dziś i który zasadniczo – korzystając z kategorii Chantal Delsol – oznacza dekonstrukcję zapoczątkowanych ponad dwa tysiące lat temu „architektur sensu” zorientowanych na kategorię prawdy i wspólnego dobra. Właśnie kryzysem tych architektur, jak dowodzę w tej książce, zajmowała się intensywnie międzywojenna awangarda. Zrozumiała ona i głęboko przeżyła fakt, że wraz z kryzysem sensu człowiek zagrożony jest nie tylko utratą jednostkowej wiary w znaczenie własnej egzystencji, ale przede wszystkim tym, iż odpowiedź na mające rodowód jeszcze starożytny pytanie „jak dobrze żyć?” – które zdaniem Delsol ponownie zastąpiło nowożytne pytanie „czym jest prawda?” – nie będzie już leżeć w gestii jednostki, lecz technokratycznych instytucji władzy wspartych stosownym aparatem nowoczesnej piśmienności. Aparatem – dodajmy – który współcześnie jest znacznie bardziej opresyjny, bo zdepersonalizowany i cyfrowy.
Fragment książki
Język publikacji polski
Wydanie pierwsze
Autorzy Marta Rakoczy
Projekt okładki Anna Sadowska
ISBN: 978-83-233-5135-1
e-ISBN (pdf): 978-83-233-7347-6

Polecamy także:

POLECANE KSIĄŻKI

Agnès Poirier

Notre Dame

(Oprawa miękka ze skrzydełkami)

39,99 zł
31,99 zł
Okładka książki To nie ja
Karmele Jaio

To nie ja

(Oprawa miękka ze skrzydełkami)

33,99 zł
27,19 zł
Okładka książki Dziesięć rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem
Ellen Notbohm

Dziesięć rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem

(Oprawa miękka ze skrzydełkami)

37,99 zł
30,39 zł
Eliane Brum

Kolekcjoner porzuconych dusz

(Oprawa miękka ze skrzydełkami)

39,90 zł
31,92 zł

NOWOŚCI

Okładka książki Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)
Matthew McKay , Jeffrey C. Wood , Jeffrey Brantley

Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

67,00 zł
53,60 zł
Okładka książki Starość jak ją widzi psychologia
red. Maria Kielar-Turska

Starość jak ją widzi psychologia

( Oprawa miękka )

46,20 zł
36,96 zł
Niedostępny
Okładka książki Krzyk i utwory wojenne
Stanisław Przybyszewski

Krzyk i utwory wojenne

( Oprawa twarda )

75,60 zł
60,48 zł
okładka książki Szkoła wartości
Małgorzata Bogunia-Borowska , Joanna Rzońca

Szkoła wartości

( Oprawa miękka )

46,20 zł
36,96 zł
Okładka książki Zmieniając Japonię
red. Kumiko Fujimura-Fanselow

Zmieniając Japonię

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

92,99 zł
74,39 zł
okładka książki Niezwykłe zmysły
Ed Yong

Niezwykłe zmysły

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

100,00 zł
80,00 zł
okładka książki Sto kwiatów
Genki Kawamura

Sto kwiatów

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

50,99 zł
40,79 zł
Okładka książki Szmuel Josef Agnon. Historia życia
Dan Laor

Szmuel Josef Agnon. Historia życia

( Oprawa miękka )

54,00 zł
43,20 zł
Okładka książki Wsparcie dla wspierających
Babette Rothschild

Wsparcie dla wspierających

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

64,99 zł
51,99 zł
Okładka książki Gołąb zdębiał
Dorota Korwin-Piotrowska

Gołąb zdębiał

( Oprawa twarda )

40,95 zł
32,76 zł
Niedostępny
Okładka książki Dziesięć rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem
Ellen Notbohm

Dziesięć rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

37,99 zł
30,39 zł
okładka książki Kornik
Layla Martínez

Kornik

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

33,99 zł
27,19 zł
Okładka książki Przenośna magia
Emma Smith

Przenośna magia

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

61,00 zł
48,80 zł
Okładka książki Miasto Meksyk
Juan Villoro

Miasto Meksyk

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

67,99 zł
54,39 zł
okładka książki Polityka i estetyka
Kasper Pfeifer

Polityka i estetyka

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

44,10 zł
35,28 zł
Niedostępny
Okładka książki Zdolność administracyjna państwa członkowskiego i kandydata do Unii Europejskiej
red. Dmytro Dzvinchuk , Alina Khaletska , Vitalij Kovalchuk , Marek Mączyński , Ewa Skorczyńska

Zdolność administracyjna państwa członkowskiego i kandydata do Unii Europejskiej

( Oprawa miękka ze skrzydełkami )

51,45 zł
41,16 zł
Okładka książki Południe Zarządzania
Barbara Fryzeł , Aleksander Marcinkowski

Południe zarządzania

( Oprawa twarda )

51,45 zł
41,16 zł
Okładka książki Dehumanizujące aspekty zautomatyzowanych procesów magazynowania
49,35 zł
39,48 zł
okładka książki Od kodeksu do cybertekstu prawa
red. Wojciech Cyrul

Od kodeksu do cybertekstu prawa

( Oprawa miękka )

46,20 zł
36,96 zł

Ta strona wykorzystuje pliki cookies.

Dowiedz się więcej...