Przybyszewski wraca. Po co nam dziś meteor sprzed stu lat?
18-10-2025Przywróćmy Stanisławowi Przybyszewskiemu należne miejsce w polskiej kulturze!
Stanisław Przybyszewski w Niemczech nazywany był „genialnym Polakiem" i „demonem najnowszej literatury", a w Rosji i na Bałkanach uchodził za jednego z najważniejszych twórców europejskich. Był jednym z nielicznych Polaków, którzy zdobyli uznanie w literaturze europejskiej – wspominał o nim nawet Joseph Conrad, a w jego pogrzebie uczestniczył Thomas Mann. Niepublikowany przez kilkadziesiąt lat, pozostaje nieobecny w polskiej przestrzeni literackiej, poza skandalizującą i nie do końca prawdziwą legendą biograficzną.
Rezultatem kilkuletniego projektu, w którym uczestniczył ogólnopolski zespół uczonych pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z UJ, jest 11-tomowa edycja krytyczna „Dzieł literackich” wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Edycja obejmuje wszystkie utwory Przybyszewskiego powstałe w języku polskim: poematy prozą, powieści, opowiadania, dramaty, inedita i drobne przekłady, a także kalendarium życia i twórczości, zbiorczą bibliografię itd. Każdy tom zawiera obszerny wstęp historycznoliteracki, ułatwiający lekturę, oraz interesujący dodatek krytyczny, w którym przedstawiono m.in. okoliczności pracy nad utworami, relacje z wydawcami, wyniki porównania polskich i niemieckich wariantów utworów itp. Edycja jest kierowana zarówno do znawców, jak i zwykłych fanów literatury.
Serdecznie zapraszamy na wydarzenia, które pozwolą bliżej poznać postać i twórczość Stanisława Przybyszewskiego, artysty wyjątkowego a niedocenionego w kulturze polskiej:
Stanisław Przybyszewski w Niemczech nazywany był „genialnym Polakiem" i „demonem najnowszej literatury", a w Rosji i na Bałkanach uchodził za jednego z najważniejszych twórców europejskich. Był jednym z nielicznych Polaków, którzy zdobyli uznanie w literaturze europejskiej – wspominał o nim nawet Joseph Conrad, a w jego pogrzebie uczestniczył Thomas Mann. Niepublikowany przez kilkadziesiąt lat, pozostaje nieobecny w polskiej przestrzeni literackiej, poza skandalizującą i nie do końca prawdziwą legendą biograficzną.
Rezultatem kilkuletniego projektu, w którym uczestniczył ogólnopolski zespół uczonych pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z UJ, jest 11-tomowa edycja krytyczna „Dzieł literackich” wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. Edycja obejmuje wszystkie utwory Przybyszewskiego powstałe w języku polskim: poematy prozą, powieści, opowiadania, dramaty, inedita i drobne przekłady, a także kalendarium życia i twórczości, zbiorczą bibliografię itd. Każdy tom zawiera obszerny wstęp historycznoliteracki, ułatwiający lekturę, oraz interesujący dodatek krytyczny, w którym przedstawiono m.in. okoliczności pracy nad utworami, relacje z wydawcami, wyniki porównania polskich i niemieckich wariantów utworów itp. Edycja jest kierowana zarówno do znawców, jak i zwykłych fanów literatury.
Serdecznie zapraszamy na wydarzenia, które pozwolą bliżej poznać postać i twórczość Stanisława Przybyszewskiego, artysty wyjątkowego a niedocenionego w kulturze polskiej:
• 18.10.2025 r., godz. 11.00 – Przybyszewski wraca: spacer po Krakowie śladami Smutnego szatana, prowadzenie: Zofia Jurczak, autorka bloga krajoznawczego „Podróże po kulturze";
• 22.10.2025, godz. 16.00 – panel „Przybyszewski wraca. Po co nam dziś meteor sprzed stu lat?", Aula Collegium Novum, ul. Gołębia 24, Kraków, uczestnicy: prof. Gabriela Matuszek-Stec, prof. Ryszard Nycz, moderacja: Marcin Wilk, czytanie performatywne fragmentów utworów: Radosław Krzyżowski.
Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny, obowiązują zapisy.
UWAGA: brak miejsc na wydarzenie "Spacer po Krakowie śladami Smutnego szatana"
OPISY WYDARZEŃ
Przybyszewski wraca: spacer po Krakowie śladami Smutnego szatana
Przybyszewski wraca do Krakowa – miasta, które przed laty rozpalił do czerwoności. Podczas spaceru odwiedzimy miejsca, w których Stach szokował, inspirował i budził zgorszenie. Opowiemy o legendach, skandalach i nocnych biesiadach, o których plotkowało pół miasta. To okazja, by odkryć Kraków oczami „genialnego Polaka" i zobaczyć, gdzie rodził się jego mit. Spacer pozwoli poczuć atmosferę miasta, które na chwilę stało się stolicą artystycznej wolności i prowokacji.
Zofia Jurczak – kulturoznawczyni, autorka strony podrozepokulturze.pl oraz książek krajoznawczych (także o Krakowie). Jej spacery, między innymi krakowskimi śladami Teodora Talowskiego czy Wisławy Szymborskiej, cieszą się dużą popularnością.
Zapisy na spacer: BRAK MIEJSC NA WYDARZENIE
Z A P I S Y N A S P A C E R
- Data: 18.10.2025 r., godz. 11.00
- Prowadzenie: Zofia Jurczak
Przybyszewski wraca do Krakowa – miasta, które przed laty rozpalił do czerwoności. Podczas spaceru odwiedzimy miejsca, w których Stach szokował, inspirował i budził zgorszenie. Opowiemy o legendach, skandalach i nocnych biesiadach, o których plotkowało pół miasta. To okazja, by odkryć Kraków oczami „genialnego Polaka" i zobaczyć, gdzie rodził się jego mit. Spacer pozwoli poczuć atmosferę miasta, które na chwilę stało się stolicą artystycznej wolności i prowokacji.
Zofia Jurczak – kulturoznawczyni, autorka strony podrozepokulturze.pl oraz książek krajoznawczych (także o Krakowie). Jej spacery, między innymi krakowskimi śladami Teodora Talowskiego czy Wisławy Szymborskiej, cieszą się dużą popularnością.
Zapisy na spacer: BRAK MIEJSC NA WYDARZENIE
Z A P I S Y N A S P A C E R
PATRONAT MEDIALNY
Panel „Przybyszewski wraca. Po co nam dziś meteor sprzed stu lat?"
Postać i twórczość Stanisława Przybyszewskiego świetnie wpisuje się w kontekst tegorocznego Festiwalu Conrada. Postać, bowiem pisarz był świadkiem i uczestnikiem końca jednego porządku kulturowego oraz narodzin nowego. Twórczość przywódcy polskiego modernizmu można odczytać jako odpowiedź na kryzys wartości przełomu XIX i XX wieku – moment, gdy dotychczasowe sposoby rozumienia świata przestały wystarczać.
Podczas spotkania podjęte zostaną najważniejsze tematy związane z twórczością „Mesjasza nowej literatury" (określenie Niemców), takie jak: prezentacja/falsyfikacja mitów związanych z życiem pisarza, przedstawienie jego funkcjonowania w literaturze polskiej i niemieckiej, koncepcja sztuki „nagiej duszy" i androgynicznej miłości, kwestie etyczne i religijne, bliskość geniuszu i szaleństwa, psychopatologiczni bohaterowie, prekursorstwo poglądów Freuda i Junga oraz kierunków w literaturze i sztuce XX w. i wiele innych.
Fragmenty dzieł Przybyszewskiego ożyją dzięki interpretacji Radosława Krzyżowskiego, wybitnego aktora z Krakowa.
Z A P I S Y N A P A N E L
- Uczestnicy: prof. Gabriela Matuszek-Stec, prof. Ryszard Nycz
- Moderacja: Marcin Wilk
- Czytanie performatywne fragmentów utworów: Radosław Krzyżowski
- Miejsce: Aula Collegium Novum, ul. Gołębia 24, Kraków
- Data: 22 października 2025, godz. 16.00
- Wydarzenie towarzyszące Festiwalu Conrada
Postać i twórczość Stanisława Przybyszewskiego świetnie wpisuje się w kontekst tegorocznego Festiwalu Conrada. Postać, bowiem pisarz był świadkiem i uczestnikiem końca jednego porządku kulturowego oraz narodzin nowego. Twórczość przywódcy polskiego modernizmu można odczytać jako odpowiedź na kryzys wartości przełomu XIX i XX wieku – moment, gdy dotychczasowe sposoby rozumienia świata przestały wystarczać.
Podczas spotkania podjęte zostaną najważniejsze tematy związane z twórczością „Mesjasza nowej literatury" (określenie Niemców), takie jak: prezentacja/falsyfikacja mitów związanych z życiem pisarza, przedstawienie jego funkcjonowania w literaturze polskiej i niemieckiej, koncepcja sztuki „nagiej duszy" i androgynicznej miłości, kwestie etyczne i religijne, bliskość geniuszu i szaleństwa, psychopatologiczni bohaterowie, prekursorstwo poglądów Freuda i Junga oraz kierunków w literaturze i sztuce XX w. i wiele innych.
Fragmenty dzieł Przybyszewskiego ożyją dzięki interpretacji Radosława Krzyżowskiego, wybitnego aktora z Krakowa.
Z A P I S Y N A P A N E L
WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE
PATRONAT MEDIALNY
Edycja krytyczna dzieł Stanisława Przybyszewskiego
Ogólnopolski zespół uczonych pod kierunkiem prof. dr hab. Gabrieli Matuszek-Stec z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował 11-tomową krytyczną edycję „Dzieł literackich” Stanisława Przybyszewskiego w ramach ministerialnego Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.
To edycja długo wyczekiwana. Dzieła zebrane przywódcy polskiego modernizmu nigdy nie ukazały się w języku polskim (w latach 20. XX wieku takie przedsięwzięcie realizował Instytut Wydawniczy „Lektor”, ale śmierć pisarza je przerwała), podczas gdy Niemcy udostępnili w ośmiotomowej edycji niemieckie utwory „genialnego Polaka” w latach 90. XX wieku, a w Rosji jeszcze za życia pisarza.
Edycja, której ostatnie tomy ukażą się we wrześniu b.r. w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, objęła wszystkie utwory literackie Przybyszewskiego powstałe w języku polskim.
To edycja długo wyczekiwana. Dzieła zebrane przywódcy polskiego modernizmu nigdy nie ukazały się w języku polskim (w latach 20. XX wieku takie przedsięwzięcie realizował Instytut Wydawniczy „Lektor”, ale śmierć pisarza je przerwała), podczas gdy Niemcy udostępnili w ośmiotomowej edycji niemieckie utwory „genialnego Polaka” w latach 90. XX wieku, a w Rosji jeszcze za życia pisarza.
Edycja, której ostatnie tomy ukażą się we wrześniu b.r. w Wydawnictwie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, objęła wszystkie utwory literackie Przybyszewskiego powstałe w języku polskim.
