Męskie, żeńskie w średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim
Liczba stron: 632
Format: 15,8x23,5 cm
Rok wydania: 2025
Data premiery: 31.10.2025
Data wydania e-booka: 06.02.2026
Opis książki
Niniejsza monografia jest syntezą społecznej historii kobiet w świecie literackim oksytańskiej domeny językowej w XII i XIII wieku. Przedmiot jej badań stanowią trobairitz – kobiety tworzące w nurcie poezji trubadurów – ich teksty oraz otoczenie społeczne, towarzyszące powstawaniu i obiegowi tej literatury. Istotne okazuje się ogólne zrozumienie fenomenu kobiecego pisania w średniowieczu, w szczególności przez analizę warunków, w których zachodziły te procesy twórcze.
Autor dowodzi, że rola kobiet we współtworzeniu poezji trubadurów, jak również ich udział w życiu społecznym południowej Francji w XII i XIII wie ku były znacznie większe, niż zazwyczaj się to uznaje w literaturze badawczej. Ich obecność w świecie literackim zaważyła na kształcie średniowiecznej poezji w oksytańskiej domenie językowej i poza jej granicami. Po raz pierwszy korpus utworów trobairitz zostaje przybliżony czytelnikowi w polskim przekładzie.
Twórczość poetycka średniowiecznych trubadurek jest słabo rozpoznana w światowej mediewistyce, a w Polsce – nieznana. Wynika to z dystansu czasowego, fragmentaryczności zachowanych utworów, niepewności co do atrybucji tekstów i silnego skonwencjonalizowania tej poezji. Dlatego z radością należy powitać wyjątkowo udaną próbę wypełnienia tej luki przez Michała Sawczuka.
Autor wykazuje się rzetelnymi kompetencjami i to w kilku dziedzinach: filologii, literaturoznawstwie, historii, mentalności, prawie oraz przekładoznawstwie, a także biegłością tłumacza. Te rozległe i pogłębione kwalifikacje pozwoliły mu na wieloaspektową analizę badanego korpusu i opracowanie metodologii właściwej do badania tak trudnych zagadnień.
Z recenzji prof. dra hab. Macieja Abramowicza
Autor dowodzi, że rola kobiet we współtworzeniu poezji trubadurów, jak również ich udział w życiu społecznym południowej Francji w XII i XIII wie ku były znacznie większe, niż zazwyczaj się to uznaje w literaturze badawczej. Ich obecność w świecie literackim zaważyła na kształcie średniowiecznej poezji w oksytańskiej domenie językowej i poza jej granicami. Po raz pierwszy korpus utworów trobairitz zostaje przybliżony czytelnikowi w polskim przekładzie.
Twórczość poetycka średniowiecznych trubadurek jest słabo rozpoznana w światowej mediewistyce, a w Polsce – nieznana. Wynika to z dystansu czasowego, fragmentaryczności zachowanych utworów, niepewności co do atrybucji tekstów i silnego skonwencjonalizowania tej poezji. Dlatego z radością należy powitać wyjątkowo udaną próbę wypełnienia tej luki przez Michała Sawczuka.
Autor wykazuje się rzetelnymi kompetencjami i to w kilku dziedzinach: filologii, literaturoznawstwie, historii, mentalności, prawie oraz przekładoznawstwie, a także biegłością tłumacza. Te rozległe i pogłębione kwalifikacje pozwoliły mu na wieloaspektową analizę badanego korpusu i opracowanie metodologii właściwej do badania tak trudnych zagadnień.
Z recenzji prof. dra hab. Macieja Abramowicza
O Autorze
Michał Sawczuk – doktor literaturoznawstwa, romanista i mediewista, tłumacz literatury średniowiecznej. Absolwent Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz studiów średniowiecznych na Uniwersytecie Paris-Sorbonne. Laureat grantów i stypendiów badawczych, między innymi MNiSW, NAWA oraz rządu Republiki Francuskiej. Interesuje się historią i literaturą oksytańskiego obszaru językowego i ich współczesną recepcją oraz problematyką neomediewalizmu.
Finansowanie
Praca badawcza finansowana ze środków budżetowych na naukę w latach 2018–2022 w ramach programu Diamentowy Grant.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Towarzystwa Doktorantów.
Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Towarzystwa Doktorantów.
Język publikacji
polski
Tytuł w języku angielskim
Masculine, Feminine in Medieval Occitan Women’s Poetry
Wydanie
pierwsze
Autorzy
Michał Sawczuk
Projekt okładki
Marta Jaszczuk
Informacje o okładce
Na okładce
Projekt serii
Trobairitz, aut. Matúš Pius Niemiec
ISBN: 978-83-233-5523-6
e-ISBN (pdf): 978-83-233-7691-0
Kraj pochodzenia producenta: Polska
POLECANE KSIĄŻKI
NOWOŚCI
Dzieje Czytelni Polskiej i Ośrodka Informacji i Kultury Polskiej w Budapeszcie (1951–1989)
( Oprawa miękka )
61,95
zł
49,56
zł
Męskie, żeńskie w średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim
SPIS TREŚCI
Przedmowa 13
Rozdział I
Socjopoetyckie uniwersum trubadurów. Wprowadzenie historyczno-metodologiczne 17
I.1. Rys historyczny.
Ramy czasowo-przestrzenne ruchu trubadurów 17
I.2. Trobairitz, termin problematyczny 22
I.3. Korpus tekstów i edycje krytyczne 28
I.4. Stan badań 34
I.5. Metodologia badań 38
Rozdział II
Społeczne otoczenie oksytańskiej poetki w wiekach średnich 43
II.1. Kobiety i prawo na Południu 44
II.2. Władza kobiet w świecie trubadurów: Eleonora Akwitańska, Ermengarda z Narbony, Maria z Montpellier 60
II.3. Feudalne formuły i władza języka 81
Rozdział III
Ku interpretacji miłości dwornej 103
III.1. Fin’amor – próba podwójnej interpretacji 103
III.2. Miłość dworna jako dyskurs . 105
III.3. Wspólnoty emocjonalne trubadurów i trobairitz 116
III.4. Tenso – dialektyka emocji, poetyka mikrowspólnoty emocjonalnej 126
Rozdział IV
Poszukując głosu kobiet w tekstach trobairitz 137
IV.1. Czym jest ja liryczne w poezji trobairitz? 137
IV.2. Głos kobiecy: koncepcje i perspektywy . 152
IV.3. Czym jest głos trobairitz? 160
Rozdział V
Chansons de femme – pieśń męska z kobiecą personą liryczną 173
V.1. Geneza. Rejestry socjopoetyckie. Podstawowe kryteria selekcji 173
V.2. Gatunki chansons de femme w systemie trobar 182
Alba 183
Balada 192
Chanson d’ami . 195
Joc partit, tenso fikcyjne i Rollenspiel . 196
Czy kobiece sirventesy też były chansons de femme? 201
Inne teksty odrzucone . 205
V.3. W poszukiwaniu poetyki chansons de femme 208
Rozdział VI
„Oto nasza wspólna gra” – męskości trubadurów (w tekstach trobairitz oraz ich własnych) 217
VI.1. Studia nad męskościami – średniowieczne konteksty 217
VI.2. Męskość rycerska, męskość dworska czy męskość trubadurów? 224
VI.3. Wolność i duch żonglerii 251
VI.4. Męskość pod kontrolą. Mężczyźni w tekstach trobairitz 277
Rozdział VII
Podsumowanie (i kilka pytań o przyszłość badań nad trobairitz) 317
VII.1. Konkluzje 317
VII.2. Słowo o literackiej recepcji i politycznym potencjale trobairitz w czasach współczesnych 320
VII.3. Przyszłość badań nad trobairitz . 326
ANTOLOGIA
1. Wstęp do antologii średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim 333
2. Problemy tłumaczenia 336
3. Miejsca trudne w tekstach 339
4. Polskie przekłady trobairitz 348
5. Struktura antologii 351
Indeks utworów według klasyfikacji bibliograficznej 353
1. Aimeric de Peguilhan, Domna : [Domna, per vos estauc en greu turmen…] 356
2. N’Alaisina Yselda, Na Carenza : [Na Carenza al bèl cors avenenz…] . 362
3. N’Almuc de Castelnou, N’Iseut de Capion : [Dompna N’Almucs, si·us plages…] 368
4. Na Felipa, Arnaut Plagues : [Ben volgra midons saubes…] 372
5. N’Azalais d’Altier : [Tanz salutz e tantas amors…] . 378
6. N’Azalais de Porcairagues : [Ar em al freit temps vengut…] . 386
7.–10. Comtessa de Dia . 394
7. Comtessa de Dia : [Ab ioi et ab ioven m’apais…] 396
8. Comtessa de Dia : [A chantar m’er de so q’ieu no volria…] 400
9. Comtessa de Dia : [Estat ai en greu cossirier…] 404
10. Comtessa de Dia : [Fin ioi me don’alegransa…] 408
11. Bernart Arnaut d’Armagnac, Na Lombarda : [Lombards volgr’eu eser per Na Lonbarda…] . 414
12. Bertran del Pojet, Domna : [Bona dona, d’una re que·us deman…] . 420
13. Na Bieiris de Romans : [Na Maria, pretz e fina valors…] 426
14.–16. Na Castelloza 430
14. Na Castelloza : [Amics, s’ie·us trobes avinen…] 432
15. Na Castelloza : [Ia de chantar non degr’aver talan…] 436
16. Na Castelloza : [Mout avetz faich lonc estatge…] 442
17. Clara d’Anduza : [En greu esmay et en greu pessamen…] 448
18. Gormonda de Monspelier : [Greu mas a durar, quar aug tal descrezensa…] 456
19. La Contessa de Proensa (Garsenda de Forcalquier), Gui de Cavaillon : [Vos que·m semblatz dels corals amadors…] 470
20.–21. Guillem Rainol d’At, Domna 474
20. Guillem Rainol d’At, Domna : [Auzir cugei lo chant e·l crit e·l glat…] 476
21. Guillem Rainol d’At, Domna : [Quant aug chantar lo gal sus en l’erbos…] . 482
22. Alamanda, Guiraut de Bornelh : [S’ie·us quier conseill, bell’ami’Alamanda…] 488
23. Domna H., Rofin : [Rofin, digatz m’ades de cors…] . 496
24. Ysabella, Elias Cairel : [N’Elyas Cairel, de l’amor…] 504
25. Na Guillelma de Rosers, Lafranc Cigala : [Na Guillelma, maint cavalier arratge…] . 510
26. Na Maria de Ventadorn, Gui d’Ussel : [Gui d’Ussel, be·m pesa de vos…] 516
27. Marques, Domna : [Domna, a vos me coman…] 522
28. En Montan, Domna : [Eu veing vas vos, Seingner, fauda levada…] 526
29. Peire Duran, Domna : [Midons qui fuy, deman del sieu cors gen…] . 530
30. Pistoleta, Domna : [Bona domna, un conseill vos deman…] 534
31. Raimbaut d’Aurenga, Domna (Comtessa de Dia?) : [Amics, en gran cossirier…] 540
32. Raimbaut de Vaqueiras, Domna : [Bella, tant vos ai preiada…] 546
33.–34. Raimon de las Salas 554
33. Raimon de las Salas, Domna : [Donna, qar conoissenz’e senz…] 556
34. Raimon de las Salas, Domna : [Si·m fos graziz mos chanz, eu m’esforcera…] . 560
35. Na Tibors de Sarenom : [Bels dous amics, ben vos puosc en ver dir…] . 566
36. Uc Catola, Domna : [No·m posc mudar, bels amics, q’en chantanz…] . 570
37. Anonim : [Ab lo cor trist environat d’esmay…] . 574
38. Domna, Donzela : [Bona domna, tan vos ai fin coratge…] 578
39. P. (Peire?) Basc ( ?) : [Ab greu cossire…] 584
40. Raimon Jordan (?) lub Escaronha dell’Isla Jordan (?) : [No puesc mudar no digua mon vejaire…] 592
41. Anonim : [Dieus sal la terra e·l pais…] 598
42. Anonim (Na Castelloza?) : [Per ioi que d’amor m’avegna…] 600
43. Anonim : [Cant me donet l’anel daurat…] 604
44. Anonim : [Quan vei los praz verdesir…] 608
Bibliografia 613
Rozdział I
Socjopoetyckie uniwersum trubadurów. Wprowadzenie historyczno-metodologiczne 17
I.1. Rys historyczny.
Ramy czasowo-przestrzenne ruchu trubadurów 17
I.2. Trobairitz, termin problematyczny 22
I.3. Korpus tekstów i edycje krytyczne 28
I.4. Stan badań 34
I.5. Metodologia badań 38
Rozdział II
Społeczne otoczenie oksytańskiej poetki w wiekach średnich 43
II.1. Kobiety i prawo na Południu 44
II.2. Władza kobiet w świecie trubadurów: Eleonora Akwitańska, Ermengarda z Narbony, Maria z Montpellier 60
II.3. Feudalne formuły i władza języka 81
Rozdział III
Ku interpretacji miłości dwornej 103
III.1. Fin’amor – próba podwójnej interpretacji 103
III.2. Miłość dworna jako dyskurs . 105
III.3. Wspólnoty emocjonalne trubadurów i trobairitz 116
III.4. Tenso – dialektyka emocji, poetyka mikrowspólnoty emocjonalnej 126
Rozdział IV
Poszukując głosu kobiet w tekstach trobairitz 137
IV.1. Czym jest ja liryczne w poezji trobairitz? 137
IV.2. Głos kobiecy: koncepcje i perspektywy . 152
IV.3. Czym jest głos trobairitz? 160
Rozdział V
Chansons de femme – pieśń męska z kobiecą personą liryczną 173
V.1. Geneza. Rejestry socjopoetyckie. Podstawowe kryteria selekcji 173
V.2. Gatunki chansons de femme w systemie trobar 182
Alba 183
Balada 192
Chanson d’ami . 195
Joc partit, tenso fikcyjne i Rollenspiel . 196
Czy kobiece sirventesy też były chansons de femme? 201
Inne teksty odrzucone . 205
V.3. W poszukiwaniu poetyki chansons de femme 208
Rozdział VI
„Oto nasza wspólna gra” – męskości trubadurów (w tekstach trobairitz oraz ich własnych) 217
VI.1. Studia nad męskościami – średniowieczne konteksty 217
VI.2. Męskość rycerska, męskość dworska czy męskość trubadurów? 224
VI.3. Wolność i duch żonglerii 251
VI.4. Męskość pod kontrolą. Mężczyźni w tekstach trobairitz 277
Rozdział VII
Podsumowanie (i kilka pytań o przyszłość badań nad trobairitz) 317
VII.1. Konkluzje 317
VII.2. Słowo o literackiej recepcji i politycznym potencjale trobairitz w czasach współczesnych 320
VII.3. Przyszłość badań nad trobairitz . 326
ANTOLOGIA
1. Wstęp do antologii średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim 333
2. Problemy tłumaczenia 336
3. Miejsca trudne w tekstach 339
4. Polskie przekłady trobairitz 348
5. Struktura antologii 351
Indeks utworów według klasyfikacji bibliograficznej 353
1. Aimeric de Peguilhan, Domna : [Domna, per vos estauc en greu turmen…] 356
2. N’Alaisina Yselda, Na Carenza : [Na Carenza al bèl cors avenenz…] . 362
3. N’Almuc de Castelnou, N’Iseut de Capion : [Dompna N’Almucs, si·us plages…] 368
4. Na Felipa, Arnaut Plagues : [Ben volgra midons saubes…] 372
5. N’Azalais d’Altier : [Tanz salutz e tantas amors…] . 378
6. N’Azalais de Porcairagues : [Ar em al freit temps vengut…] . 386
7.–10. Comtessa de Dia . 394
7. Comtessa de Dia : [Ab ioi et ab ioven m’apais…] 396
8. Comtessa de Dia : [A chantar m’er de so q’ieu no volria…] 400
9. Comtessa de Dia : [Estat ai en greu cossirier…] 404
10. Comtessa de Dia : [Fin ioi me don’alegransa…] 408
11. Bernart Arnaut d’Armagnac, Na Lombarda : [Lombards volgr’eu eser per Na Lonbarda…] . 414
12. Bertran del Pojet, Domna : [Bona dona, d’una re que·us deman…] . 420
13. Na Bieiris de Romans : [Na Maria, pretz e fina valors…] 426
14.–16. Na Castelloza 430
14. Na Castelloza : [Amics, s’ie·us trobes avinen…] 432
15. Na Castelloza : [Ia de chantar non degr’aver talan…] 436
16. Na Castelloza : [Mout avetz faich lonc estatge…] 442
17. Clara d’Anduza : [En greu esmay et en greu pessamen…] 448
18. Gormonda de Monspelier : [Greu mas a durar, quar aug tal descrezensa…] 456
19. La Contessa de Proensa (Garsenda de Forcalquier), Gui de Cavaillon : [Vos que·m semblatz dels corals amadors…] 470
20.–21. Guillem Rainol d’At, Domna 474
20. Guillem Rainol d’At, Domna : [Auzir cugei lo chant e·l crit e·l glat…] 476
21. Guillem Rainol d’At, Domna : [Quant aug chantar lo gal sus en l’erbos…] . 482
22. Alamanda, Guiraut de Bornelh : [S’ie·us quier conseill, bell’ami’Alamanda…] 488
23. Domna H., Rofin : [Rofin, digatz m’ades de cors…] . 496
24. Ysabella, Elias Cairel : [N’Elyas Cairel, de l’amor…] 504
25. Na Guillelma de Rosers, Lafranc Cigala : [Na Guillelma, maint cavalier arratge…] . 510
26. Na Maria de Ventadorn, Gui d’Ussel : [Gui d’Ussel, be·m pesa de vos…] 516
27. Marques, Domna : [Domna, a vos me coman…] 522
28. En Montan, Domna : [Eu veing vas vos, Seingner, fauda levada…] 526
29. Peire Duran, Domna : [Midons qui fuy, deman del sieu cors gen…] . 530
30. Pistoleta, Domna : [Bona domna, un conseill vos deman…] 534
31. Raimbaut d’Aurenga, Domna (Comtessa de Dia?) : [Amics, en gran cossirier…] 540
32. Raimbaut de Vaqueiras, Domna : [Bella, tant vos ai preiada…] 546
33.–34. Raimon de las Salas 554
33. Raimon de las Salas, Domna : [Donna, qar conoissenz’e senz…] 556
34. Raimon de las Salas, Domna : [Si·m fos graziz mos chanz, eu m’esforcera…] . 560
35. Na Tibors de Sarenom : [Bels dous amics, ben vos puosc en ver dir…] . 566
36. Uc Catola, Domna : [No·m posc mudar, bels amics, q’en chantanz…] . 570
37. Anonim : [Ab lo cor trist environat d’esmay…] . 574
38. Domna, Donzela : [Bona domna, tan vos ai fin coratge…] 578
39. P. (Peire?) Basc ( ?) : [Ab greu cossire…] 584
40. Raimon Jordan (?) lub Escaronha dell’Isla Jordan (?) : [No puesc mudar no digua mon vejaire…] 592
41. Anonim : [Dieus sal la terra e·l pais…] 598
42. Anonim (Na Castelloza?) : [Per ioi que d’amor m’avegna…] 600
43. Anonim : [Cant me donet l’anel daurat…] 604
44. Anonim : [Quan vei los praz verdesir…] 608
Bibliografia 613
Męskie, żeńskie w średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim
SPIS TREŚCI
Przedmowa 13
Rozdział I
Socjopoetyckie uniwersum trubadurów. Wprowadzenie historyczno-metodologiczne 17
I.1. Rys historyczny.
Ramy czasowo-przestrzenne ruchu trubadurów 17
I.2. Trobairitz, termin problematyczny 22
I.3. Korpus tekstów i edycje krytyczne 28
I.4. Stan badań 34
I.5. Metodologia badań 38
Rozdział II
Społeczne otoczenie oksytańskiej poetki w wiekach średnich 43
II.1. Kobiety i prawo na Południu 44
II.2. Władza kobiet w świecie trubadurów: Eleonora Akwitańska, Ermengarda z Narbony, Maria z Montpellier 60
II.3. Feudalne formuły i władza języka 81
Rozdział III
Ku interpretacji miłości dwornej 103
III.1. Fin’amor – próba podwójnej interpretacji 103
III.2. Miłość dworna jako dyskurs . 105
III.3. Wspólnoty emocjonalne trubadurów i trobairitz 116
III.4. Tenso – dialektyka emocji, poetyka mikrowspólnoty emocjonalnej 126
Rozdział IV
Poszukując głosu kobiet w tekstach trobairitz 137
IV.1. Czym jest ja liryczne w poezji trobairitz? 137
IV.2. Głos kobiecy: koncepcje i perspektywy . 152
IV.3. Czym jest głos trobairitz? 160
Rozdział V
Chansons de femme – pieśń męska z kobiecą personą liryczną 173
V.1. Geneza. Rejestry socjopoetyckie. Podstawowe kryteria selekcji 173
V.2. Gatunki chansons de femme w systemie trobar 182
Alba 183
Balada 192
Chanson d’ami . 195
Joc partit, tenso fikcyjne i Rollenspiel . 196
Czy kobiece sirventesy też były chansons de femme? 201
Inne teksty odrzucone . 205
V.3. W poszukiwaniu poetyki chansons de femme 208
Rozdział VI
„Oto nasza wspólna gra” – męskości trubadurów (w tekstach trobairitz oraz ich własnych) 217
VI.1. Studia nad męskościami – średniowieczne konteksty 217
VI.2. Męskość rycerska, męskość dworska czy męskość trubadurów? 224
VI.3. Wolność i duch żonglerii 251
VI.4. Męskość pod kontrolą. Mężczyźni w tekstach trobairitz 277
Rozdział VII
Podsumowanie (i kilka pytań o przyszłość badań nad trobairitz) 317
VII.1. Konkluzje 317
VII.2. Słowo o literackiej recepcji i politycznym potencjale trobairitz w czasach współczesnych 320
VII.3. Przyszłość badań nad trobairitz . 326
ANTOLOGIA
1. Wstęp do antologii średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim 333
2. Problemy tłumaczenia 336
3. Miejsca trudne w tekstach 339
4. Polskie przekłady trobairitz 348
5. Struktura antologii 351
Indeks utworów według klasyfikacji bibliograficznej 353
1. Aimeric de Peguilhan, Domna : [Domna, per vos estauc en greu turmen…] 356
2. N’Alaisina Yselda, Na Carenza : [Na Carenza al bèl cors avenenz…] . 362
3. N’Almuc de Castelnou, N’Iseut de Capion : [Dompna N’Almucs, si·us plages…] 368
4. Na Felipa, Arnaut Plagues : [Ben volgra midons saubes…] 372
5. N’Azalais d’Altier : [Tanz salutz e tantas amors…] . 378
6. N’Azalais de Porcairagues : [Ar em al freit temps vengut…] . 386
7.–10. Comtessa de Dia . 394
7. Comtessa de Dia : [Ab ioi et ab ioven m’apais…] 396
8. Comtessa de Dia : [A chantar m’er de so q’ieu no volria…] 400
9. Comtessa de Dia : [Estat ai en greu cossirier…] 404
10. Comtessa de Dia : [Fin ioi me don’alegransa…] 408
11. Bernart Arnaut d’Armagnac, Na Lombarda : [Lombards volgr’eu eser per Na Lonbarda…] . 414
12. Bertran del Pojet, Domna : [Bona dona, d’una re que·us deman…] . 420
13. Na Bieiris de Romans : [Na Maria, pretz e fina valors…] 426
14.–16. Na Castelloza 430
14. Na Castelloza : [Amics, s’ie·us trobes avinen…] 432
15. Na Castelloza : [Ia de chantar non degr’aver talan…] 436
16. Na Castelloza : [Mout avetz faich lonc estatge…] 442
17. Clara d’Anduza : [En greu esmay et en greu pessamen…] 448
18. Gormonda de Monspelier : [Greu mas a durar, quar aug tal descrezensa…] 456
19. La Contessa de Proensa (Garsenda de Forcalquier), Gui de Cavaillon : [Vos que·m semblatz dels corals amadors…] 470
20.–21. Guillem Rainol d’At, Domna 474
20. Guillem Rainol d’At, Domna : [Auzir cugei lo chant e·l crit e·l glat…] 476
21. Guillem Rainol d’At, Domna : [Quant aug chantar lo gal sus en l’erbos…] . 482
22. Alamanda, Guiraut de Bornelh : [S’ie·us quier conseill, bell’ami’Alamanda…] 488
23. Domna H., Rofin : [Rofin, digatz m’ades de cors…] . 496
24. Ysabella, Elias Cairel : [N’Elyas Cairel, de l’amor…] 504
25. Na Guillelma de Rosers, Lafranc Cigala : [Na Guillelma, maint cavalier arratge…] . 510
26. Na Maria de Ventadorn, Gui d’Ussel : [Gui d’Ussel, be·m pesa de vos…] 516
27. Marques, Domna : [Domna, a vos me coman…] 522
28. En Montan, Domna : [Eu veing vas vos, Seingner, fauda levada…] 526
29. Peire Duran, Domna : [Midons qui fuy, deman del sieu cors gen…] . 530
30. Pistoleta, Domna : [Bona domna, un conseill vos deman…] 534
31. Raimbaut d’Aurenga, Domna (Comtessa de Dia?) : [Amics, en gran cossirier…] 540
32. Raimbaut de Vaqueiras, Domna : [Bella, tant vos ai preiada…] 546
33.–34. Raimon de las Salas 554
33. Raimon de las Salas, Domna : [Donna, qar conoissenz’e senz…] 556
34. Raimon de las Salas, Domna : [Si·m fos graziz mos chanz, eu m’esforcera…] . 560
35. Na Tibors de Sarenom : [Bels dous amics, ben vos puosc en ver dir…] . 566
36. Uc Catola, Domna : [No·m posc mudar, bels amics, q’en chantanz…] . 570
37. Anonim : [Ab lo cor trist environat d’esmay…] . 574
38. Domna, Donzela : [Bona domna, tan vos ai fin coratge…] 578
39. P. (Peire?) Basc ( ?) : [Ab greu cossire…] 584
40. Raimon Jordan (?) lub Escaronha dell’Isla Jordan (?) : [No puesc mudar no digua mon vejaire…] 592
41. Anonim : [Dieus sal la terra e·l pais…] 598
42. Anonim (Na Castelloza?) : [Per ioi que d’amor m’avegna…] 600
43. Anonim : [Cant me donet l’anel daurat…] 604
44. Anonim : [Quan vei los praz verdesir…] 608
Bibliografia 613
Rozdział I
Socjopoetyckie uniwersum trubadurów. Wprowadzenie historyczno-metodologiczne 17
I.1. Rys historyczny.
Ramy czasowo-przestrzenne ruchu trubadurów 17
I.2. Trobairitz, termin problematyczny 22
I.3. Korpus tekstów i edycje krytyczne 28
I.4. Stan badań 34
I.5. Metodologia badań 38
Rozdział II
Społeczne otoczenie oksytańskiej poetki w wiekach średnich 43
II.1. Kobiety i prawo na Południu 44
II.2. Władza kobiet w świecie trubadurów: Eleonora Akwitańska, Ermengarda z Narbony, Maria z Montpellier 60
II.3. Feudalne formuły i władza języka 81
Rozdział III
Ku interpretacji miłości dwornej 103
III.1. Fin’amor – próba podwójnej interpretacji 103
III.2. Miłość dworna jako dyskurs . 105
III.3. Wspólnoty emocjonalne trubadurów i trobairitz 116
III.4. Tenso – dialektyka emocji, poetyka mikrowspólnoty emocjonalnej 126
Rozdział IV
Poszukując głosu kobiet w tekstach trobairitz 137
IV.1. Czym jest ja liryczne w poezji trobairitz? 137
IV.2. Głos kobiecy: koncepcje i perspektywy . 152
IV.3. Czym jest głos trobairitz? 160
Rozdział V
Chansons de femme – pieśń męska z kobiecą personą liryczną 173
V.1. Geneza. Rejestry socjopoetyckie. Podstawowe kryteria selekcji 173
V.2. Gatunki chansons de femme w systemie trobar 182
Alba 183
Balada 192
Chanson d’ami . 195
Joc partit, tenso fikcyjne i Rollenspiel . 196
Czy kobiece sirventesy też były chansons de femme? 201
Inne teksty odrzucone . 205
V.3. W poszukiwaniu poetyki chansons de femme 208
Rozdział VI
„Oto nasza wspólna gra” – męskości trubadurów (w tekstach trobairitz oraz ich własnych) 217
VI.1. Studia nad męskościami – średniowieczne konteksty 217
VI.2. Męskość rycerska, męskość dworska czy męskość trubadurów? 224
VI.3. Wolność i duch żonglerii 251
VI.4. Męskość pod kontrolą. Mężczyźni w tekstach trobairitz 277
Rozdział VII
Podsumowanie (i kilka pytań o przyszłość badań nad trobairitz) 317
VII.1. Konkluzje 317
VII.2. Słowo o literackiej recepcji i politycznym potencjale trobairitz w czasach współczesnych 320
VII.3. Przyszłość badań nad trobairitz . 326
ANTOLOGIA
1. Wstęp do antologii średniowiecznej poezji kobiet w języku oksytańskim 333
2. Problemy tłumaczenia 336
3. Miejsca trudne w tekstach 339
4. Polskie przekłady trobairitz 348
5. Struktura antologii 351
Indeks utworów według klasyfikacji bibliograficznej 353
1. Aimeric de Peguilhan, Domna : [Domna, per vos estauc en greu turmen…] 356
2. N’Alaisina Yselda, Na Carenza : [Na Carenza al bèl cors avenenz…] . 362
3. N’Almuc de Castelnou, N’Iseut de Capion : [Dompna N’Almucs, si·us plages…] 368
4. Na Felipa, Arnaut Plagues : [Ben volgra midons saubes…] 372
5. N’Azalais d’Altier : [Tanz salutz e tantas amors…] . 378
6. N’Azalais de Porcairagues : [Ar em al freit temps vengut…] . 386
7.–10. Comtessa de Dia . 394
7. Comtessa de Dia : [Ab ioi et ab ioven m’apais…] 396
8. Comtessa de Dia : [A chantar m’er de so q’ieu no volria…] 400
9. Comtessa de Dia : [Estat ai en greu cossirier…] 404
10. Comtessa de Dia : [Fin ioi me don’alegransa…] 408
11. Bernart Arnaut d’Armagnac, Na Lombarda : [Lombards volgr’eu eser per Na Lonbarda…] . 414
12. Bertran del Pojet, Domna : [Bona dona, d’una re que·us deman…] . 420
13. Na Bieiris de Romans : [Na Maria, pretz e fina valors…] 426
14.–16. Na Castelloza 430
14. Na Castelloza : [Amics, s’ie·us trobes avinen…] 432
15. Na Castelloza : [Ia de chantar non degr’aver talan…] 436
16. Na Castelloza : [Mout avetz faich lonc estatge…] 442
17. Clara d’Anduza : [En greu esmay et en greu pessamen…] 448
18. Gormonda de Monspelier : [Greu mas a durar, quar aug tal descrezensa…] 456
19. La Contessa de Proensa (Garsenda de Forcalquier), Gui de Cavaillon : [Vos que·m semblatz dels corals amadors…] 470
20.–21. Guillem Rainol d’At, Domna 474
20. Guillem Rainol d’At, Domna : [Auzir cugei lo chant e·l crit e·l glat…] 476
21. Guillem Rainol d’At, Domna : [Quant aug chantar lo gal sus en l’erbos…] . 482
22. Alamanda, Guiraut de Bornelh : [S’ie·us quier conseill, bell’ami’Alamanda…] 488
23. Domna H., Rofin : [Rofin, digatz m’ades de cors…] . 496
24. Ysabella, Elias Cairel : [N’Elyas Cairel, de l’amor…] 504
25. Na Guillelma de Rosers, Lafranc Cigala : [Na Guillelma, maint cavalier arratge…] . 510
26. Na Maria de Ventadorn, Gui d’Ussel : [Gui d’Ussel, be·m pesa de vos…] 516
27. Marques, Domna : [Domna, a vos me coman…] 522
28. En Montan, Domna : [Eu veing vas vos, Seingner, fauda levada…] 526
29. Peire Duran, Domna : [Midons qui fuy, deman del sieu cors gen…] . 530
30. Pistoleta, Domna : [Bona domna, un conseill vos deman…] 534
31. Raimbaut d’Aurenga, Domna (Comtessa de Dia?) : [Amics, en gran cossirier…] 540
32. Raimbaut de Vaqueiras, Domna : [Bella, tant vos ai preiada…] 546
33.–34. Raimon de las Salas 554
33. Raimon de las Salas, Domna : [Donna, qar conoissenz’e senz…] 556
34. Raimon de las Salas, Domna : [Si·m fos graziz mos chanz, eu m’esforcera…] . 560
35. Na Tibors de Sarenom : [Bels dous amics, ben vos puosc en ver dir…] . 566
36. Uc Catola, Domna : [No·m posc mudar, bels amics, q’en chantanz…] . 570
37. Anonim : [Ab lo cor trist environat d’esmay…] . 574
38. Domna, Donzela : [Bona domna, tan vos ai fin coratge…] 578
39. P. (Peire?) Basc ( ?) : [Ab greu cossire…] 584
40. Raimon Jordan (?) lub Escaronha dell’Isla Jordan (?) : [No puesc mudar no digua mon vejaire…] 592
41. Anonim : [Dieus sal la terra e·l pais…] 598
42. Anonim (Na Castelloza?) : [Per ioi que d’amor m’avegna…] 600
43. Anonim : [Cant me donet l’anel daurat…] 604
44. Anonim : [Quan vei los praz verdesir…] 608
Bibliografia 613
Wybierz rozdziały:
Wartość zamówienia:
0.00 zł
